Les 1
LOKALE FISCALITEIT
Lokaal bestuur Gemeentes + provincie
Regionaal bestuur Vlaams/ Waals/ Brussels = gewesten/
gemeenschappen
gewesten Vlaams gewest
Waals gewest
Tweetalige Brusselse Hoofdstedelijk gewest
Vb. bevoegdheden Grond, water, mobiliteit (vb. De lijn), onroerende
voorheffing, ruimtelijke ordering, werkgelegenheid,
landbouw, toerisme
gemeenschappen Vlaamse gewest (incl. Brussel)
Franse Gemeenschap (incl. Brussel)
Duitstalige gemeenschap
Vb. bevoegdheden Onderwijs, zorg, cultuur
Vlaamse regering = Vlaams gewest + Vlaamse gemeenschap
!!Wallonië heeft: Waalse gewestregering +
Franstalige gemeenschapsregering
decreet Een wet van de Vlaamse overheid
Ordonantie Wet van de Brusselse overheid
provincies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen,
Limburg, Vlaams Brabant, Waals Brabant,
Henegouwen, Namen, Luik, Luxemburg
Vb. bevoegdheden Toerisme, bospaden, provinciaal domeinen, sporthallen,
provincie scholen, erfgoed, rampen
Directe belastingen - VenB
- PB
- RPB (rechtspersonenbelasting)
- B.n.I. (belasting van niet-inwoners)
(natuurlijke personen/
vennootschappen)
= inkomstenbelastingen
Indirecte belastingen - Successiebelasting
- Btw
- Registratiebelasting
- Douane
- Accijnzen
- …
Met inkomstenbelasting gelijkgestelde = Federaal -> Vlaanderen
belastingen - Verkeersbelasting
- Belasting op inverkeerstelling
- Belasting op weddenschappen & spelen
- Belasting op automatische
ontspanningstoestellen
DEFINITIE BELASTING
belasting Een heffing, die krachtens algemene
rechtsregels, door de overheid, eigenmachtig
wordt opgelegd, op de middelen van de
belastingplichtige, om voor de diensten van
openbaar nut te worden aangewend.
1
,2 hoofdkenmerken - Dwingend karakter: een belasting wordt
eenzijdig opgelegd, een belasting is niet
vrijwillig. De belasting is afdwingbaar
via administratieve of strafrechtelijke
sancties
- Financieel doel: de bedoeling van een
belasting is om inkomsten te verwerven
om zo de openbare dienstverlening te
financieren.
retributie Een billijke vergoeding voor een prestatie of een
dienst geleverd door de overheid in het
individueel belang of voordeel van degene die
vrijwillig gebruik maakt van die dienst of
prestatie
Vb. Tol, huur zaal gemeentehuis
Verschil belasting vs retributie Retributie
- Een specifieke individuele
tegenprestatie -> niet bij belasting
- Vrijwillig kiezen om gebruik te maken
van een bepaalde dienst -> niet bij
belasting
- Redelijk verband tussen bedrag van de
vergoeding en de verkregen dienst
Onderscheid is vaak moeilijk -> het
verschil heeft belang op vestiging,
invordering, geschillenprocedure en de
bevoegdheid van rechtbanken en hoven
(belasting = fiscaal recht, retributie =
brugerlijk recht)
Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn - Inkomsten die voortkomen uit de cessie
en de concessie van openbare
domeingoederen
- Boetes en strafrechtelijke
verbeurdverklaringen
- Retributies
- Parafiscale bijdragen
Bijdragen zijn bestemd voor RSZ
Hebben tot doel het vervangen of
aanvullen van arbeidsinkomsten
Functies van de belasting 1. De financiële functie van de belasting
2. De economische functie van de
belasting laat haar invloed gelden
3. De sociale functie van de belasting
De financiële functie - Betreft de hoofdfunctie van de
belastingen
- Wordt gerealiseerd door geldelijke
bijdragen en geregeld via de techniek
van voorschotten (evt.
verrekenbaarheid en
terugbetaalbaarheid)
De economische functie - Om de prijsvorming bv. Brandstof en
2
, sigaretten
- Op het spaarwezen bv. Brijstelling van
interesten op spaardepositio’s,
verhoging roerende voorheffing,
belastingvoordelen voor
pensioensparen …
- Op het consumptiegedrag bv.
Invoerrechten, toepassing verschillende
btw-tarieven (nieuwbouw versus
vernieuwbouw), verlaagd verkooprecht
bij aankoop enige eigen woning die
energetische renovatie zal ondergaan …
- Op de investeringen bv. Bijkomende
fiscale aftrek voor nieuwe investeringen
“investeringsaftrek”
- Op de tewerkstelling bv. Bijkomende
fiscale aftrek voor bijkomend of
specifiek personeel
Sociale functie - Inkomens-herverdelend via
progressieve belastingtarieven in de
personenbelasting
- Verlenen van specifieke verminderingen
bv. Handicap, personen ten laste …
DE GEMEENTEBELASTINGEN
gemeentebelasting De belastingen die door de gemeente zelf
geheven worden en waarvan de opbrengst ook
aan de gemeente toekomt.
Concurrerende belastingen Belastingen waarvan het object ook door een
andere overheid belast wordt.
Vb. Opcentiemen op PB en op onroerende voorheffing +
opdeciem (10% van verkeersbelasting) = 4/5 van de
inkomsten
Eigen gemeentebelastingen Alle andere belastingen
Financieel doel/ behoefte steeds
verantwoorden (kan met niet-fiscaal
nevendoel)
Eigen belastingen/ retributies apart per
gemeente
FISCALE AUTONOMIE
Art. 41 GW De uitsluitend gemeentelijke of provinciale
belangen worden door de gemeenteraden of de
provincieraden geregeld volgens de beginselen
bij de Grondwet vastgesteld.
3
, Art. 162 GW De provinciale en gemeentelijke instellingen
worden bij de wet geregeld. De wet verzekert
de toepassing van de volgende beginselen :
1° …;
2° de bevoegdheid van de provincieraden en
van de gemeenteraden voor alles wat van
provinciaal en van gemeentelijk belang is,
behoudens goedkeuring van hun handelingen in
de gevallen en op de wijze bij de wet bepaald;
6° het optreden van de toezichthoudende
overheid of van de federale wetgevende macht
om te beletten dat de wet wordt geschonden of
het algemeen belang geschaad;
Art. 170 GW §1. Geen belasting ten behoeve van de Staat
kan worden ingevoerd dan door een wet.
§2. Geen belasting ten behoeve van de
gemeenschap of het gewest kan worden
ingevoerd dan door een decreet of een in artikel
134 bedoelde regel. De wet bepaalt ten aanzien
van de in het eerste lid bedoelde belastingen,
de uitzonderingen waarvan de noodzakelijkheid
blijkt.
§3. Geen last of belasting kan door de provincie
worden ingevoerd dan door een beslissing van
haar raad. De wet bepaalt ten aanzien van de in
het eerste lid bedoelde belastingen, de
uitzonderingen waarvan de noodzakelijkheid
blijkt. De wet kan de in het eerste lid bedoelde
belastingen geheel of gedeeltelijk afschaffen.
§4. Geen last of belasting kan door de
agglomeratie, de federatie van gemeenten en
de gemeente worden ingevoerd dan door een
beslissing van hun raad. De wet bepaalt ten
aanzien van de in het eerste lid bedoelde
belastingen, de uitzonderingen waarvan de
noodzakelijkheid blijkt
Wat bepaalt de gemeenteraad De aard van de belasting, de belastbare
materie, de toepassingsvoorwaarden en de
eventuele vrijstellingen
Les 2
Beperkingen van deze vrijheid 1. Grondwettelijke beperkingen
2. Wettelijke beperkingen
3. Beperking omwille van het bestuurlijk
toezicht
Grondwettelijke beperkingen a. Fiscaal gelijkheidsbeginsel (art. 10-11
GW)
b. Territoriale beperking
c. Fiscaal legaliteitsbeginsel
Fiscaal gelijkheidsbeginsel Art. 172 GW: Inzake belastingen kunnen geen
4
LOKALE FISCALITEIT
Lokaal bestuur Gemeentes + provincie
Regionaal bestuur Vlaams/ Waals/ Brussels = gewesten/
gemeenschappen
gewesten Vlaams gewest
Waals gewest
Tweetalige Brusselse Hoofdstedelijk gewest
Vb. bevoegdheden Grond, water, mobiliteit (vb. De lijn), onroerende
voorheffing, ruimtelijke ordering, werkgelegenheid,
landbouw, toerisme
gemeenschappen Vlaamse gewest (incl. Brussel)
Franse Gemeenschap (incl. Brussel)
Duitstalige gemeenschap
Vb. bevoegdheden Onderwijs, zorg, cultuur
Vlaamse regering = Vlaams gewest + Vlaamse gemeenschap
!!Wallonië heeft: Waalse gewestregering +
Franstalige gemeenschapsregering
decreet Een wet van de Vlaamse overheid
Ordonantie Wet van de Brusselse overheid
provincies West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Antwerpen,
Limburg, Vlaams Brabant, Waals Brabant,
Henegouwen, Namen, Luik, Luxemburg
Vb. bevoegdheden Toerisme, bospaden, provinciaal domeinen, sporthallen,
provincie scholen, erfgoed, rampen
Directe belastingen - VenB
- PB
- RPB (rechtspersonenbelasting)
- B.n.I. (belasting van niet-inwoners)
(natuurlijke personen/
vennootschappen)
= inkomstenbelastingen
Indirecte belastingen - Successiebelasting
- Btw
- Registratiebelasting
- Douane
- Accijnzen
- …
Met inkomstenbelasting gelijkgestelde = Federaal -> Vlaanderen
belastingen - Verkeersbelasting
- Belasting op inverkeerstelling
- Belasting op weddenschappen & spelen
- Belasting op automatische
ontspanningstoestellen
DEFINITIE BELASTING
belasting Een heffing, die krachtens algemene
rechtsregels, door de overheid, eigenmachtig
wordt opgelegd, op de middelen van de
belastingplichtige, om voor de diensten van
openbaar nut te worden aangewend.
1
,2 hoofdkenmerken - Dwingend karakter: een belasting wordt
eenzijdig opgelegd, een belasting is niet
vrijwillig. De belasting is afdwingbaar
via administratieve of strafrechtelijke
sancties
- Financieel doel: de bedoeling van een
belasting is om inkomsten te verwerven
om zo de openbare dienstverlening te
financieren.
retributie Een billijke vergoeding voor een prestatie of een
dienst geleverd door de overheid in het
individueel belang of voordeel van degene die
vrijwillig gebruik maakt van die dienst of
prestatie
Vb. Tol, huur zaal gemeentehuis
Verschil belasting vs retributie Retributie
- Een specifieke individuele
tegenprestatie -> niet bij belasting
- Vrijwillig kiezen om gebruik te maken
van een bepaalde dienst -> niet bij
belasting
- Redelijk verband tussen bedrag van de
vergoeding en de verkregen dienst
Onderscheid is vaak moeilijk -> het
verschil heeft belang op vestiging,
invordering, geschillenprocedure en de
bevoegdheid van rechtbanken en hoven
(belasting = fiscaal recht, retributie =
brugerlijk recht)
Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn - Inkomsten die voortkomen uit de cessie
en de concessie van openbare
domeingoederen
- Boetes en strafrechtelijke
verbeurdverklaringen
- Retributies
- Parafiscale bijdragen
Bijdragen zijn bestemd voor RSZ
Hebben tot doel het vervangen of
aanvullen van arbeidsinkomsten
Functies van de belasting 1. De financiële functie van de belasting
2. De economische functie van de
belasting laat haar invloed gelden
3. De sociale functie van de belasting
De financiële functie - Betreft de hoofdfunctie van de
belastingen
- Wordt gerealiseerd door geldelijke
bijdragen en geregeld via de techniek
van voorschotten (evt.
verrekenbaarheid en
terugbetaalbaarheid)
De economische functie - Om de prijsvorming bv. Brandstof en
2
, sigaretten
- Op het spaarwezen bv. Brijstelling van
interesten op spaardepositio’s,
verhoging roerende voorheffing,
belastingvoordelen voor
pensioensparen …
- Op het consumptiegedrag bv.
Invoerrechten, toepassing verschillende
btw-tarieven (nieuwbouw versus
vernieuwbouw), verlaagd verkooprecht
bij aankoop enige eigen woning die
energetische renovatie zal ondergaan …
- Op de investeringen bv. Bijkomende
fiscale aftrek voor nieuwe investeringen
“investeringsaftrek”
- Op de tewerkstelling bv. Bijkomende
fiscale aftrek voor bijkomend of
specifiek personeel
Sociale functie - Inkomens-herverdelend via
progressieve belastingtarieven in de
personenbelasting
- Verlenen van specifieke verminderingen
bv. Handicap, personen ten laste …
DE GEMEENTEBELASTINGEN
gemeentebelasting De belastingen die door de gemeente zelf
geheven worden en waarvan de opbrengst ook
aan de gemeente toekomt.
Concurrerende belastingen Belastingen waarvan het object ook door een
andere overheid belast wordt.
Vb. Opcentiemen op PB en op onroerende voorheffing +
opdeciem (10% van verkeersbelasting) = 4/5 van de
inkomsten
Eigen gemeentebelastingen Alle andere belastingen
Financieel doel/ behoefte steeds
verantwoorden (kan met niet-fiscaal
nevendoel)
Eigen belastingen/ retributies apart per
gemeente
FISCALE AUTONOMIE
Art. 41 GW De uitsluitend gemeentelijke of provinciale
belangen worden door de gemeenteraden of de
provincieraden geregeld volgens de beginselen
bij de Grondwet vastgesteld.
3
, Art. 162 GW De provinciale en gemeentelijke instellingen
worden bij de wet geregeld. De wet verzekert
de toepassing van de volgende beginselen :
1° …;
2° de bevoegdheid van de provincieraden en
van de gemeenteraden voor alles wat van
provinciaal en van gemeentelijk belang is,
behoudens goedkeuring van hun handelingen in
de gevallen en op de wijze bij de wet bepaald;
6° het optreden van de toezichthoudende
overheid of van de federale wetgevende macht
om te beletten dat de wet wordt geschonden of
het algemeen belang geschaad;
Art. 170 GW §1. Geen belasting ten behoeve van de Staat
kan worden ingevoerd dan door een wet.
§2. Geen belasting ten behoeve van de
gemeenschap of het gewest kan worden
ingevoerd dan door een decreet of een in artikel
134 bedoelde regel. De wet bepaalt ten aanzien
van de in het eerste lid bedoelde belastingen,
de uitzonderingen waarvan de noodzakelijkheid
blijkt.
§3. Geen last of belasting kan door de provincie
worden ingevoerd dan door een beslissing van
haar raad. De wet bepaalt ten aanzien van de in
het eerste lid bedoelde belastingen, de
uitzonderingen waarvan de noodzakelijkheid
blijkt. De wet kan de in het eerste lid bedoelde
belastingen geheel of gedeeltelijk afschaffen.
§4. Geen last of belasting kan door de
agglomeratie, de federatie van gemeenten en
de gemeente worden ingevoerd dan door een
beslissing van hun raad. De wet bepaalt ten
aanzien van de in het eerste lid bedoelde
belastingen, de uitzonderingen waarvan de
noodzakelijkheid blijkt
Wat bepaalt de gemeenteraad De aard van de belasting, de belastbare
materie, de toepassingsvoorwaarden en de
eventuele vrijstellingen
Les 2
Beperkingen van deze vrijheid 1. Grondwettelijke beperkingen
2. Wettelijke beperkingen
3. Beperking omwille van het bestuurlijk
toezicht
Grondwettelijke beperkingen a. Fiscaal gelijkheidsbeginsel (art. 10-11
GW)
b. Territoriale beperking
c. Fiscaal legaliteitsbeginsel
Fiscaal gelijkheidsbeginsel Art. 172 GW: Inzake belastingen kunnen geen
4
