Samenvatting: H6 Het zenuwstelsel

H.6 Het zenuwstelsel
6.1 De anatomische opdeling van het zenuwstelsel
 Centraal zenuwstelsel = hersenen (encephalon) en het ruggenmerg
(medulla spinalis)
o Bestuurt zo goed als alle lichaamsprocessen
 Perifere zenuwstelsel=
o 12 paar hersenzenuwen (nervi craniales)
o 31 paar ruggenmergzenuwen (nervi spinales)

3 algemene functies
1. Sensoriek:
a. Zenuwstelsel heeft miljoenen receptoren / sensoren om
veranderingen te registreren van zowel binnen als buiten het
lichaam
b. afferente/ sensorische banen = Langs deze banen wordt via
onze zenuwen naar onze hersenen en het ruggenmerg gebracht
2. integratie:
a. het zenuwstelsel verwerkt en interpreteert informatie tijdens de
integratie-fase.
b. Uitgevoerd in centraal zenuwstelsel
3. Motoriek:
a. Zenuwstelsel stuurt signalen naar effectoren (spieren en
klieren).
b. Efferente/ motorische banen = banen die informatie van het CZ
naar de effectoren geleiden
i. Somatische motorische banen
1. Willekeurige banen: we controleren ze met ons
bewustzijn
2. Efferente banen naar skeletspieren
j. autonome motorische banen
a. Naar gladde spiercellen, hart en klieren
b. Onwillekeurig: worden onbewust verstuurd
Sympathische banen: gespannen; fight, flight, freeze (hart vernsellen,
speekselklier afremmen)
Parasympatische banen: ontspanning; ontspanning, rust en vertering (hart
vertragen, speekselklier activeren)
Alle autonome banen samen = autonoom zenuwstelsel / vegetatief zenuwstelsel
Soorten sensoren
: in staat om bep fysische of chemische veranderingen te registreren
- Exteroreceptor: buiten het lichaam
- Interoreceptor: binnen het lichaam

, o Proprioceptoren: in spieren, pezen, gewrichten en binnenoor 
kunnen info geven over stand van lichaam (flexie in elleboog… 
leren dansen, wandelen..)
- Mechanoreceptoren: uittrekking wand organen (vulling maag)
- Chemoreceptoren: moleculen (pH)
- Baroreceptoren: meten druk (bv. bloeddruk, zitten op stoel)
- Thermoreceptoren: temp
- Nociceptoren: pijn  nt in hersenen
- Fotoreceptoren: licht
- Osmoreceptoren: veranderingen in osmotische waarde (dorst)

6.2 zenuwstelsel
2 celsoorten:
1. Zenuwcellen / neuronen: geleiden zenuwimpulsen
2. Steuncellen / neuroglia / gliacellen: ondersteunen neuronen, maar
geven zelf geen impulsen door (maken de myelineschede)




Schematische voorstelling neuron:




 1 cellichaam/ soma
o Bevat normale celorganellen
o Celkern
o Verantwoordelijk grijze kleur vh cellichaam
 Dendrieten:

, o Vertakkingen gevoelig voor prikkels; voelsprieten
o Leiden tot ontstaan actiepotentiaal (AP)
 1 axon: eindigt in meerdere synapsknoppen
o Myelineschedes
o Knopen van Ranvier tss myelineschedes
o Synapsknoppen geven info door aan volgende neuron

3 groepen neuronen
1. Sensorische / afferente neuronen: verplaatsen info naar CZ
a. Cellichaam zit aan einde axon vh afferent neuron
2. Schakelneuronen: liggen in CZ
3. Motorische/ efferente neuronen: verplaatsen info van CZ naar
effectoren
Zenuwweefsel wordt ook volgens type onderverdeeld
- Grijze stof: bundeling van cellichamen en dendrieten = kernen/ nuclei
- Witte stof: axonen
Neuroglia
- Steuncellen die versch functies uitoefenen ter ondersteuning van
neuronen
o Nt prikkelbaar en kunnen dus gn zenuwimpulsen doorgeven

Astrocyten
- Grootste en meest talrijke neuroglia
- Belangrijkste steunweefsel
- Lopen doorheen CZS
- Beschermen neuronen tegen rechtstreeks contact met bloed
o Transporteren voedingsstoffen (glucose en zuurstof) vh bloed
naar neuronen
o Transporteren afvalstoffen (koolstofdioxide) vd neuronen naar
het bloed
- Bloed-hersenbarrière (bodyguard vd hersenen)
o Beschermt CZS tegen giftige stoffen en chemische schommelingen
ih bloed
o Meeste hormonen en toxische stoffen kunne nt getransporteerd
worden en kunnen dus nt door bloed-hersenbarrière
Alle neuronen “geknuffeld” door astrocyten  drm neuron nooit direct in contact
met bloed
Neurotoxische stoffen (caffeïne, alcohol, drugs…) kunnen wel
getransporteerd worden