LONGEN
COPD = Chronic Obstructive Pulmonary Disease
Een chronische longaandoening waarbij de luchtwegen blijvend vernauwd zijn.
Het is een overkoepelende term voor:
1. Chronische bronchitis – ontsteking + slijmvorming → vernauwing
2. Longemfyseem – beschadiging en samen vloeien van longblaasjes (alveoli)
COPD wordt gekenmerkt door:
• Progressieve luchtstroombeperking → ademhaling steeds moeilijker
• Abnormale ontstekingsreactie op schadelijke stoffen (meestal rook)
• Niet te genezen
→ behandeling richt zich op klachten verminderen & achteruitgang remmen
Chronische bronchitis
• Permanente ontsteking bronchiën
• Slijmvlies wordt dikker → meer slijmproductie
• Luchtweg wordt smaller → benauwdheid
• Chronisch hoesten met slijm
Longemfyseem
• Afbraak & samen vloeien van alveoli → minder oppervlak voor gaswisseling
• Minder zuurstofopname → benauwdheid, snelle ademhaling, vermoeidheid
• Verlies elasticiteit → uitademen moeilijk
Symptomen
• Kortademigheid / benauwdheid (soms extra O₂ nodig)
• Chronische hoest
• Slijm ophoesten
• Vermoeidheid
• Weinig spierkracht
• Gewichtsverandering
• Cyanose (blauwe lippen/nagels)
Fysiologische gevolgen
• Luchtwegvernauwing
• Slijmophoping
• Verminderde gaswisseling
• Elasticiteitsverlies alveoli → moeilijk uitademen
• Progressieve achteruitgang longfunctie
,Belangrijkste oorzaak → ROKEN (meest voorkomende oorzaak)
Ontstaan chronische bronchitis
• Meestal door roken
• Herhaalde acute bronchitis
• Erfelijk: α-1-antitrypsinedeficiëntie
Ontstaan longemfyseem
• Meestal door roken → blijvende schade alveoli
• Beroepsmatige blootstelling (asbest, verf, chemicaliën)
• Erfelijk: α-1-antitrypsinedeficiëntie
Andere mogelijke oorzaken
• Astma (slecht behandeld)
• Longontsteking/andere longziekten
• Schadelijke stoffen (houtstof, oplosmiddelen)
• Luchtvervuiling
• Meeroken
Risicofactoren
• Roken (actief + passief)
• Genetische aanleg
• Beroepsmatige stof/chemische blootstelling
• Astma / longziekte in jeugd
• Vroeggeboorte
• Infecties
• Luchtverontreiniging
• Lage sociaaleconomische status
• Veroudering
→ Zelfs na stoppen met roken blijft risico verhoogd.
Cijfers
• 537.500 patiënten met COPD in 2023
• 24.000 nieuwe patiënten met emfyseem en 8.400 met chronische bronchitis in 2023
• Tussen 2011-2023 aantal personen met COPD (bekend bij de huisarts) afgenomen
• Mensen met een lager inkomen hebben vaker COPD
• COPD op nummer 2 in top 10 ziektelast
• Roken is de belangrijkste risicofactor voor COPD
• De sterfte aan COPD in Nederland ligt boven het EU-gemiddelde
• In 2019 bedroegen de zorguitgaven voor COPD 753 miljoen euro
• In 2022 voor COPD 25.710 klinische ziekenhuisopnamen
• Vooral >50 jaar: na 65 jaar → vaker mannen
• Steeds meer mensen overlijden aan COPD (in 2024 overleden 7.136)
→ doodsoorzaak gestegen van plek 5 → 4
,COPD = een algemeen voorkomende en behandelbare ziekte
→ gekenmerkt door progressieve luchtstroombeperking + abnormale ontstekingsreactie
→ exacerbaties & comorbiditeiten beïnvloeden ernst
Diagnose COPD
Symptomen
• Kortademigheid
• Chronische hoest
• Slijm
Risicofactoren
• Roken / omgevingsfactoren
• Genetisch
• Longziekten op jonge leeftijd / vroeggeboorte
Spirometrie = vereist
• FEV1: lucht uitgeblazen in 1 sec
• FVC: totale uitgeblazen lucht
• Diagnostisch: FEV1/FVC < 0,7
Mechanismen luchtwegbeperking
Oorzaken:
• Kleine luchtweg ziekte:
• Ontsteking
• Verdikking wand (remodelling)
• Fibrose
• Parenchym schade (longweefsel):
• Afbraak alveoli
• Verminderde elasticiteit
→ lucht blijft vast → moeilijk uitademen
• Mucus hypersecretie
→ AIRFLOW LIMITATION
Ontstekingsmechanismen (inflammatie)
Roken → irritatie → ontsteking
• Epitheelcellen + macrofagen → cytokines
• Activatie immuuncellen
• Proteases → afbraak elastische structuur
• Fibrose → smallere luchtwegen
• Mucus overproductie → blokkade
• Alveolaire wanddestructie → emfyseem
, GOLD classificatie
Vroeger (2010): gebaseerd op FEV1
Stadium Kenmerken
1 Mild FEV1 ≥ 80%
2 Matig 50–80%
3 Ernstig 30–50%
4 Zeer ernstig <30% of <50% + longfalen
Nu (2013): gebaseerd op
• Symptomen (mMRC/CAT)
• Exacerbaties per jaar
• FEV1-klasse
Behandeling COPD
Doelen
1. Klachten verminderen
2. Achteruitgang remmen
Strategieën
➔ Symptoomreductie
• Luchtwegverwijders
• Extra zuurstof
• Steroïden
• Training / revalidatie
• Voeding
➔ Risicoreductie
• Stoppen met roken
• Stoppen met schadelijke stoffen
➔ Ernstige gevallen
• Longtransplantatie
➔ Revalidatie: 3 onderdelen (CIRO)
1. Verbeteren lichamelijke conditie
2. Omgaan met & accepteren van beperkingen
3. Lotgenotencontact
COPD = Chronic Obstructive Pulmonary Disease
Een chronische longaandoening waarbij de luchtwegen blijvend vernauwd zijn.
Het is een overkoepelende term voor:
1. Chronische bronchitis – ontsteking + slijmvorming → vernauwing
2. Longemfyseem – beschadiging en samen vloeien van longblaasjes (alveoli)
COPD wordt gekenmerkt door:
• Progressieve luchtstroombeperking → ademhaling steeds moeilijker
• Abnormale ontstekingsreactie op schadelijke stoffen (meestal rook)
• Niet te genezen
→ behandeling richt zich op klachten verminderen & achteruitgang remmen
Chronische bronchitis
• Permanente ontsteking bronchiën
• Slijmvlies wordt dikker → meer slijmproductie
• Luchtweg wordt smaller → benauwdheid
• Chronisch hoesten met slijm
Longemfyseem
• Afbraak & samen vloeien van alveoli → minder oppervlak voor gaswisseling
• Minder zuurstofopname → benauwdheid, snelle ademhaling, vermoeidheid
• Verlies elasticiteit → uitademen moeilijk
Symptomen
• Kortademigheid / benauwdheid (soms extra O₂ nodig)
• Chronische hoest
• Slijm ophoesten
• Vermoeidheid
• Weinig spierkracht
• Gewichtsverandering
• Cyanose (blauwe lippen/nagels)
Fysiologische gevolgen
• Luchtwegvernauwing
• Slijmophoping
• Verminderde gaswisseling
• Elasticiteitsverlies alveoli → moeilijk uitademen
• Progressieve achteruitgang longfunctie
,Belangrijkste oorzaak → ROKEN (meest voorkomende oorzaak)
Ontstaan chronische bronchitis
• Meestal door roken
• Herhaalde acute bronchitis
• Erfelijk: α-1-antitrypsinedeficiëntie
Ontstaan longemfyseem
• Meestal door roken → blijvende schade alveoli
• Beroepsmatige blootstelling (asbest, verf, chemicaliën)
• Erfelijk: α-1-antitrypsinedeficiëntie
Andere mogelijke oorzaken
• Astma (slecht behandeld)
• Longontsteking/andere longziekten
• Schadelijke stoffen (houtstof, oplosmiddelen)
• Luchtvervuiling
• Meeroken
Risicofactoren
• Roken (actief + passief)
• Genetische aanleg
• Beroepsmatige stof/chemische blootstelling
• Astma / longziekte in jeugd
• Vroeggeboorte
• Infecties
• Luchtverontreiniging
• Lage sociaaleconomische status
• Veroudering
→ Zelfs na stoppen met roken blijft risico verhoogd.
Cijfers
• 537.500 patiënten met COPD in 2023
• 24.000 nieuwe patiënten met emfyseem en 8.400 met chronische bronchitis in 2023
• Tussen 2011-2023 aantal personen met COPD (bekend bij de huisarts) afgenomen
• Mensen met een lager inkomen hebben vaker COPD
• COPD op nummer 2 in top 10 ziektelast
• Roken is de belangrijkste risicofactor voor COPD
• De sterfte aan COPD in Nederland ligt boven het EU-gemiddelde
• In 2019 bedroegen de zorguitgaven voor COPD 753 miljoen euro
• In 2022 voor COPD 25.710 klinische ziekenhuisopnamen
• Vooral >50 jaar: na 65 jaar → vaker mannen
• Steeds meer mensen overlijden aan COPD (in 2024 overleden 7.136)
→ doodsoorzaak gestegen van plek 5 → 4
,COPD = een algemeen voorkomende en behandelbare ziekte
→ gekenmerkt door progressieve luchtstroombeperking + abnormale ontstekingsreactie
→ exacerbaties & comorbiditeiten beïnvloeden ernst
Diagnose COPD
Symptomen
• Kortademigheid
• Chronische hoest
• Slijm
Risicofactoren
• Roken / omgevingsfactoren
• Genetisch
• Longziekten op jonge leeftijd / vroeggeboorte
Spirometrie = vereist
• FEV1: lucht uitgeblazen in 1 sec
• FVC: totale uitgeblazen lucht
• Diagnostisch: FEV1/FVC < 0,7
Mechanismen luchtwegbeperking
Oorzaken:
• Kleine luchtweg ziekte:
• Ontsteking
• Verdikking wand (remodelling)
• Fibrose
• Parenchym schade (longweefsel):
• Afbraak alveoli
• Verminderde elasticiteit
→ lucht blijft vast → moeilijk uitademen
• Mucus hypersecretie
→ AIRFLOW LIMITATION
Ontstekingsmechanismen (inflammatie)
Roken → irritatie → ontsteking
• Epitheelcellen + macrofagen → cytokines
• Activatie immuuncellen
• Proteases → afbraak elastische structuur
• Fibrose → smallere luchtwegen
• Mucus overproductie → blokkade
• Alveolaire wanddestructie → emfyseem
, GOLD classificatie
Vroeger (2010): gebaseerd op FEV1
Stadium Kenmerken
1 Mild FEV1 ≥ 80%
2 Matig 50–80%
3 Ernstig 30–50%
4 Zeer ernstig <30% of <50% + longfalen
Nu (2013): gebaseerd op
• Symptomen (mMRC/CAT)
• Exacerbaties per jaar
• FEV1-klasse
Behandeling COPD
Doelen
1. Klachten verminderen
2. Achteruitgang remmen
Strategieën
➔ Symptoomreductie
• Luchtwegverwijders
• Extra zuurstof
• Steroïden
• Training / revalidatie
• Voeding
➔ Risicoreductie
• Stoppen met roken
• Stoppen met schadelijke stoffen
➔ Ernstige gevallen
• Longtransplantatie
➔ Revalidatie: 3 onderdelen (CIRO)
1. Verbeteren lichamelijke conditie
2. Omgaan met & accepteren van beperkingen
3. Lotgenotencontact
