INSTRUMENTELE
ANALYSE
2025-2026
1
,2
DEEL I: CHROMATOGRAFIE
H1 Theoretische begrippen
Chromatografie= een techniek dei het mogelijk maakt om chemische componenten in complexe
mengsels te scheiden, identificeren en doseren.
→ scheiding berust op verschillen in migratiesnelheid van de componenten wanneer deze
door een mobiele fase over een stationaire fase worden geleid.
GRONDSLAG
Mikhail Tswett experiment grondslag
• Mobiele fase: extract van bladeren scheiden in petroleumether
• Stationaire fase: kolom met CaCO3
• Scheiding van verschillende groene en gele zones t.g.v. verschillende adsorptie:
→ chlorofielen & carotenoïden
INLEIDING CHROMATOGRAFIE
1. Uitvoering:
Kolom >< Planair
= stationaire fase in buis = stationaire fase op vlakke drager
Papier, dunne laag
2. Aard mobiele fase:
Gas (GC) >< Vloeistof (LC)
3. Aard stationaire fase:
Vast >< Vloeistof >< Gel
= adsorptie = verdeling = exclusie/ ionenwisseling
4. Doel:
Analytisch >< Preparatief (zuiveren)
Opmerking:
Elutiechromatografie: als mengsel door kolom wordt gespoeld en componenten 1 voor 1 de kolom
verlaten.
,3
CHROMATOGRAM & ANALYSE
Kwalitatief:
• Identificeren: d.m.v. tr =
retentietijd
• Positie op x-as
Kwantitatief:
• Hoeveelheid: piekoppervlakte
• Y-as
• 3 methodes
1. 100% methode (gecorrigeerd vs. Niet
gecorrigeerd)
2. Ijklijn methode
3. Interne standaardmethode
Dode tijd (tM)= de tijd die een component (die geen affiniteit heeft voor de stationaire fase), nodig
heeft om door de kolom te migreren = tijd van mobiele fase.
Relatieve retentietijd= verhouding van tr met interne standaard = een stof die aan alle oplossingen
wordt toegevoegd om fluctuaties te corrigeren.
3 kwantitatieve methodes
1. 100% methode
Gecorrigeerd >< Niet gecorrigeerd
Aanname dat elke stof even Individuele responsfactoren
𝐴 (𝑠𝑡𝑜𝑓,𝑔𝑒𝑐𝑜𝑟𝑟𝑖𝑔𝑒𝑒𝑟𝑑)
sterk reageert op de detector % = 𝐴 (𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙,𝑔𝑒𝑐𝑜𝑟𝑟𝑖𝑔𝑒𝑒𝑟𝑑) ∗ 100
Zelfde responsfactor κ
𝐴 (𝑠𝑡𝑜𝑓) [𝑠𝑡𝑜𝑓]
% = 𝐴 (𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙) ∗ 100 κ= 𝐴
→ 𝐴(𝑔𝑒𝑐𝑜𝑟𝑟𝑖𝑔𝑒𝑒𝑟𝑑) = 𝐴 ∗ 𝜅
2. Ijklijnmethode
= Ijklijn opstellen a.d.h.v. standaardoplossingen
(met gekende concentratie van het te
onderzoeken component) → uit de vergelijking
van de bekomen ijklijn de concentratie berekenen
Signaal = a*[stof] + b (a= rico, b= snijpunt)
3. Interne standaard
𝑠𝑖𝑔𝑛𝑎𝑎𝑙 𝑎𝑛𝑎𝑙𝑦𝑡
c→ 𝑠𝑖𝑔𝑛𝑎𝑎𝑙 𝐼𝑆
, 4
EFFICIËNTIE & VAN DEEMTER VERGELIJKING
= vermogen om smalle pieken te leveren
Opmerking:
Bandverbreding= ten gevolge van diffusie & onvolledige evenwichtsinstelling tussen de fasen.
- Deeltjesgrootte van het dragermateriaal → zo klein mogelijk
- Snelheid van de mobiele fase → compromis (beperkte diffusie + goede evenwichtsinstelling)
- Temperatuur → optimalisatie
- Schotelgetal en HETP
Van Deemter-vergelijking
𝐵
𝐻 = 𝐴+𝑢+𝑐∗𝑢 A= Eddy diffusie= verschillende stroomwegen door de korrels
B/u = longitudinale diffusieterm
H= plaathoogte
C*u= massa-transfer term (stationaire fase/mobiele;
c= cs+ cm)
𝐿
N= N= plaatgetal L= kolomlengte
𝐻
CHROMATOGRAFISCHE GROOTHEDEN
Capaciteitsfactor k
= capaciteit van de kolom om een verbinding te weerhouden= hoeveel langer een component in de
stationaire fase verblijft dan in de mobiele fase.
𝑡𝑟−𝑡0
k=
𝑡0
Piekresolutie (Rs)
= Maat voor scheidend vermogen= uiteindelijke scheidingsresultaat tussen 2 pieken.
→ Berekend op basis van retentietijden en piekbreedtes
→ Volledige scheiding: Rs ≥ 1,5
H2 Gaschromatografie
Mobiele fase = inert gas
TOEPASSINGEN 1 GRONDSLAGEN
→ analyse vluchtige verbindingen
→ Milieuanalyses (pesticiden), farmaceutische controles (onzuiverheden),
voedingsmiddelen (smaakstoffen), petrochemie (aardoliesamenstellingen),
forensisch onderzoek (alcohol in bloed)
→ direvatisatie: componenten moeilijk vervluchtigen omzetten naar vluchtigere
varianten bv. vetzuren → methylesters
ANALYSE
2025-2026
1
,2
DEEL I: CHROMATOGRAFIE
H1 Theoretische begrippen
Chromatografie= een techniek dei het mogelijk maakt om chemische componenten in complexe
mengsels te scheiden, identificeren en doseren.
→ scheiding berust op verschillen in migratiesnelheid van de componenten wanneer deze
door een mobiele fase over een stationaire fase worden geleid.
GRONDSLAG
Mikhail Tswett experiment grondslag
• Mobiele fase: extract van bladeren scheiden in petroleumether
• Stationaire fase: kolom met CaCO3
• Scheiding van verschillende groene en gele zones t.g.v. verschillende adsorptie:
→ chlorofielen & carotenoïden
INLEIDING CHROMATOGRAFIE
1. Uitvoering:
Kolom >< Planair
= stationaire fase in buis = stationaire fase op vlakke drager
Papier, dunne laag
2. Aard mobiele fase:
Gas (GC) >< Vloeistof (LC)
3. Aard stationaire fase:
Vast >< Vloeistof >< Gel
= adsorptie = verdeling = exclusie/ ionenwisseling
4. Doel:
Analytisch >< Preparatief (zuiveren)
Opmerking:
Elutiechromatografie: als mengsel door kolom wordt gespoeld en componenten 1 voor 1 de kolom
verlaten.
,3
CHROMATOGRAM & ANALYSE
Kwalitatief:
• Identificeren: d.m.v. tr =
retentietijd
• Positie op x-as
Kwantitatief:
• Hoeveelheid: piekoppervlakte
• Y-as
• 3 methodes
1. 100% methode (gecorrigeerd vs. Niet
gecorrigeerd)
2. Ijklijn methode
3. Interne standaardmethode
Dode tijd (tM)= de tijd die een component (die geen affiniteit heeft voor de stationaire fase), nodig
heeft om door de kolom te migreren = tijd van mobiele fase.
Relatieve retentietijd= verhouding van tr met interne standaard = een stof die aan alle oplossingen
wordt toegevoegd om fluctuaties te corrigeren.
3 kwantitatieve methodes
1. 100% methode
Gecorrigeerd >< Niet gecorrigeerd
Aanname dat elke stof even Individuele responsfactoren
𝐴 (𝑠𝑡𝑜𝑓,𝑔𝑒𝑐𝑜𝑟𝑟𝑖𝑔𝑒𝑒𝑟𝑑)
sterk reageert op de detector % = 𝐴 (𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙,𝑔𝑒𝑐𝑜𝑟𝑟𝑖𝑔𝑒𝑒𝑟𝑑) ∗ 100
Zelfde responsfactor κ
𝐴 (𝑠𝑡𝑜𝑓) [𝑠𝑡𝑜𝑓]
% = 𝐴 (𝑡𝑜𝑡𝑎𝑎𝑙) ∗ 100 κ= 𝐴
→ 𝐴(𝑔𝑒𝑐𝑜𝑟𝑟𝑖𝑔𝑒𝑒𝑟𝑑) = 𝐴 ∗ 𝜅
2. Ijklijnmethode
= Ijklijn opstellen a.d.h.v. standaardoplossingen
(met gekende concentratie van het te
onderzoeken component) → uit de vergelijking
van de bekomen ijklijn de concentratie berekenen
Signaal = a*[stof] + b (a= rico, b= snijpunt)
3. Interne standaard
𝑠𝑖𝑔𝑛𝑎𝑎𝑙 𝑎𝑛𝑎𝑙𝑦𝑡
c→ 𝑠𝑖𝑔𝑛𝑎𝑎𝑙 𝐼𝑆
, 4
EFFICIËNTIE & VAN DEEMTER VERGELIJKING
= vermogen om smalle pieken te leveren
Opmerking:
Bandverbreding= ten gevolge van diffusie & onvolledige evenwichtsinstelling tussen de fasen.
- Deeltjesgrootte van het dragermateriaal → zo klein mogelijk
- Snelheid van de mobiele fase → compromis (beperkte diffusie + goede evenwichtsinstelling)
- Temperatuur → optimalisatie
- Schotelgetal en HETP
Van Deemter-vergelijking
𝐵
𝐻 = 𝐴+𝑢+𝑐∗𝑢 A= Eddy diffusie= verschillende stroomwegen door de korrels
B/u = longitudinale diffusieterm
H= plaathoogte
C*u= massa-transfer term (stationaire fase/mobiele;
c= cs+ cm)
𝐿
N= N= plaatgetal L= kolomlengte
𝐻
CHROMATOGRAFISCHE GROOTHEDEN
Capaciteitsfactor k
= capaciteit van de kolom om een verbinding te weerhouden= hoeveel langer een component in de
stationaire fase verblijft dan in de mobiele fase.
𝑡𝑟−𝑡0
k=
𝑡0
Piekresolutie (Rs)
= Maat voor scheidend vermogen= uiteindelijke scheidingsresultaat tussen 2 pieken.
→ Berekend op basis van retentietijden en piekbreedtes
→ Volledige scheiding: Rs ≥ 1,5
H2 Gaschromatografie
Mobiele fase = inert gas
TOEPASSINGEN 1 GRONDSLAGEN
→ analyse vluchtige verbindingen
→ Milieuanalyses (pesticiden), farmaceutische controles (onzuiverheden),
voedingsmiddelen (smaakstoffen), petrochemie (aardoliesamenstellingen),
forensisch onderzoek (alcohol in bloed)
→ direvatisatie: componenten moeilijk vervluchtigen omzetten naar vluchtigere
varianten bv. vetzuren → methylesters
