Samenvatting: Inleiding tot de Financiële Markten 1

Deel 1: Financiële Architectuur
HF1: Financiële architectuur ontstaat niet spontaan

1.1 Inleiding
 Grootmachten van de laatste paar eeuwen
› 20ste eeuw: Verenigde Staten
› 18de-19de eeuw: Verenigd Koninkrijk
› 17de eeuw: Oostenrijk-Hongarije, Spanje


1.2 Schuld en ruil liggen aan de wieg van onze samenleving
 Financiële concepten:
› Schuld
› Interest
› Ruil
 Economisch concept:
› Vroeger: ‘Sharing Economy’, ten tijde van de jagers-verzamelaars
› Nu: ‘Gift Economy’, voldoende middelen waarbij kleine groepen voor elkaar instaan


1.3 Domesticatie
 Financiële concepten:
› Eigendom
› Handel
› Vermogen
 Vermogensconcepten:
› Eigendom van dieren: gebruik van interest
› Burchten, tempels, enz.: ‘gift economy’ niet meer mogelijk
 Sociale stratificatie
 Ruilhandel in Egypte:
› Shât en Deben: rekeneenheden
› Moeilijkheden: betaling met verschillende materialen en eenheden
 Codex van Hammurabi (1780 v.C.)
› Leencontracten (Rentecontracten): enkel uit hoge nood ontstaan (zie opnames)


1.4 Van goederengeld naar munten
 Gebruik geld:
› Vroeger: schelpen  enorm geëvolueerd
 Functie:
› Rekeneenheid (numerair)
› Opslagmiddel en vermogen (store of wealth)
› Ruilmiddel (medium of exchange)
 Concepten:
› Metalen: alle soorten metalen werden gebruikt als munten
 Goudproductie: Croesus in het oude Griekenland
› ‘Money’: komt van Latijns woord voor schaap (pecunia)

,1.5 Handel leidt tot…
 Ontstaan nieuwe steden: Antwerpen gesticht aan een handelsroute, de Schelde
 Geletterdheid:
› Universiteit van Bologna: eerste universiteit in de wereld (1088)
 Netwerken:
› Begin 9de eeuw: ontstaan koopmannen en agentennetwerken
› Uniform rekenstelsel
 Eerste bankbiljet:
› Uitgevonden door Chinezen, waren de Europeanen decennia of zelfs eeuwen voor op dat
vlak
 Financiële infrastructuur:
› Nood aan wisselaars: de vroegere bankiers
› Jaarmarkten (o.a. in Champagne):
 Goed geregeld: week verdeeld in kijkdagen en koopdagen om niet continu met geld
rond te moeten lopen
 Transacties: alle verkopen werden opgeschreven om zo weinig mogelijk echt te
moeten betalen, ruilhandel werd bijgestaan door geld om eventuele minderwaarden
te recupereren. Indien men niet betaalde werd dit openlijk gepubliceerd zodat
mensen wisten dat je niet betrouwbaar was.
 Van wisselaars naar echte merchant-bankiers
› Bv.: Medici, rijke familie in Firenze (Italië) die geld leenden aan mensen en investeerden

1.6 Ontstaan van financiële markten
 Stadstaten introduceerden prestiti
 Rond 1400:
› Vaste marktplaatsen met herbergiers als vertegenwoordigers (familie Van Der Buerse in
Brugge) en met een marktreglement
 Rond 1480:
› Brugge verliest zijn handel aan Antwerpen door het dichtslibben van de toegang naar de
Noordzee
› Eerste handelsbeurs ter wereld in Antwerpen  tegenwoordig nog altijd op de plek van de
net gerenoveerde Handelsbeurs
 Nederlandse republiek innoveert:
› Lenen met onderpand
› Lijfrenten
› Actuariële methoden (herberekenen van geldwaarden adhv waardewijzigingen)
› Rechtspersoon en aandelen
› VOC: Verenigde Oost-Indische Compagnie
 Verhandelen van specerijen etc. van het Oosten naar het Westen
 Joseph Penso de la Vega: van termijncontracten tot opties
› Eerste aandelenboek
 Specuatie leidt tot crashes:
› Tulpenmania: tulpen waren op een bepaald moment zo in trek dat men bereid was om zelfs
de waarde van een huis ervoor te betalen, maar ook deze ‘trend’ kwam plots tot een einde
of ‘crash’
› Geniale mensen: Newton ook slachtoffer geweest van een beurscrash
 Loterijleningen (18de eeuw):

,Ontstaan van centrale banken
 Amsterdamse Wisselbank (1606):
 Eerste bankbiljet in Europa (1661):
› Zweden hadden geen metalen, alleen lood, maar is een zeer zwaar metaal en als oplossing
kwam men daar met papiergeld
› Bewijs dat onze huidige economische termen al eeuwen in gebruik zijn

, HF 2: Bouwstenen van de financiële architectuur

2.2 Betalen
 Ontstaan
› Inventarisatie van vermogen
› Nood aan tel- en registratietechnieken
› Geleidelijk ontstaan van geld als:
 Rekeneenheid
 Betalingseenheid
 Bewaarmiddel van vermogen
 Nood aan een betrouwbare munt in een samenleving
› Voortaan in de vorm van:
 Bites: cryptocurrencies
 Papieren geld in combinatie met munten
 Goederengeld
› Technologie verandert economie
 Idee dat een economie enkel vlot loopt als de schulden ingelost worden blijft echter altijd
gelden

2.3 Financiering
 Kredietverlener
› Productieve transfer van ongebruikt geld naar de toekomst
› Intresten brengen een constante som geld binnen voor vaak jaren
 Soorten financiering
› Direct:
 Eigenschappen:
a. Financiering via financiële markten (zeer ruime omschrijving)
b. Spaarder geeft direct geld aan de behoeftige
c. Er ontstaat een rechtstreekse juridische band tussen kredietgever en -nemer
 Voorbeelden:
a. Intercompany loans: een dochteronderneming kan ook rechtstreeks lenen van het
moederbedrijf  ontstaan interne financiële markt (internal capital market)
b. Oprichting vennootschap
i. Oprichters staan deel van hun middelen af
ii. Krijgen ervoor in de plaats aandelen van de onderneming
iii. Effect als bewijs van financiering  schuld onderneming t.a.v. aandeelhouder
o Voor econoom: claim op de nettoactiva
o Voor wetgever: al dan niet verhandelbaar beleggingsinstrument
o Vb.: obligaties, aandelen  NIET geld en deposito’s (=FVA)
c. Dochter leent van haar ouders:
i. Contract als bewijs van financiering
 Karakter van de directe financiering heeft niets te maken met de manier van tot stand komen
van de juridische relatie:
› Semi-direct:
 Emissie van effecten:
a. Fee business: financiële tussenpersoon staat je bij voor de advisering, structurering en de
inzameling van de benodigde gelden
b. Juridische relatie loopt echter nog altijd rechtstreeks tussen de emittent en de koper van
het effect
 Business angel netwerk: de tussenpersoon tussen een ondernemer en grootfinancier