Hoorcolleges pedagogische vraagstukken rond polarisatie

Hoorcollege 1: Polarisatie 9-11-2020
Pedagogische vraagstukken staan niet los van maatschappelijke vraagstukken. Dit gaat vaak over
gelijke kansen voor behandeling van kinderen. Discussie rond kinderrechten hebben pedagogische
consequenties, maar is wel een (macro) maatschappelijke discussie.
1. Non-discriminatie: alle rechten gelden voor alle kinderen;
2. Kinderen hebben recht op bijzondere bescherming om zich te kunnen ontwikkelen;
3. Ieder kind heeft recht op een naam en nationaliteit;
4. Ieder kind heeft recht op sociale zekerheid en gezondheidszorg, waaronder prenatale zorg;
5. Kinderen met een handicap hebben recht op bijzondere zorg;
6. Ieder kind heeft recht op liefde, begrip en ouderlijke zorg;
7. Ieder kind heeft recht op onderwijs;
8. Kinderen hebben prioritair recht op hulp;
9. Ieder kind heeft recht op bescherming tegen mishandeling, uitbuiting en kinderarbeid;
10. Ieder kind heeft recht op een opvoeding tot begrip en verdraagzaamheid, vrede en
vriendschap.

Polarisatie als maatschappelijk vraagstuk
Polarisatie is vorming tussen tegenstellingen in partijen en bevolkingsgroepen. Politiek worden
steeds meer tegenstellingen van groepen mensen benadrukt. In politiek werd eerst poldermodel
gebruikt. Idee van polderen is dat iedereen beetje ‘water bij de wijn’ moet doen.
Focusing events: plotseling gebeurtenis die bij debat werden opgehaald

Dreigt er een tweedeling in Nederland?
 Hoog- & laagopgeleid: verschil in inkomen en kennis
 Huisvesting: buurt is veiliger/groener, kwalitatief betere huizen, schoolkeuze van
kinderen > private/reguliere school
 Jong & oud: pensioenverwachting wordt hoger
 Ouderen vinden dat ze nu van verdiende rust mogen genieten
 Jongeren vinden dat de ouderen wat terug mogen geven aan hun
 Nederlandse & migratieachtergrond
 Migratieachtergrond voelen zich ongewenst en kinderen verloederen: past niet bij hun
eigen opvattingen

Van onderscheid naar scheidslijn
Dimensies:
1. Differentiatie (objectieve/feitelijke verschillen)  CBS, inkomensongelijkheid tussen groepen
is niet toegenomen
2. Identificatie (mate van identificatie met onderscheiden groepen)
3. Representatie (mate van representatie van onderscheid tussen groepen in de media)
>>> Hoe hoger een onderscheid tussen groepen ‘scoort’ op deze dimensies, hoe meer reden er is om
te spreken van een scheidslijn.

Conclusie Dekker & Ridder: hele linie in bevolking niet meer verdeeld is geraakt. Differentiatie is dus
ook niet toegenomen.

Identificatie: mensen bekennen zich tot groepen waarbij zij zich horen onder voelen. Naast feitelijke
verschillen is identificatie iets dat zegt wat van sprake is van polarisatie.
Representatie: verhulling is dat er iets niet wordt gepubliceerd. Correspondentie zijn verschillen
evenredig; verschillen en overeenkomsten worden benoemd. Overdeteminering verschillen in
bepaalde groepen worden zo groot gemaakt dat je denkt te maken hebben met andere soorten.

, Polarisatie zonder problemen? Beter scheidslijnen zonder problemen. In tijd van verzuiling was
Nederland een verzuild land. De zuil waarin je geboren werd was bepalend voor waar je terecht zou
komen. Je school, de buurt, sportvereniging werd allemaal gestuurd via de zuil waarin je zat. Tussen
de zuilen zaten enorme verschillen en afstand.
Nu veel ophef over verschillen tussen groepen en groot debat, maar in jaren 60 niet, hoe komt dit?

>>> Samenvattend: Nederland bestaat uit scheidslijnen  identificatie zorgt ervoor en representatie
in media zorgt voor grote zichtbare verschillen tussen groepen mensen. In politiek wordt dit al snel
gezien als probleem. Wat is er mis met maatschappelijke scheidslijnen?
 Principieel bezwaar: het bestaan van maatschappelijke scheidslijnen is in strijd met
ultieme waarden (deontologisch bezwaar)
 Negatieve consequenties: het bestaan van maatschappelijke scheidslijnen zorgt ervoor
dat het land uit elkaar valt (utilitaristisch bezwaar)

Antwoord 1: “Het is in strijd met ultieme waarden” > Gelijkheid en vrijheid. Scheidslijnen betekenen
ongelijkheid en scheidslijnen beperken de vrijheid.
Antwoord 2: “Dan valt het land uit elkaar” > corrosie van de maatschappelijke cohesie. Cohesie is
iets dat mensen samen verbindt. Dit leidt tot conflicten, wantrouwen en verlies van solidariteit en
verbondenheid. Als een samenleving geen samenleving meer is, dan valt het land uit elkaar.

Onderwijssegregatie
Eenzijdig samengestelde buurten zijn doorgaans lage achterstand buurten. Ouders met migratie
achtergrond blijven in binnensteden achter. Witte vlucht > private scholen waar dus weinig kinderen
zijn met een migratieachtergrond  Cluster 2 problematiek met de corrosie van de maatschappelijke
cohesie. Er komen steeds meer gemengde scholen, maar dit is niet de enige/beste manier om
segregatie op te lossen.
>>> Hier gaan de 3 artikelen over van Dekker, Bakker en Driessen

In Nederland is een vrije schoolkeuze van ouders. We kunnen niet verplichten om mensen naar
bepaalde scholen te sturen of in een bepaalde wijk.

Hoorcollege 2: Werken aan gelijke kansen in Gemeente Utrecht (gastcollege) 16-11-2020
Mbo-uitvoeringsplan 2020-2022 Sterk Utrechts MBO
 Podium voor het Utrechtse MBO: mbo-studenten nemen actief deel aan het Utrechts
studentenleven.
 Gelijke kansen in het onderwijs: van passend onderwijs naar passend werk
 Gelijke kansen op de arbeidsmarkt: aanpak van stagediscriminatie

1. Gelijke kansen voor jonge kinderen: het aanmeldbeleid voor de basisschool
 Kansenongelijkheid kan al beginnen op vroege leeftijd
 Er is onderzoek naar gedaan  zorgwekkend beeld:
- Transparantie en heldere communicatie voor ouders ontbreekt.
- Slechts 11% van de scholen blijkt de procedure van aanmelding en inschrijving volledig
correct en helder te communiceren op hun website en naar ouders.
- Schaduwlijsten die automatisch leiden tot inschrijving (officieel mag dat pas vanaf 3 jaar).
>>> Kan leiden tot segregatie (scheiding tussengroepen)
 Vooral hoogopgeleide ouders scheiden zich af. Ze kiezen voor scholen met veel leerlingen
met dezelfde achtergrond als zij.
 Zo ontstaan volgens de Onderwijsinspectie ‘bubbels van gelijkgestemden’ in het onderwijs,
waar leerlingen nauwelijks uit komen.
Pedagogisch perspectief belangrijk:
Bonding: verbinding tussen groepen en mensen die zich daarin herkennen (bevordert gelijke kansen)