Samenvatting Boek 5 Farmacologie en Farmacokinetiek

Farmacologie: deel 5
1. NON-STEROIDAL ANTI-INFLAMMATORY DRUGS
NSAIDs

Belangrijke aspecten zijn: werkingsmechanismen, indicaties, neveneffecten, contra-indicaties vd gm
die hier gaan besproken worden + integreren in het geheel van de lessenreeks

Slide 4-48: ter inleiding, pathofysiologie van acute inflammatie, slide 33-36 ductus arteriosus en PGs

Pathway waar NSAIDs op inwerken, voor elk van die omzettingen (naar prostacycline en
tromboxanen enz) is er een eigen synthase die dat doet




Fysiologische effecten van
prostanoïden

CARDIOVASCULAR




Neveneffecten:
Thv de bloedvaten kan het leiden tot
verhoogde kans op coronaire
atherothrombose




YES WE CAN ~LAU
1

,PLATELETS Neveneffecten:
Verlengde bloedingstijd
Hypersensitiviteitreacties: kan mild
zijn (huiduitslag) of ernstig (bv shock,
door LT overproductie), contra-
indicatie bij mensen met APA
syndroom (geen aspirine nemen!) +
slide 83
GASTROINTESTINAL
Neveneffecten:
Wegvallen van beschermende PGs, gastritis
klachen, maagulcus, perforatie
Bij ouderen, geschiedenis van peptische
aandoeningen…
Opl: niet nuchter nemen, enteric coated
tablet nemen (systemisch wel nog
RENAAL
neveneff)


Neveneffecten:
Constrictie van aff arteriool, minder
goeie doorbloeding en GFR
Gevaarlijk voor ouderen met al
bestaande nierprobs
Verminderde diurese (en Na en K
uitplassen), vochtretentie (oedeem),
REPRODUCTIEVE SYSTEEM acute renale insuff als al een
verminderde nierwerking

Neveneffecten:
Geen NSAIDs tijdens zwangerschap,
anders kans op vroegtijdig sluiten
van DA (+ het effect op de
bloedingstijd)



LUCHTWEGEN Neveneffecten thv de lever:
Kan zowel een toxiciteit zijn op vlak
van hepatocellulaire schade of
eerder een cholestatisch beeld



CZS

Neveneffecten:
Thombo-embolische complicaties

Beenmerg: onderdrukking aanmaak

YES WE CAN ~LAU
2

,NSAIDs
 Blokkage van cox
 Cox 1 inhibitie = neveneffecten, interferentie met de normale homeostase (verhoogde kans
op ulcus, verhoogde bloedingsneiging, GI irritatie, effect op de renale bloed flow GFR)
 Cox 2 inhibitie = analgetisch effect (pijnstillend), anti-pyretisch (koorts wegnemen) en anti-
inflamm eff
 Heterogene groep van gm (zwakke organische zuren) met gezamenlijk werkingsmechanisme
(blokkage van die COX enzymes)
 Salicylaten: ASA
 Aniline derivaten: paracetamol
 Arylacetic acid derivaten: indomethacin, diclofenac
 Arylpropionic acid derivaten: ibuprofen, ketoprofen
 Cox2 selectieve NSAIDs of coxibs (maar ongunstige neveneff)
 Werkingsmechanisme
o Reversibele inhibitie van cox = inhibitie van prostanoïden synthese
o Uitz: aspirine = irreversibele inhibitie van cox1 en 2 enzymes
o Cox inhibitie = verhoogde productie van leukotriënes, lox meer actief
o Verminderde vasodilatatie en permeabiliteit, inhibitie van PG  geen hyperalgesia
(verhoogde gevoeligheid voor pijn), antipyretisch (verhoogde temp tegengaan thv de
hypothalamus)
o Goeie correlatie tssn in vitro werking, sterkte v cox inhibitie en anti-inflamm effecten
wat je in vivo ziet
o Afh van welk NSAID blokkeert de ene beter cox1 dan 2 en omgekeerd
o NSAIDs kan je dus indelen volgens chemische structuur en volgens klassieke of
selectieve cox2 inhibitoren en volgens farmacokinetische eign namelijk
halfwaardetijd

Aspirine
 Wnnr arachidonzuur w omgezet naar PGG2 dan kan aspirine daarop inwerken en zo zorgen
dat de verdere omzetting van arachidonzuur derivaten stopt (in bloedplaatjes, dus
bloedingstijd verlengt), er wordt nog altijd onderzoek gdn voor nieuwe indicaties

YES WE CAN ~LAU
3

, Farmacokinetiek
 Absorptie: zwakke organische zuren w goed geabsorbeerd wnnr oraal toedienen (niet
beïnvloed door eten), de absorptiesnelheid is een !r indicatie voor NSAID selectie
 Distributie: sterke prot binding
 Metabolisatie: biotransformatie door CYPs
 Excretie: renaal geëxcreteerd, afh vd halfwaardetijd ga je het doseerschema aanpassen
 Enkel het vrije niet gebonden gedeelte vh gm gaat farmacologisch actief zijn
 Het kan ook zijn dat het gm al weg is in het plasma, maar nog steeds boven het
therapeutische level is in de diepere compartimenten (gewrichtsvocht)

Farmacodynamiek
 Analgetisch effect
o Milde tot matige pijn, geen CZS effecten
o Post-operatieve pijn, hoofdpijn, tandpijn
o Korte en chronische therapieën
 Anti-inflammatoir effect
o Door decrease in prostaglandines (minder vasodilatatie)
 Anti-pyretisch effect
o Verminderde prostaglandine productie in de hypothalamus, rol van cox3?
 Determinanten voor de variabiliteit in reactie op NSAIDs
o Er zijn inter-individuele effecten: bep dosis geven aan pat dan bep conc in het bloed
en die conc staat in relatie tot het effect
o Leeftijd, ziektekenmerken, co-medicatie, genetische varianten van metaboliserende
enzymen

Indicaties voor NSAIDs
 Traumatische, degeneratieve en inflammatoire ziektes vh locomotor systeem
 Milde tot matige pijn
 Ductus arteriosus doen sluiten bij neonaten
 Dysmenorroe
 Onderdrukken van koorts




YES WE CAN ~LAU
4