M. Lubis – Het land onder de regenboog
De werkelijk uitbuiting van de kolonies begon pas toen commissaris-generaal Van
den Bosch in 1830 het zogenaamde cultuurstelstel in werking stelde. Hij had
instructies van de koning gekregen ervoor te zorgen dat de kolonie Indonesië jaarlijks
ter waarde van vijf gulden per hoofd van de Indonesische bevolking producten
moesten leveren aan de regering.
- Het stelstel dwong de Javaanse boeren een vijfde van hun landbouwgrond
beschikbaar te stellen
- Ook moesten ze de gewassen zaaien en verzorgen totdat ze konden worden
geoogst
De boeren werden in ruil vrijgesteld van grondbelastingen en kregen plantloon.
- Slecht een fractie van de marktwaarde van de producten
- In de praktijk moesten ze de belastingen vaak toch betalen
Ze verbouwde producten zoals koffie, indigo, suiker, tabak, thee, peper en kaneel.
Nederland gebruikte het koloniale beheer om het bouwland en de boeren van Java
zodanig uit te buiten dat zij een maximum aan winst zouden behalen voor de
regering in Nederland. Het lukte niet buiten Java.
- Grote delen van Sumatra, Kalimantan en Sulawesi bleven buiten het bereik.
In vele gevallen hadden de Indonesische boeren het ernstig te verduren.
- 50 tot 100% van de bevolking op Java waren op een af andere manier
betrokken bij het cultuurstelsel
Nederlandse particuliere ondernemers maakte enorme winsten uit de
productiecontracten.
- Investeren in suiker-, thee-, en andere fabrieken
- Vergunningen verkrijgen om deze producten te verwerken
Zelfs de koning bemoeide zich er mee en corruptie vierde hoogtij bij de Nederlandse
ambtenaren die de productiecontracten verleenden.
De opbrengsten van het cultuurstelsel maakte ongeveer 32% uit van het totale
inkomen van de regering tussen 1850 en 1860. Het had invloed op de rijstproductie.
- De prijs steeg en na 1845 zorgde het voor veel hongersnoden
Hoe meer de residentie of district produceerde, des de hoger was de premie die de
ambtenaren kregen.
- De sultan en susuhunan kregen tien gulden voor elke pikol (62,5 kg)
In vele gevallen werd meer dan een vijfde van de grond ingenomen voor het stelsel.
De boeren moesten meer werken en als een oogst mislukte, moesten de boer
grondbelasting betalen over het gedeelte van zijn land wat niet onder het stelstel
stond en kreeg hij geen vergoeding uitbetaald.
- De priyayi-klasse kreeg een slechte naam voor de bevolking
o Ze hielpen met de uitbuiting
o Deze kiem van degeneratie kwam eigenlijk al ten tijden van de opkomst
van het feodalisme
Eduard Douwes Dekker werd door de misbruik van macht geïnspireerd om onder de
schuilnaam Multatuli zijn roman Max Havelaar (1860) te schrijven.
De werkelijk uitbuiting van de kolonies begon pas toen commissaris-generaal Van
den Bosch in 1830 het zogenaamde cultuurstelstel in werking stelde. Hij had
instructies van de koning gekregen ervoor te zorgen dat de kolonie Indonesië jaarlijks
ter waarde van vijf gulden per hoofd van de Indonesische bevolking producten
moesten leveren aan de regering.
- Het stelstel dwong de Javaanse boeren een vijfde van hun landbouwgrond
beschikbaar te stellen
- Ook moesten ze de gewassen zaaien en verzorgen totdat ze konden worden
geoogst
De boeren werden in ruil vrijgesteld van grondbelastingen en kregen plantloon.
- Slecht een fractie van de marktwaarde van de producten
- In de praktijk moesten ze de belastingen vaak toch betalen
Ze verbouwde producten zoals koffie, indigo, suiker, tabak, thee, peper en kaneel.
Nederland gebruikte het koloniale beheer om het bouwland en de boeren van Java
zodanig uit te buiten dat zij een maximum aan winst zouden behalen voor de
regering in Nederland. Het lukte niet buiten Java.
- Grote delen van Sumatra, Kalimantan en Sulawesi bleven buiten het bereik.
In vele gevallen hadden de Indonesische boeren het ernstig te verduren.
- 50 tot 100% van de bevolking op Java waren op een af andere manier
betrokken bij het cultuurstelsel
Nederlandse particuliere ondernemers maakte enorme winsten uit de
productiecontracten.
- Investeren in suiker-, thee-, en andere fabrieken
- Vergunningen verkrijgen om deze producten te verwerken
Zelfs de koning bemoeide zich er mee en corruptie vierde hoogtij bij de Nederlandse
ambtenaren die de productiecontracten verleenden.
De opbrengsten van het cultuurstelsel maakte ongeveer 32% uit van het totale
inkomen van de regering tussen 1850 en 1860. Het had invloed op de rijstproductie.
- De prijs steeg en na 1845 zorgde het voor veel hongersnoden
Hoe meer de residentie of district produceerde, des de hoger was de premie die de
ambtenaren kregen.
- De sultan en susuhunan kregen tien gulden voor elke pikol (62,5 kg)
In vele gevallen werd meer dan een vijfde van de grond ingenomen voor het stelsel.
De boeren moesten meer werken en als een oogst mislukte, moesten de boer
grondbelasting betalen over het gedeelte van zijn land wat niet onder het stelstel
stond en kreeg hij geen vergoeding uitbetaald.
- De priyayi-klasse kreeg een slechte naam voor de bevolking
o Ze hielpen met de uitbuiting
o Deze kiem van degeneratie kwam eigenlijk al ten tijden van de opkomst
van het feodalisme
Eduard Douwes Dekker werd door de misbruik van macht geïnspireerd om onder de
schuilnaam Multatuli zijn roman Max Havelaar (1860) te schrijven.
