OM – Kwalitatief Bundel (SOW-CWM060)
Alle Artikelen/Hoofdstukken + Hoorcolleges
,Week 1 – Literatuur
Chapter 2
Hoofdstuk 2 introduceert de tien fundamentele principes van kwalitatief onderzoek en helpt
lezers te bepalen of een kwalitatieve benadering geschikt is voor hun project. Het moedigt een
open benadering van het vakgebied aan, vergelijkbaar met een ontdekkingsreiziger die een nieuwe
cultuur verkent.
De tien fundamenten zijn:
• Kwalitatief onderzoek gaat over betekenis, niet over cijfers:
o Het richt zich op de betekenissen die mensen geven aan hun ervaringen en de
wereld om hen heen, in plaats van op kwantificeerbare gegevens.
o Het stelt onderzoekers in staat om zich te richten op de eigen kaders en
referentiepunten van mensen, in plaats van deze vooraf te bepalen, bijvoorbeeld
via vragenlijsten.
o Het omvat de complexiteit en tegenstrijdigheden van de verhalen van
deelnemers.
• Kwalitatief onderzoek biedt geen eenduidig antwoord:
o Het gaat er doorgaans niet van uit dat er slechts één correcte versie van de
werkelijkheid of kennis bestaat.
o In plaats daarvan wordt vanuit het perspectief gegaan dat er meerdere versies van
de werkelijkheid zijn, zelfs voor dezelfde persoon, en dat deze nauw verbonden zijn
met de context waarin ze voorkomen.
• Kwalitatief onderzoek beschouwt context als belangrijk:
o Kennis moet niet worden beschouwd los van de context waarin deze is gegenereerd.
Dit geldt zowel voor de context van de gegevensgeneratie (bijvoorbeeld een
interviewsetting) als voor de bredere sociaal-culturele en politieke contexten van
het onderzoek.
o Voorbeeld: Het werk van Maree Burns en Nicola Gavey (2004) over de betekenissen
van lichaamsgewicht en -grootte in Nieuw-Zeeland illustreert dit door de
gesprekken van vrouwen met boulimia te contextualiseren met publieke
gezondheidsboodschappen over 'gezond gewicht'. Dit toonde aan hoe een
ogenschijnlijk nuttige boodschap in de gezondheidszorg op 'ongezonde' manieren
kon worden ingezet door de deelnemers.
• Kwalitatief onderzoek kan ervaringsgericht of kritisch zijn:
o Ervaringsgericht kwalitatief onderzoek richt zich op de geleefde ervaringen van
mensen en hoe zij deze begrijpen, met als doel deze ervaringen te
, vertegenwoordigen. Hier wordt taal vaak gezien als een middel om in het hoofd van
de persoon te kijken.
o Kritisch kwalitatief onderzoek richt zich op taal zoals deze in de wereld wordt
gebruikt om sociale realiteiten vorm te geven en de impact hiervan. Het hanteert
een constitutieve of productieve visie op taal, waarbij taal de werkelijkheid
creëert in plaats van deze te weerspiegelen. Het is geïnteresseerd in representatie
en constructie (hoe factoren betekenis vormen en de effecten daarvan) en
taalpraktijk (hoe taal wordt gebruikt om bepaalde versies van de werkelijkheid te
creëren).
o Voorbeeld: Een project over jonge vrouwen en eten zou kunnen analyseren hoe
gewicht en diëten worden gerepresenteerd in tienermagazines, en de impliciete
ideeën over eten die daar bestaan, zoals voedsel als een bedreiging voor
gezondheid.
• Kwalitatief onderzoek wordt ondersteund door ontologische aannames:
o De ontologie is de theorie over het zijn of de aard van de werkelijkheid. Kwalitatief
onderzoek neemt vaak aan dat er meerdere, contextgebonden realiteiten zijn.
• Kwalitatief onderzoek wordt ondersteund door epistemologische aannames:
o De epistemologie is de theorie over de aard van kennis. Kwalitatief onderzoek gaat
er doorgaans niet van uit dat er slechts één correcte versie van kennis bestaat.
Kritisch kwalitatief onderzoek hanteert een kritische epistemologie, waarbij taal
als productief wordt beschouwd.
• Kwalitatief onderzoek omvat een kwalitatieve methodologie:
o Er bestaan verschillende kwalitatieve methodologieën, zoals discoursanalyse en
interpretatieve fenomenologische analyse, die elk een unieke aanpak bieden.
• Kwalitatief onderzoek gebruikt allerlei soorten gegevens:
o De verzamelde gegevens zijn relatief 'naturalistisch', wat betekent dat ze niet in
vooraf bestaande categorieën worden geplaatst bij het verzamelen. De ruwe
(ongecodeerde) gegevens behouden de complexiteit van het echte leven.
o Hoewel gegevens niet noodzakelijk 'natuurlijk' zijn (vaak door de onderzoekers zelf
gegenereerd), zijn de mogelijkheden eindeloos: individuele interviews,
groepsdiscussies, dagboeken, kwalitatieve enquêtes, parlementaire debatten,
tijdschriften, internetforums, televisiedocumentaires, en visueel materiaal. Dit
boek richt zich voornamelijk op tekstgebaseerde gegevens.
• Kwalitatief onderzoek omvat 'kwalitatief denken':
o Dit houdt in dat men zich in een specifieke onderzoekscultuur onderdompelt, die
anders is dan de kwantitatieve cultuur die experimenten en objectiviteit als leidraad
neemt.
, o De taal van 'resultaten' en 'bevindingen' is minder passend; kwalitatieve analyse
wordt eerder vergeleken met beeldhouwen of patchwork quilten, waarbij de
onderzoeker materialen (gegevens) rangschikt tot een patroon dat een verhaal
vertelt. Het dataset biedt een materiële basis en beperkingen, maar bepaalt niet
volledig de vorm van de analyse.
• Kwalitatief onderzoek waardeert subjectiviteit en reflexiviteit:
o Persoonlijke reflexiviteit houdt in dat de onderzoeker zichtbaar wordt in het
onderzoeksproces en nadenkt over hoe persoonlijke factoren (lichaam, aannames)
de kennisproductie beïnvloeden. Dit is anders dan in kwantitatief onderzoek, waar
de onderzoeker doorgaans onzichtbaar is.
o Dit is essentieel voor kwaliteitscontrole in kwalitatief onderzoek en wordt
gestimuleerd door het bijhouden van een onderzoeksjournaal.
Vergelijking van Kwantitatief en Kwalitatief Onderzoek (Voorbeeld Zweden): Hoofdstuk 2
illustreert de verschillen tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek door twee Zweedse studies
over seksueel risico te vergelijken.
• Kwantitatieve studie (Herlitz & Ramstedt, 2005):
o Onderzoeksdoel: Vaststellen van veranderingen in seksueel gedrag, attitudes en
risico in de algemene Zweedse bevolking over tijd (1989-2003).
o Steekproef & Methode: Random steekproef van 13.762 deelnemers,
gebruikmakend van kwantitatieve vragenlijsten met gesloten antwoordopties.
Gegevensanalyse via statistische methoden, zoals logistische regressie.
o Belangrijkste resultaten: Significante toename in onveilig, informeel seksueel
contact en liberalere attitudes ten opzichte van seks buiten relaties.
o Conclusies: Benadrukte de behoefte aan voortdurende seksualiteitsvoorlichting
om beheersbaar seksueel risico (bijv. condoomgebruik) te verminderen.
o Inzicht: Dit type onderzoek is nuttig voor het in kaart brengen van populatiebrede
patronen en het identificeren van factoren die bepaalde uitkomsten voorspellen,
wat kan helpen bij het richten van interventies. Het biedt 'breedte' van kennis,
maar kan de betekenissen van ervaringen of de redenen achter veranderingen niet
verklaren.
• Kwalitatieve studie (Christianson et al., 2007):
o Onderzoeksdoel: Verkennen van percepties van seksueel risico onder HIV-
positieve jongeren in Zweden en hun begrip van hoe zij HIV hebben opgelopen.
o Steekproef & Methode: Doelgerichte steekproef van 10 HIV-positieve Zweedse
jongeren. Gegevensverzameling via diepte-semi-gestructureerde interviews,
verbatim getranscribeerd. Gegevensanalyse via Grounded Theory, waarbij codes
en categorieën werden ontwikkeld en de voorlopige analyse werd voorgelegd aan
vier deelnemers voor geloofwaardigheid (member checking).
Alle Artikelen/Hoofdstukken + Hoorcolleges
,Week 1 – Literatuur
Chapter 2
Hoofdstuk 2 introduceert de tien fundamentele principes van kwalitatief onderzoek en helpt
lezers te bepalen of een kwalitatieve benadering geschikt is voor hun project. Het moedigt een
open benadering van het vakgebied aan, vergelijkbaar met een ontdekkingsreiziger die een nieuwe
cultuur verkent.
De tien fundamenten zijn:
• Kwalitatief onderzoek gaat over betekenis, niet over cijfers:
o Het richt zich op de betekenissen die mensen geven aan hun ervaringen en de
wereld om hen heen, in plaats van op kwantificeerbare gegevens.
o Het stelt onderzoekers in staat om zich te richten op de eigen kaders en
referentiepunten van mensen, in plaats van deze vooraf te bepalen, bijvoorbeeld
via vragenlijsten.
o Het omvat de complexiteit en tegenstrijdigheden van de verhalen van
deelnemers.
• Kwalitatief onderzoek biedt geen eenduidig antwoord:
o Het gaat er doorgaans niet van uit dat er slechts één correcte versie van de
werkelijkheid of kennis bestaat.
o In plaats daarvan wordt vanuit het perspectief gegaan dat er meerdere versies van
de werkelijkheid zijn, zelfs voor dezelfde persoon, en dat deze nauw verbonden zijn
met de context waarin ze voorkomen.
• Kwalitatief onderzoek beschouwt context als belangrijk:
o Kennis moet niet worden beschouwd los van de context waarin deze is gegenereerd.
Dit geldt zowel voor de context van de gegevensgeneratie (bijvoorbeeld een
interviewsetting) als voor de bredere sociaal-culturele en politieke contexten van
het onderzoek.
o Voorbeeld: Het werk van Maree Burns en Nicola Gavey (2004) over de betekenissen
van lichaamsgewicht en -grootte in Nieuw-Zeeland illustreert dit door de
gesprekken van vrouwen met boulimia te contextualiseren met publieke
gezondheidsboodschappen over 'gezond gewicht'. Dit toonde aan hoe een
ogenschijnlijk nuttige boodschap in de gezondheidszorg op 'ongezonde' manieren
kon worden ingezet door de deelnemers.
• Kwalitatief onderzoek kan ervaringsgericht of kritisch zijn:
o Ervaringsgericht kwalitatief onderzoek richt zich op de geleefde ervaringen van
mensen en hoe zij deze begrijpen, met als doel deze ervaringen te
, vertegenwoordigen. Hier wordt taal vaak gezien als een middel om in het hoofd van
de persoon te kijken.
o Kritisch kwalitatief onderzoek richt zich op taal zoals deze in de wereld wordt
gebruikt om sociale realiteiten vorm te geven en de impact hiervan. Het hanteert
een constitutieve of productieve visie op taal, waarbij taal de werkelijkheid
creëert in plaats van deze te weerspiegelen. Het is geïnteresseerd in representatie
en constructie (hoe factoren betekenis vormen en de effecten daarvan) en
taalpraktijk (hoe taal wordt gebruikt om bepaalde versies van de werkelijkheid te
creëren).
o Voorbeeld: Een project over jonge vrouwen en eten zou kunnen analyseren hoe
gewicht en diëten worden gerepresenteerd in tienermagazines, en de impliciete
ideeën over eten die daar bestaan, zoals voedsel als een bedreiging voor
gezondheid.
• Kwalitatief onderzoek wordt ondersteund door ontologische aannames:
o De ontologie is de theorie over het zijn of de aard van de werkelijkheid. Kwalitatief
onderzoek neemt vaak aan dat er meerdere, contextgebonden realiteiten zijn.
• Kwalitatief onderzoek wordt ondersteund door epistemologische aannames:
o De epistemologie is de theorie over de aard van kennis. Kwalitatief onderzoek gaat
er doorgaans niet van uit dat er slechts één correcte versie van kennis bestaat.
Kritisch kwalitatief onderzoek hanteert een kritische epistemologie, waarbij taal
als productief wordt beschouwd.
• Kwalitatief onderzoek omvat een kwalitatieve methodologie:
o Er bestaan verschillende kwalitatieve methodologieën, zoals discoursanalyse en
interpretatieve fenomenologische analyse, die elk een unieke aanpak bieden.
• Kwalitatief onderzoek gebruikt allerlei soorten gegevens:
o De verzamelde gegevens zijn relatief 'naturalistisch', wat betekent dat ze niet in
vooraf bestaande categorieën worden geplaatst bij het verzamelen. De ruwe
(ongecodeerde) gegevens behouden de complexiteit van het echte leven.
o Hoewel gegevens niet noodzakelijk 'natuurlijk' zijn (vaak door de onderzoekers zelf
gegenereerd), zijn de mogelijkheden eindeloos: individuele interviews,
groepsdiscussies, dagboeken, kwalitatieve enquêtes, parlementaire debatten,
tijdschriften, internetforums, televisiedocumentaires, en visueel materiaal. Dit
boek richt zich voornamelijk op tekstgebaseerde gegevens.
• Kwalitatief onderzoek omvat 'kwalitatief denken':
o Dit houdt in dat men zich in een specifieke onderzoekscultuur onderdompelt, die
anders is dan de kwantitatieve cultuur die experimenten en objectiviteit als leidraad
neemt.
, o De taal van 'resultaten' en 'bevindingen' is minder passend; kwalitatieve analyse
wordt eerder vergeleken met beeldhouwen of patchwork quilten, waarbij de
onderzoeker materialen (gegevens) rangschikt tot een patroon dat een verhaal
vertelt. Het dataset biedt een materiële basis en beperkingen, maar bepaalt niet
volledig de vorm van de analyse.
• Kwalitatief onderzoek waardeert subjectiviteit en reflexiviteit:
o Persoonlijke reflexiviteit houdt in dat de onderzoeker zichtbaar wordt in het
onderzoeksproces en nadenkt over hoe persoonlijke factoren (lichaam, aannames)
de kennisproductie beïnvloeden. Dit is anders dan in kwantitatief onderzoek, waar
de onderzoeker doorgaans onzichtbaar is.
o Dit is essentieel voor kwaliteitscontrole in kwalitatief onderzoek en wordt
gestimuleerd door het bijhouden van een onderzoeksjournaal.
Vergelijking van Kwantitatief en Kwalitatief Onderzoek (Voorbeeld Zweden): Hoofdstuk 2
illustreert de verschillen tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek door twee Zweedse studies
over seksueel risico te vergelijken.
• Kwantitatieve studie (Herlitz & Ramstedt, 2005):
o Onderzoeksdoel: Vaststellen van veranderingen in seksueel gedrag, attitudes en
risico in de algemene Zweedse bevolking over tijd (1989-2003).
o Steekproef & Methode: Random steekproef van 13.762 deelnemers,
gebruikmakend van kwantitatieve vragenlijsten met gesloten antwoordopties.
Gegevensanalyse via statistische methoden, zoals logistische regressie.
o Belangrijkste resultaten: Significante toename in onveilig, informeel seksueel
contact en liberalere attitudes ten opzichte van seks buiten relaties.
o Conclusies: Benadrukte de behoefte aan voortdurende seksualiteitsvoorlichting
om beheersbaar seksueel risico (bijv. condoomgebruik) te verminderen.
o Inzicht: Dit type onderzoek is nuttig voor het in kaart brengen van populatiebrede
patronen en het identificeren van factoren die bepaalde uitkomsten voorspellen,
wat kan helpen bij het richten van interventies. Het biedt 'breedte' van kennis,
maar kan de betekenissen van ervaringen of de redenen achter veranderingen niet
verklaren.
• Kwalitatieve studie (Christianson et al., 2007):
o Onderzoeksdoel: Verkennen van percepties van seksueel risico onder HIV-
positieve jongeren in Zweden en hun begrip van hoe zij HIV hebben opgelopen.
o Steekproef & Methode: Doelgerichte steekproef van 10 HIV-positieve Zweedse
jongeren. Gegevensverzameling via diepte-semi-gestructureerde interviews,
verbatim getranscribeerd. Gegevensanalyse via Grounded Theory, waarbij codes
en categorieën werden ontwikkeld en de voorlopige analyse werd voorgelegd aan
vier deelnemers voor geloofwaardigheid (member checking).
