WEEK 1
1. Micro> tussen individuen
2. Meso> organisaties, instituten en subculturen
3. Macro> nationale samenlevingen en globale structuren
De sociologische verbeeldingskracht, C. Wright Mills, de complexe en interactieve relatie
ussen individuele ervaringen en publieke zaken.
Veel ‘persoonlijke ervaringen’ kunnen en zouden moeten worden geïnterpreteerd in
de context van grootschalige krachten in de samenleving.
Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen persoonlijke problemen en
publieke zaken (sterk aan elkaar verbonden).
Persoonlijk probleem: Verbonden aan een individu en zijn directe milieu> 1 individu wordt
ziek door corona of is werkloos.
Publieke zaken: worden door veel mensen gevoeld en worden vaak gezien als een
bedreiging> veel mensen worden ziek of zijn werkloos.
De sociologische verbeeldingskracht laat ons inzien dat simpele handelingen worden
beïnvloed door grotere sociale structuren en globale ontwikkelingen.
4 hoofdvragen binnen de sociologie:
1. Ongelijkheidsvraagstuk (wie krijgt wat)
2. Cohesievraagstuk (wat verbindt en scheidt mensen)
3. Rationalisering- of modernisering vraagstuk (hoe rationeel handelen mensen en
instituties)
4. Identiteitsvraagstuk (wie zijn wij)
3 belangrijke assen om naar theoretische perspectieven te kijken:
1. Micro/meso/macro> Op welk niveau richt het perspectief zich?
2. Coöperatief/conflictueus > Wat is de algemene kijk op menselijk gedrag?
3. Agency/structure > In welke mate heeft het individu handelingsvrijheid?
WEEK 2
Sociologische perspectieven> een basisbeeld berustend op bepaalde aannames
(assumpties) van de samenleving, dat het sociologisch denken en onderzoek richting geeft:
1. De samenleving als een functioneel geheel (functionalisme)
2. De samenleving als strijdtoneel (conflictbenadering)
3. De samenleving als betekenisgevende individuen (symbolisch interactionisme)
4. De samenleving van calculerende individuen (rationele keuzebenadering)
Sociologische theorie> een samenhangend stelsel van uitspraken over hoe en waarom
specifieke feiten met elkaar verbonden zijn
Het verschil tussen sociologisch perspectief en sociologische theorie is de toetsbaarheid
ervan.
,Functionalisme
Centraal uitgangspunt: De samenleving als complex sociaal systeem waarvan alle
afzonderlijke onderdelen samenhangen en samenwerken om stabiliteit en solidariteit in de
samenleving te produceren.
Kernbegrippen: Sociale structuur en Sociale functies
Focus op Macro-niveau
De samenleving als lichaam: Alle onderdelen van de sociale structuur (groepen, organisaties
en instituties) werken samen opdat de gehele samenleving harmonieus functioneert.
Belang van morele consensus (gedeelde normen en waarden) voor orde en stabiliteit.
De samenleving schrijft individuen voor wat ze moeten doen in welke omstandigheden.
Afhankelijk van de rol die je inneemt zijn sommige dingen normaal en andere dingen heel
raar, individuen passen als het ware verschillende rollen toe in de samenleving.
Socialisatie> Internaliseren van rolverwachtingen, normen, waarden. Vooral impliciet,
weinig formele regels. Je ziet in wat er als normaal wordt gezien binnen het sociale leven.
Sociale controle> positieve en negatieve sancties.
Deviantie> mensen die zich niet houden aan doelvoorschriften, vervullen een sociale
functie, de samenleving kan zich door die mensen herinneren hoe het niet moet.
Centrale vraag: Wat is de functie van sociale verschijnselen?
- Sociale verschijnselen kunnen het beste worden verklaard in termen van de functies
die zij vervullen voor de continuïteit van de samenleving.
3 soorten functies (Merton)
Manifeste functies> Herkende en bedoelde gevolgen van een sociaal verschijnsel voor het
sociale systeem. Bijv> dat leden van de samenleving inkopen verdienen.
Latente functies> Niet-herkende, onbedoelde (positieve) gevolgen van een sociaal
verschijnsel voor het sociale systeem. Bijv> op de werkvloer leert men hoe je je moet
gedragen. Of sociale contacten en sociale controle op de werkvloer.
Disfuncties> Onbedoelde nadelige gevolgen van een sociaal verschijnsel voor het sociale
systeem. Bijv> potentiële burn-outs.
Een functionalistische verklaring van religie (Dürkheim)
Doel> “Comprehend the religious nature of man, that is, to reveal a fundamental and
permanent aspect of humanity”
Als je de aboriginals begrijpt, zal je alle religies begrijpen.
Verering totem is verering verborgen onpersoonlijke kracht met enorme macht over leven
clan.
Totem is tegelijk symbool van:
- de verborgen kracht die wordt aanbeden
- De clan
Clanleden geloven dat ze iets aanbidden met bijzondere krachten, “eigenlijk” wordt er daarbij
een sociale functie vervuld.
Collectieve rituelen doordringen individuele doelen in de samenleving.
Conclusie: wie op zoek gaat naar oorzaken van religie zal altijd tot de conclusie komen dat
deze oorzaken sociaal zijn.
Kritiek op het functionalisme:
, - Eenzijdige nadruk op consensus> Blinde vlek voor conflict, macht en ongelijkheid.
- Eenzijdige nadruk op stabiliteit> Blinde vlek voor verandering.
- Teleologisch> Waargenomen gevolgen worden opgevat als oorzaken, terwijl ‘de
samenleving’ geen bewuste actor met behoeften is.
- Reductionistisch> Reductie van sociale verschijnselen tot hun tol voor het
functioneren van de samenleving.
Our social world:
Functionalisme gaat ervan uit dat alle onderdelen van de sociale structuur (inclusief
groepen, organisaties en instellingen), de cultuur (waarden en overtuigingen) en sociale
processen (bijvoorbeeld sociale verandering of kinderopvoeding) samenwerken om de hele
samenleving soepel en harmonieus te laten functioneren.
Emile Durkheim (1858-1917) was hierin een sleutelsocioloog.
Functies (gevolgen van een handeling of gedrag) kunnen manifest of latent zijn.
Manifeste functies zijn de geplande uitkomsten van interacties, sociale organisaties of
instellingen.
Latente functies zijn ongeplande of onbedoelde gevolgen van handelingen
of van sociale structuren.
Disfuncties zijn handelingen die de stabiliteit of het evenwicht van de samenleving
ondermijnen.
De belangrijkste punten zijn:
- It examines the macro-level organizations and patterns in society.
- It looks at what holds societies together and enhances social continuity.
- It considers the consequences or “functions” of each major part in society.
- It focuses on the way the structure (groups, organizations, institutions), the culture,
and social processes work together to make society function smoothly.
- It notes manifest functions (which are planned), latent functions (which are
unplanned or secondary), and dysfunctions (which undermine stability).
Kritiek> Moeilijk te testen met data. Ook kan functionele theorie geen verklaring geven voor
maatschappelijke verandering zoals conflicten en revoluties.
Conflictbenadering
Centraal uitgangspunt: De maatschappelijke verhoudingen zijn het resultaat van constante
strijd tussen sociale groepen. Sociale conflicten zijn onvermijdelijk en zorgen voor sociale
verandering en vernieuwing.
Kernbegrippen: Sociale ongelijkheid, Stratificatie, Macht en Strijd.
Focus: Macro-niveau.
De nadruk ligt op ongelijkheid: Sociale structuren bevorderen niet het functioneren van het
gehele systeem, maar bevoordelen sommige groepen meer dan andere.
Macht is cruciaal: De bovenliggende groep probeert positie te handhaven ten koste van de
onderliggende groep. Onderliggende groep probeert de positie te verbeteren.
Er is altijd conflict. Dit kan openlijk of bedekt zijn. Denk hierbij aan gevechten of
demonstraties maar dus ook aan overheersing of een belangenstrijd.
Sociale groepen hebben namelijk altijd verschillende belangen.
1. Micro> tussen individuen
2. Meso> organisaties, instituten en subculturen
3. Macro> nationale samenlevingen en globale structuren
De sociologische verbeeldingskracht, C. Wright Mills, de complexe en interactieve relatie
ussen individuele ervaringen en publieke zaken.
Veel ‘persoonlijke ervaringen’ kunnen en zouden moeten worden geïnterpreteerd in
de context van grootschalige krachten in de samenleving.
Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen persoonlijke problemen en
publieke zaken (sterk aan elkaar verbonden).
Persoonlijk probleem: Verbonden aan een individu en zijn directe milieu> 1 individu wordt
ziek door corona of is werkloos.
Publieke zaken: worden door veel mensen gevoeld en worden vaak gezien als een
bedreiging> veel mensen worden ziek of zijn werkloos.
De sociologische verbeeldingskracht laat ons inzien dat simpele handelingen worden
beïnvloed door grotere sociale structuren en globale ontwikkelingen.
4 hoofdvragen binnen de sociologie:
1. Ongelijkheidsvraagstuk (wie krijgt wat)
2. Cohesievraagstuk (wat verbindt en scheidt mensen)
3. Rationalisering- of modernisering vraagstuk (hoe rationeel handelen mensen en
instituties)
4. Identiteitsvraagstuk (wie zijn wij)
3 belangrijke assen om naar theoretische perspectieven te kijken:
1. Micro/meso/macro> Op welk niveau richt het perspectief zich?
2. Coöperatief/conflictueus > Wat is de algemene kijk op menselijk gedrag?
3. Agency/structure > In welke mate heeft het individu handelingsvrijheid?
WEEK 2
Sociologische perspectieven> een basisbeeld berustend op bepaalde aannames
(assumpties) van de samenleving, dat het sociologisch denken en onderzoek richting geeft:
1. De samenleving als een functioneel geheel (functionalisme)
2. De samenleving als strijdtoneel (conflictbenadering)
3. De samenleving als betekenisgevende individuen (symbolisch interactionisme)
4. De samenleving van calculerende individuen (rationele keuzebenadering)
Sociologische theorie> een samenhangend stelsel van uitspraken over hoe en waarom
specifieke feiten met elkaar verbonden zijn
Het verschil tussen sociologisch perspectief en sociologische theorie is de toetsbaarheid
ervan.
,Functionalisme
Centraal uitgangspunt: De samenleving als complex sociaal systeem waarvan alle
afzonderlijke onderdelen samenhangen en samenwerken om stabiliteit en solidariteit in de
samenleving te produceren.
Kernbegrippen: Sociale structuur en Sociale functies
Focus op Macro-niveau
De samenleving als lichaam: Alle onderdelen van de sociale structuur (groepen, organisaties
en instituties) werken samen opdat de gehele samenleving harmonieus functioneert.
Belang van morele consensus (gedeelde normen en waarden) voor orde en stabiliteit.
De samenleving schrijft individuen voor wat ze moeten doen in welke omstandigheden.
Afhankelijk van de rol die je inneemt zijn sommige dingen normaal en andere dingen heel
raar, individuen passen als het ware verschillende rollen toe in de samenleving.
Socialisatie> Internaliseren van rolverwachtingen, normen, waarden. Vooral impliciet,
weinig formele regels. Je ziet in wat er als normaal wordt gezien binnen het sociale leven.
Sociale controle> positieve en negatieve sancties.
Deviantie> mensen die zich niet houden aan doelvoorschriften, vervullen een sociale
functie, de samenleving kan zich door die mensen herinneren hoe het niet moet.
Centrale vraag: Wat is de functie van sociale verschijnselen?
- Sociale verschijnselen kunnen het beste worden verklaard in termen van de functies
die zij vervullen voor de continuïteit van de samenleving.
3 soorten functies (Merton)
Manifeste functies> Herkende en bedoelde gevolgen van een sociaal verschijnsel voor het
sociale systeem. Bijv> dat leden van de samenleving inkopen verdienen.
Latente functies> Niet-herkende, onbedoelde (positieve) gevolgen van een sociaal
verschijnsel voor het sociale systeem. Bijv> op de werkvloer leert men hoe je je moet
gedragen. Of sociale contacten en sociale controle op de werkvloer.
Disfuncties> Onbedoelde nadelige gevolgen van een sociaal verschijnsel voor het sociale
systeem. Bijv> potentiële burn-outs.
Een functionalistische verklaring van religie (Dürkheim)
Doel> “Comprehend the religious nature of man, that is, to reveal a fundamental and
permanent aspect of humanity”
Als je de aboriginals begrijpt, zal je alle religies begrijpen.
Verering totem is verering verborgen onpersoonlijke kracht met enorme macht over leven
clan.
Totem is tegelijk symbool van:
- de verborgen kracht die wordt aanbeden
- De clan
Clanleden geloven dat ze iets aanbidden met bijzondere krachten, “eigenlijk” wordt er daarbij
een sociale functie vervuld.
Collectieve rituelen doordringen individuele doelen in de samenleving.
Conclusie: wie op zoek gaat naar oorzaken van religie zal altijd tot de conclusie komen dat
deze oorzaken sociaal zijn.
Kritiek op het functionalisme:
, - Eenzijdige nadruk op consensus> Blinde vlek voor conflict, macht en ongelijkheid.
- Eenzijdige nadruk op stabiliteit> Blinde vlek voor verandering.
- Teleologisch> Waargenomen gevolgen worden opgevat als oorzaken, terwijl ‘de
samenleving’ geen bewuste actor met behoeften is.
- Reductionistisch> Reductie van sociale verschijnselen tot hun tol voor het
functioneren van de samenleving.
Our social world:
Functionalisme gaat ervan uit dat alle onderdelen van de sociale structuur (inclusief
groepen, organisaties en instellingen), de cultuur (waarden en overtuigingen) en sociale
processen (bijvoorbeeld sociale verandering of kinderopvoeding) samenwerken om de hele
samenleving soepel en harmonieus te laten functioneren.
Emile Durkheim (1858-1917) was hierin een sleutelsocioloog.
Functies (gevolgen van een handeling of gedrag) kunnen manifest of latent zijn.
Manifeste functies zijn de geplande uitkomsten van interacties, sociale organisaties of
instellingen.
Latente functies zijn ongeplande of onbedoelde gevolgen van handelingen
of van sociale structuren.
Disfuncties zijn handelingen die de stabiliteit of het evenwicht van de samenleving
ondermijnen.
De belangrijkste punten zijn:
- It examines the macro-level organizations and patterns in society.
- It looks at what holds societies together and enhances social continuity.
- It considers the consequences or “functions” of each major part in society.
- It focuses on the way the structure (groups, organizations, institutions), the culture,
and social processes work together to make society function smoothly.
- It notes manifest functions (which are planned), latent functions (which are
unplanned or secondary), and dysfunctions (which undermine stability).
Kritiek> Moeilijk te testen met data. Ook kan functionele theorie geen verklaring geven voor
maatschappelijke verandering zoals conflicten en revoluties.
Conflictbenadering
Centraal uitgangspunt: De maatschappelijke verhoudingen zijn het resultaat van constante
strijd tussen sociale groepen. Sociale conflicten zijn onvermijdelijk en zorgen voor sociale
verandering en vernieuwing.
Kernbegrippen: Sociale ongelijkheid, Stratificatie, Macht en Strijd.
Focus: Macro-niveau.
De nadruk ligt op ongelijkheid: Sociale structuren bevorderen niet het functioneren van het
gehele systeem, maar bevoordelen sommige groepen meer dan andere.
Macht is cruciaal: De bovenliggende groep probeert positie te handhaven ten koste van de
onderliggende groep. Onderliggende groep probeert de positie te verbeteren.
Er is altijd conflict. Dit kan openlijk of bedekt zijn. Denk hierbij aan gevechten of
demonstraties maar dus ook aan overheersing of een belangenstrijd.
Sociale groepen hebben namelijk altijd verschillende belangen.
