VLAGGENSYSTEEM: REAGEREN OP
SEKSUEEL (GRENSOVERSCHRIJDEND)
GEDRAG VAN KINDEREN EN JONGEREN
Frans, E. & Franck, T.
Hoofdstuk 2
Erika Frans & Thierry Franck
Vlaggensysteem: reageren op seksueel (grensoverschrijdend) gedrag van kinderen en jongeren
, Hoofdstuk 2 – Seksuele ontwikkeling
Kinderen zijn geen volwassenen en we moeten voorkomen dat we het seksueel gedrag van
kinderen en jongeren teveel vanuit een volwassen perspectief en beleving bekijken.
Seksualiteit is namelijk verschillend voor kinderen en volwassenen. Volwassenen verbinden
seksuele betekenissen aan gedrag van hun volwassen ervaringen en vinden het soms heel
moeilijk zich in te leven in de wereld en de beleving van kinderen.
2.1 Het specifieke van ‘ontwikkeling’
Kinderen en jongeren zijn seksuele wezens en vertonen dus seksueel gedrag. De seksuele
ontwikkeling vormt een onderdeel van het gehele ontwikkelingsproces. Seksualiteit van
kinderen en jongeren is zeer nauw verbonden aan de wijze waarop andere
ontwikkelingsdomeinen verlopen. Het is een proces waarbij zij leren seksualiteit,
lichamelijkheid en intimiteit te integreren in hun leven.
2.1.1 Interactiecompetentie
Kinderen en jongeren ontwikkelen zich in interactie met hun omgeving. Bronfenbrenner
schetst de (seksuele) ontwikkeling als het resultaat van verschillende psychologische,
biologische en sociale processen. Deze processen spelen zich af in vier verschillende, met
elkaar interacterende systemen:
Het microsysteem waar de jeugdige rechtstreeks bij betrokken is;
Het mesosysteem opvoedingssystemen rondom de jeugdige;
Het macrosysteem onder meer cultuur en religie.
2.1.2 Sociaal leren
In de ontwikkeling speelt sociaal leren een belangrijke rol; dit geldt ook voor de seksualiteit.
(Jongere) kinderen leren door observatie en imitatie. Ook de reactie van ouders op het
gedrag van (jonge) kinderen op het gebied van seksualiteit en lichamelijk intimiteit beïnvloedt
het leren. Ze leren regels over hoe je je in seksuele situaties gedraagt en hoe je dingen kunt
aanpakken.
2.1.3 Hechting
Naast sociaal leren speelt hechting een belangrijke rol. De gehechtheidsrelatie heeft volgens
Bowlby een voorspellende waarde voor de emotionele ontwikkeling van een kind op latere
leeftijd. Affectie, lichamelijkheid en warmte ten aanzien van het kind vormen een belangrijk
onderdeel van de seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren. In een warm
opvoedingsklimaat zijn jongeren zich beter bewust van hun eigen behoeften en beter in staat
deze te realiseren.
2.1.4 Differentiatie
Bowen benoemt het groeiproces als een ‘differentiatieproces’ waarbij het kind een steeds
verschuivend evenwicht tussen aanhankelijkheid en autonomie ervaart.
Aanhankelijkheid geeft veiligheid en warmte;
Autonomie geeft zelfvertrouwen en exploratie.
Deze zijn beide nodig om tot een evenwichtig mens uit te groeien die in staat is in een
intieme relatie zowel dichtbij te zijn als autonoom.
2.1.5 Waarden en normen
Vanaf jongs af aan worden allerlei maatschappelijke waarden en normen doorgegeven. Dit
moeten we als een proces zien: in verschillende levensfasen krijgt seksualiteit steeds weer
een nieuwe betekenis
Erika Frans & Thierry Franck
Vlaggensysteem: reageren op seksueel (grensoverschrijdend) gedrag van kinderen en jongeren
SEKSUEEL (GRENSOVERSCHRIJDEND)
GEDRAG VAN KINDEREN EN JONGEREN
Frans, E. & Franck, T.
Hoofdstuk 2
Erika Frans & Thierry Franck
Vlaggensysteem: reageren op seksueel (grensoverschrijdend) gedrag van kinderen en jongeren
, Hoofdstuk 2 – Seksuele ontwikkeling
Kinderen zijn geen volwassenen en we moeten voorkomen dat we het seksueel gedrag van
kinderen en jongeren teveel vanuit een volwassen perspectief en beleving bekijken.
Seksualiteit is namelijk verschillend voor kinderen en volwassenen. Volwassenen verbinden
seksuele betekenissen aan gedrag van hun volwassen ervaringen en vinden het soms heel
moeilijk zich in te leven in de wereld en de beleving van kinderen.
2.1 Het specifieke van ‘ontwikkeling’
Kinderen en jongeren zijn seksuele wezens en vertonen dus seksueel gedrag. De seksuele
ontwikkeling vormt een onderdeel van het gehele ontwikkelingsproces. Seksualiteit van
kinderen en jongeren is zeer nauw verbonden aan de wijze waarop andere
ontwikkelingsdomeinen verlopen. Het is een proces waarbij zij leren seksualiteit,
lichamelijkheid en intimiteit te integreren in hun leven.
2.1.1 Interactiecompetentie
Kinderen en jongeren ontwikkelen zich in interactie met hun omgeving. Bronfenbrenner
schetst de (seksuele) ontwikkeling als het resultaat van verschillende psychologische,
biologische en sociale processen. Deze processen spelen zich af in vier verschillende, met
elkaar interacterende systemen:
Het microsysteem waar de jeugdige rechtstreeks bij betrokken is;
Het mesosysteem opvoedingssystemen rondom de jeugdige;
Het macrosysteem onder meer cultuur en religie.
2.1.2 Sociaal leren
In de ontwikkeling speelt sociaal leren een belangrijke rol; dit geldt ook voor de seksualiteit.
(Jongere) kinderen leren door observatie en imitatie. Ook de reactie van ouders op het
gedrag van (jonge) kinderen op het gebied van seksualiteit en lichamelijk intimiteit beïnvloedt
het leren. Ze leren regels over hoe je je in seksuele situaties gedraagt en hoe je dingen kunt
aanpakken.
2.1.3 Hechting
Naast sociaal leren speelt hechting een belangrijke rol. De gehechtheidsrelatie heeft volgens
Bowlby een voorspellende waarde voor de emotionele ontwikkeling van een kind op latere
leeftijd. Affectie, lichamelijkheid en warmte ten aanzien van het kind vormen een belangrijk
onderdeel van de seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren. In een warm
opvoedingsklimaat zijn jongeren zich beter bewust van hun eigen behoeften en beter in staat
deze te realiseren.
2.1.4 Differentiatie
Bowen benoemt het groeiproces als een ‘differentiatieproces’ waarbij het kind een steeds
verschuivend evenwicht tussen aanhankelijkheid en autonomie ervaart.
Aanhankelijkheid geeft veiligheid en warmte;
Autonomie geeft zelfvertrouwen en exploratie.
Deze zijn beide nodig om tot een evenwichtig mens uit te groeien die in staat is in een
intieme relatie zowel dichtbij te zijn als autonoom.
2.1.5 Waarden en normen
Vanaf jongs af aan worden allerlei maatschappelijke waarden en normen doorgegeven. Dit
moeten we als een proces zien: in verschillende levensfasen krijgt seksualiteit steeds weer
een nieuwe betekenis
Erika Frans & Thierry Franck
Vlaggensysteem: reageren op seksueel (grensoverschrijdend) gedrag van kinderen en jongeren
