Medicijnen per injectie
Een injectie is het inbrengen van vocht in het weefsel of in een ader met behulp van een
spuit met een holle naald. Medicijnen toedienen per injectie wordt ook wel parenterale
toediening genoemd.
Soms moeten medicijnen per injectie worden toegediend. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat
de opname van medicijnen via het maagdarmstelsel te langzaam verloopt, of dat de werking
van het medicijn wordt verminderd door spijsverteringssappen. Soms is het voor een
zorgvrager te moeilijk of onmogelijk om een medicijn door te slikken. Denk bijvoorbeeld aan
een bewusteloze of een ernstig zieke zorgvrager.
Er zijn verschillende manieren om een injectie toe te dienen.
VORMEN VAN INJECTEREN
Vorm van Locatie Voorbeeld
injecteren
Intracutaan De intracutane injectie is de meest Mantouxprik
(i.c.) oppervlakkige injectie. Het
geneesmiddel wordt in de huid
geïnjecteerd.
Deze injecteertechniek wordt zelden of
nooit door verpleegkundigen
uitgevoerd.
Subcutaan (s.c.) Bij een subcutane injectie wordt het Insuline-/
geneesmiddel in de subcutis / het Fraxiparine®-injectie
onderhuids vetweefsel geïnjecteerd
Intramusculair Bij een intramusculaire injectie wordt Vitamine B12-
(i.m.) het geneesmiddel in de spierlaag injectie /
(musculair) geïnjecteerd. griepvaccinatie
Intraveneus* Bij een intraveneuze injectie wordt het Antbiotica-/
(i.v.)* geneesmiddel in een ader (vene) vochtinfuus
geïnjecteerd.
* Intraveneus injecteren wordt besproken in het thema ‘Verpleegtechnische handelingen’,
onderwerp ‘Parenterale vloeistoffen toedienen’.
Bij subcutaan en intramusculair injecteren vormt zich een voorraadje of depot van het
ingespoten medicijn, dat daarna langzaam wordt afgegeven aan de weefselvloeistof en
vervolgens in het bloed belandt.
Het nadeel van een injectie is dat je de huid van de zorgvrager beschadigt. Hierdoor vergroot
je de kans op infecties. Door een verkeerde injectietechniek kun je zenuwen beschadigen of
blauwe plekken (hematomen) veroorzaken. Het is dus van groot belang dat je hygiënisch en
vakkundig te werk gaat.
,Levensfase en kenmerken van de zorgvrager
Bij het injecteren houd je rekening met de levensfase en de kenmerken van de zorgvrager.
Hiervoor gelden de aandachtspunten die in de tabel 'Aandachtspunten bij de levensfasen bij
injecteren' staan.
AANDACHTSPUNTEN BIJ DE LEVENSFASEN BIJ INJECTEREN
Levensfase Aandachtspunten bij injecteren
Baby’s Bij het injecteren kan de baby even gaan huilen. Troost de
baby dan. Eventueel geef je de ouders instructies om de
medicatie toe te dienen.
Peuters en Peuters en kleuters weten vaak niet wat er gaat gebeuren bij
kleuters een injectie en kunnen angstig reageren, erg hard gaan
huilen, maar soms ook juist gelaten reageren. Geef eerlijk aan
wat pijn doet en wat niet. Om onverwachte bewegingen te
voorkomen is het belangrijk om tijdens het toedienen van
injecties het kindje vast te houden, zodat er geen verwonding
ontstaat. Troost en beloon het kindje na afloop.
Schoolgaande Grotere kinderen vinden injecteren vaak interessant, maar
kinderen zijn er toch nog bang voor. Het is belangrijk dat je goede
uitleg en instructies geeft. Kinderen zijn vaak erg nieuwsgierig
en leergierig en willen van alles weten. Geef duidelijke en
overzichtelijke informatie.
Pubers Bij pubers is er een grotere kans op therapieontrouw. Dit kan
komen omdat ze willen uitzoeken hoe hun lichaam reageert
of omdat ze de medicatie voor hun omgeving willen
verbergen. Soms moet je dit even laten gaan, zodat ze hun
eigen grenzen leren kennen.
Uiteindelijk vallen ze vaak terug op zorgverleners en dan is
een goede en uitgebreide voorlichting noodzakelijk. Benader
de puber altijd serieus. Soms wordt dan pas duidelijk wat het
emotioneel voor hen betekent om bijvoorbeeld ‘zijn leven
lang’ te moeten injecteren. Ga respectvol om met zijn
gevoelens.
Jongvolwassenen Jongvolwassenen kunnen de technieken erg goed zelf leren
en hun therapie in de hand houden. Bij deze groep is de
voorlichting vaak gericht op de betekenis die het injecteren
heeft op hun dagelijks leven. Voorlichting en het aanleren van
een juiste techniek en hygiëne staan vaak voorop.
Ouderen Ouderen zien er soms tegenop om zelf injecties toe te dienen,
omdat dat ‘vroeger’ altijd door de wijkverpleegkundige werd
gedaan. Andere ouderen vinden het juist fijn om het zelf te
, kunnen, omdat ze dan onafhankelijker zijn. Stem je
voorlichting en handelen af op de afzonderlijke zorgvrager.
Als een oudere zorgvrager niet zelf wil leren injecteren,
bespreek dan of er naasten zijn die deze taak kunnen
overnemen. Als dat niet het geval is, kan de verpleegkundige
in de instelling of de thuiszorgmedewerker het injecteren
overnemen. Ouderen weten vaak minder over
gezondheidsinformatie dan jongere zorgvragers. Zij kunnen
ook minder makkelijk zelf informatie opzoeken.
AANDACHTSPUNTEN BIJ DE DOELGROEPEN BIJ INJECTEREN
Doelgroep Maatregel Reden
Zorgvragers met Houd de zorgvrager Plotselinge boosheid of agressie,
een goed vast. kans op verwondingen.
verstandelijke
beperking
Revaliderenden Bespreek regelmatig Inzicht houden in problemen,
met de zorgvrager hoe zodat de zorg kan worden
het aanleren van de afgestemd.
technieken verloopt.
Lichamelijk Neem de zorgvrager De zorgvrager is vaak al langdurig
gehandicapten serieus en zie hem als bekend met de technieken en
en chronisch ervaringsdeskundige. medicatie. Geef alleen
zieken voorlichting als het niet lukt, bij
problemen of als de techniek of
het medicijn niet juist wordt
toegepast.
Motiveren en Herwinnen van de lichamelijke
stimuleren. mogelijkheden staat voorop. Dat
is vaak een langdurig proces en
vormt een grote psychische
belasting voor de zorgvrager en
zijn naasten. Soms blijkt dat de
revalidatiemogelijkheden beperkt
zijn. Dat kan erg pijnlijk zijn en
soms tot somberheid of depressie
leiden. Door deze gevoelens is de
zorgvrager niet altijd even
gemotiveerd om de
verpleegtechnische handelingen
uit te voeren. Als verpleegkundige
moet je alert zijn op dit soort
gevoelens en proberen in te
Een injectie is het inbrengen van vocht in het weefsel of in een ader met behulp van een
spuit met een holle naald. Medicijnen toedienen per injectie wordt ook wel parenterale
toediening genoemd.
Soms moeten medicijnen per injectie worden toegediend. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat
de opname van medicijnen via het maagdarmstelsel te langzaam verloopt, of dat de werking
van het medicijn wordt verminderd door spijsverteringssappen. Soms is het voor een
zorgvrager te moeilijk of onmogelijk om een medicijn door te slikken. Denk bijvoorbeeld aan
een bewusteloze of een ernstig zieke zorgvrager.
Er zijn verschillende manieren om een injectie toe te dienen.
VORMEN VAN INJECTEREN
Vorm van Locatie Voorbeeld
injecteren
Intracutaan De intracutane injectie is de meest Mantouxprik
(i.c.) oppervlakkige injectie. Het
geneesmiddel wordt in de huid
geïnjecteerd.
Deze injecteertechniek wordt zelden of
nooit door verpleegkundigen
uitgevoerd.
Subcutaan (s.c.) Bij een subcutane injectie wordt het Insuline-/
geneesmiddel in de subcutis / het Fraxiparine®-injectie
onderhuids vetweefsel geïnjecteerd
Intramusculair Bij een intramusculaire injectie wordt Vitamine B12-
(i.m.) het geneesmiddel in de spierlaag injectie /
(musculair) geïnjecteerd. griepvaccinatie
Intraveneus* Bij een intraveneuze injectie wordt het Antbiotica-/
(i.v.)* geneesmiddel in een ader (vene) vochtinfuus
geïnjecteerd.
* Intraveneus injecteren wordt besproken in het thema ‘Verpleegtechnische handelingen’,
onderwerp ‘Parenterale vloeistoffen toedienen’.
Bij subcutaan en intramusculair injecteren vormt zich een voorraadje of depot van het
ingespoten medicijn, dat daarna langzaam wordt afgegeven aan de weefselvloeistof en
vervolgens in het bloed belandt.
Het nadeel van een injectie is dat je de huid van de zorgvrager beschadigt. Hierdoor vergroot
je de kans op infecties. Door een verkeerde injectietechniek kun je zenuwen beschadigen of
blauwe plekken (hematomen) veroorzaken. Het is dus van groot belang dat je hygiënisch en
vakkundig te werk gaat.
,Levensfase en kenmerken van de zorgvrager
Bij het injecteren houd je rekening met de levensfase en de kenmerken van de zorgvrager.
Hiervoor gelden de aandachtspunten die in de tabel 'Aandachtspunten bij de levensfasen bij
injecteren' staan.
AANDACHTSPUNTEN BIJ DE LEVENSFASEN BIJ INJECTEREN
Levensfase Aandachtspunten bij injecteren
Baby’s Bij het injecteren kan de baby even gaan huilen. Troost de
baby dan. Eventueel geef je de ouders instructies om de
medicatie toe te dienen.
Peuters en Peuters en kleuters weten vaak niet wat er gaat gebeuren bij
kleuters een injectie en kunnen angstig reageren, erg hard gaan
huilen, maar soms ook juist gelaten reageren. Geef eerlijk aan
wat pijn doet en wat niet. Om onverwachte bewegingen te
voorkomen is het belangrijk om tijdens het toedienen van
injecties het kindje vast te houden, zodat er geen verwonding
ontstaat. Troost en beloon het kindje na afloop.
Schoolgaande Grotere kinderen vinden injecteren vaak interessant, maar
kinderen zijn er toch nog bang voor. Het is belangrijk dat je goede
uitleg en instructies geeft. Kinderen zijn vaak erg nieuwsgierig
en leergierig en willen van alles weten. Geef duidelijke en
overzichtelijke informatie.
Pubers Bij pubers is er een grotere kans op therapieontrouw. Dit kan
komen omdat ze willen uitzoeken hoe hun lichaam reageert
of omdat ze de medicatie voor hun omgeving willen
verbergen. Soms moet je dit even laten gaan, zodat ze hun
eigen grenzen leren kennen.
Uiteindelijk vallen ze vaak terug op zorgverleners en dan is
een goede en uitgebreide voorlichting noodzakelijk. Benader
de puber altijd serieus. Soms wordt dan pas duidelijk wat het
emotioneel voor hen betekent om bijvoorbeeld ‘zijn leven
lang’ te moeten injecteren. Ga respectvol om met zijn
gevoelens.
Jongvolwassenen Jongvolwassenen kunnen de technieken erg goed zelf leren
en hun therapie in de hand houden. Bij deze groep is de
voorlichting vaak gericht op de betekenis die het injecteren
heeft op hun dagelijks leven. Voorlichting en het aanleren van
een juiste techniek en hygiëne staan vaak voorop.
Ouderen Ouderen zien er soms tegenop om zelf injecties toe te dienen,
omdat dat ‘vroeger’ altijd door de wijkverpleegkundige werd
gedaan. Andere ouderen vinden het juist fijn om het zelf te
, kunnen, omdat ze dan onafhankelijker zijn. Stem je
voorlichting en handelen af op de afzonderlijke zorgvrager.
Als een oudere zorgvrager niet zelf wil leren injecteren,
bespreek dan of er naasten zijn die deze taak kunnen
overnemen. Als dat niet het geval is, kan de verpleegkundige
in de instelling of de thuiszorgmedewerker het injecteren
overnemen. Ouderen weten vaak minder over
gezondheidsinformatie dan jongere zorgvragers. Zij kunnen
ook minder makkelijk zelf informatie opzoeken.
AANDACHTSPUNTEN BIJ DE DOELGROEPEN BIJ INJECTEREN
Doelgroep Maatregel Reden
Zorgvragers met Houd de zorgvrager Plotselinge boosheid of agressie,
een goed vast. kans op verwondingen.
verstandelijke
beperking
Revaliderenden Bespreek regelmatig Inzicht houden in problemen,
met de zorgvrager hoe zodat de zorg kan worden
het aanleren van de afgestemd.
technieken verloopt.
Lichamelijk Neem de zorgvrager De zorgvrager is vaak al langdurig
gehandicapten serieus en zie hem als bekend met de technieken en
en chronisch ervaringsdeskundige. medicatie. Geef alleen
zieken voorlichting als het niet lukt, bij
problemen of als de techniek of
het medicijn niet juist wordt
toegepast.
Motiveren en Herwinnen van de lichamelijke
stimuleren. mogelijkheden staat voorop. Dat
is vaak een langdurig proces en
vormt een grote psychische
belasting voor de zorgvrager en
zijn naasten. Soms blijkt dat de
revalidatiemogelijkheden beperkt
zijn. Dat kan erg pijnlijk zijn en
soms tot somberheid of depressie
leiden. Door deze gevoelens is de
zorgvrager niet altijd even
gemotiveerd om de
verpleegtechnische handelingen
uit te voeren. Als verpleegkundige
moet je alert zijn op dit soort
gevoelens en proberen in te
