STUVIA - Inleiding Europees recht
(RGBUIER001)
Week 1&2 - Algemene info.....................................................................................................2
1 Geschiedenis..................................................................................................................2
2 Rechtsbronnen................................................................................................................2
3 Instellingen (13 VEU)......................................................................................................3
4 EU-Bevoegdheden (totstandkoming Unierecht) - STAPPENPLAN.................................5
5 Wetgevingsprocedures...................................................................................................5
Week 3 - Doorwerking............................................................................................................ 6
1 Info rechtstreekse werking..............................................................................................6
2 Doorwerking Richtlijnen..................................................................................................7
Week 4 - Interne markt & Vrij verkeer.....................................................................................8
1 Info over vrij verkeer.......................................................................................................8
2 Vrij verkeer van goederen Art. 34 VWEU........................................................................9
Week 5 - Mededingingsrecht..................................................................................................9
1 Doel van het Europees mededingingsrecht.....................................................................9
2 Regels van het Europees mededingingsrecht...............................................................10
2.1 STAPPENPLAN Kartelverbod Art. 101 VWEU......................................................10
2.2 STAPPENPLAN Machtspositie artikel 102 VWEU.................................................12
2.3 Mededingingsregels gericht tot de overheid van de lidstaten................................13
Week 6 - Effectieve rechtsbescherming...............................................................................14
1 Rechtsgangen............................................................................................................... 14
2 Het Hof van Justitie.......................................................................................................14
3 Directe beroepen.......................................................................................................... 15
Inbreukprocedure (art. 258-260 VWEU)......................................................................15
Nietigverklaring (Art. 263 VWEU)................................................................................16
Aansprakelijkheidsactie (Art. 340 VWEU)....................................................................16
4 Indirecte beroepen - Prejudiciële procedure (art. 267 VWEU).......................................16
Week 7 - Grondrechten in de EU..........................................................................................18
1 Algemeen...................................................................................................................... 18
2 Toetreding (Art. 6 lid 2 VEU).........................................................................................18
2 Grondrechten bij lidstaten.............................................................................................18
,Week 1&2 - Algemene info
1 Geschiedenis
1. 1951 - EGKS: ‘pooling’ van grondstoffenindustrie
2. 1957 - EEG: economische samenwerking & versterken van verbindingen tussen
landen + welvaart
- Spill over effecten, van eerst puur economisch naar politiek
3. 1963-1964 - Arresten Van gend & Loos en Costa/Enel
- van Gend & Loos: Introductie van eigen rechtsorde (rechtsreekse werking)
- Costa/Enel: Unierecht voorrang op nationaal recht
4. 1974 - Oprichting Europese raad
5. 1992 - Europese Unie (verdrag van Maatsricht)
6. 2007 - Introductie van het VWEU en VEU (verdrag van Lissabon)
2 Rechtsbronnen
Verticale en horizontale machtsverdeling
Verticaal = EU, Lidstaten
horizontaal = Raad, EP, Commissie = institutioneel evenwicht
Primair recht (staat boven secundair, vormt grondslag bevoegdheden EU instellingen)
1. Unieverdrag (VEU)
- Doelstellingen en waarden van de EU
- Rol van belangrijkste EU-instellingen
- Regels voor gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
2. Werkingsverdrag (VWEU)
- Bevoegdheden van de EU-instellingen op verschillende beleidsterreinen
- Werking van interne markt
3. Handvest van de grondrechten (Hv)
- (staan allerlei mensenrechten in)
Secundair recht (Om het in Art. 3 VEU genoemde beleid uit te kunnen voeren staan in Art.
3 t/m 6 VWEU de bevoegdheden van de EU, deze bevoegdheden worden uitgevoerd met
Art. 288 VWEU)
1. Verordeningen (288 VWEU)
- Algemene strekking
- Verbindend in al haar onderdelen
- Rechtstreekse werking (direct van kracht, hoeft niet omgezet te woorden,
buregrs kunnen zich er direct op beroepen)
2. Richtlijnen (288 VWEU)
- Verbindend t.a.v. te bereiken resultaat en voor elke lidstaat waarvoor zij
bestemd is (dus niet gericht tot burgers, lidstaten mogen zelf invullen)
- Geen rechtstreekse werking (moet nog worden omgezet, logisch want lidstaat
mag richtlijn zelf vormgeven)
3. Besluiten (288 VWEU)
, - Verbindend in al haar onderdelen
- Tenzij adressaten zijn vermeld, dan alleen voor hen bindend
Andere rechtsbronnen?
1. Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid (GBVB) (art. 25 VEU)
a. Algemene richtsnoeren en besluiten m.b.t. tot het door de Unie uit te voeren
optreden, de door de Unie in te nemen standpunten en over de wijze van
uitvoering daarvan.
b. Geen wetgevingshandeling (zie art. 31 VEU), maar wel juridische status.
2. Algemene rechtsbeginselen & Ongeschreven recht (grondrechten,
gelijkheidsbeginsel)
3. Rechtspraak HvJ & (inter)nationaal recht
a. (jurisprudentie van het hof, is bindend)
4. ‘Acquis communautaire’: verzameling van grondrechten en verplichting die het
kader van het EU-recht vormen en in het rechtstelsel van lidstaten is opgenomen.
a. Verdragen, geldende secundaire rechtshandelingen, relevante rechtspraak
5. Tertiair recht (sotf law)
a. Resoluties, gedragscodes, doelstellingen, aanbevelingen, etc.
b. Geen juridische bindend kracht, maar heeft wel waarde voor het
implementeren van bindende juridische regelgeving
Gemeenschappelijke waarden
Artikel 2 VEU (gemeenschappelijke waarden Eu)
- Lidstaten hebben wederzijds vertrouwen (dus andere lidstaten mogen je niet
checken of je je aan art 2 houdt)
- Er is wel een standaard van minimumharmonisatie (lidstaten moeten zich aan
minimumstandaard van regelgeving houden)
Artikel 7 VEU (Als lidstaat zich niet aan regelgeving houdt)
- Schorsing is mogelijk wanneer art 2 niet wordt gerespecteerd
- Wightman-arrest, Dwingen tot verlaten EU niet mogelijk krachtens art 2 VEU
(schorsing dus wel)
- Gevolg: verlies stemrecht binnen de Raad
- Inbreukprocedure kan door lidstaat wel tegen andere lidstaat worden gestart om art
2 te checken)
3 Instellingen (13 VEU)
Beginsel van institutioneel evenwicht
- Verdeling van de wetgevende macht
- Check and balances tussen instellingen (zie art 13 VEU)
Europees Parlement (art. 14 VEU)
- Volksvertegenwoordiging (ipv vertegenwoordiging van lidstaat) binnen de EU
- kunnen wij om de 4 jaar voor kiezen
- Bevoegdheden Europees Parlement:
1. Wetgevende taak (afhankelijk van het onderwerp en toepassing van de
rechtsgrondslag)
(RGBUIER001)
Week 1&2 - Algemene info.....................................................................................................2
1 Geschiedenis..................................................................................................................2
2 Rechtsbronnen................................................................................................................2
3 Instellingen (13 VEU)......................................................................................................3
4 EU-Bevoegdheden (totstandkoming Unierecht) - STAPPENPLAN.................................5
5 Wetgevingsprocedures...................................................................................................5
Week 3 - Doorwerking............................................................................................................ 6
1 Info rechtstreekse werking..............................................................................................6
2 Doorwerking Richtlijnen..................................................................................................7
Week 4 - Interne markt & Vrij verkeer.....................................................................................8
1 Info over vrij verkeer.......................................................................................................8
2 Vrij verkeer van goederen Art. 34 VWEU........................................................................9
Week 5 - Mededingingsrecht..................................................................................................9
1 Doel van het Europees mededingingsrecht.....................................................................9
2 Regels van het Europees mededingingsrecht...............................................................10
2.1 STAPPENPLAN Kartelverbod Art. 101 VWEU......................................................10
2.2 STAPPENPLAN Machtspositie artikel 102 VWEU.................................................12
2.3 Mededingingsregels gericht tot de overheid van de lidstaten................................13
Week 6 - Effectieve rechtsbescherming...............................................................................14
1 Rechtsgangen............................................................................................................... 14
2 Het Hof van Justitie.......................................................................................................14
3 Directe beroepen.......................................................................................................... 15
Inbreukprocedure (art. 258-260 VWEU)......................................................................15
Nietigverklaring (Art. 263 VWEU)................................................................................16
Aansprakelijkheidsactie (Art. 340 VWEU)....................................................................16
4 Indirecte beroepen - Prejudiciële procedure (art. 267 VWEU).......................................16
Week 7 - Grondrechten in de EU..........................................................................................18
1 Algemeen...................................................................................................................... 18
2 Toetreding (Art. 6 lid 2 VEU).........................................................................................18
2 Grondrechten bij lidstaten.............................................................................................18
,Week 1&2 - Algemene info
1 Geschiedenis
1. 1951 - EGKS: ‘pooling’ van grondstoffenindustrie
2. 1957 - EEG: economische samenwerking & versterken van verbindingen tussen
landen + welvaart
- Spill over effecten, van eerst puur economisch naar politiek
3. 1963-1964 - Arresten Van gend & Loos en Costa/Enel
- van Gend & Loos: Introductie van eigen rechtsorde (rechtsreekse werking)
- Costa/Enel: Unierecht voorrang op nationaal recht
4. 1974 - Oprichting Europese raad
5. 1992 - Europese Unie (verdrag van Maatsricht)
6. 2007 - Introductie van het VWEU en VEU (verdrag van Lissabon)
2 Rechtsbronnen
Verticale en horizontale machtsverdeling
Verticaal = EU, Lidstaten
horizontaal = Raad, EP, Commissie = institutioneel evenwicht
Primair recht (staat boven secundair, vormt grondslag bevoegdheden EU instellingen)
1. Unieverdrag (VEU)
- Doelstellingen en waarden van de EU
- Rol van belangrijkste EU-instellingen
- Regels voor gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
2. Werkingsverdrag (VWEU)
- Bevoegdheden van de EU-instellingen op verschillende beleidsterreinen
- Werking van interne markt
3. Handvest van de grondrechten (Hv)
- (staan allerlei mensenrechten in)
Secundair recht (Om het in Art. 3 VEU genoemde beleid uit te kunnen voeren staan in Art.
3 t/m 6 VWEU de bevoegdheden van de EU, deze bevoegdheden worden uitgevoerd met
Art. 288 VWEU)
1. Verordeningen (288 VWEU)
- Algemene strekking
- Verbindend in al haar onderdelen
- Rechtstreekse werking (direct van kracht, hoeft niet omgezet te woorden,
buregrs kunnen zich er direct op beroepen)
2. Richtlijnen (288 VWEU)
- Verbindend t.a.v. te bereiken resultaat en voor elke lidstaat waarvoor zij
bestemd is (dus niet gericht tot burgers, lidstaten mogen zelf invullen)
- Geen rechtstreekse werking (moet nog worden omgezet, logisch want lidstaat
mag richtlijn zelf vormgeven)
3. Besluiten (288 VWEU)
, - Verbindend in al haar onderdelen
- Tenzij adressaten zijn vermeld, dan alleen voor hen bindend
Andere rechtsbronnen?
1. Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid (GBVB) (art. 25 VEU)
a. Algemene richtsnoeren en besluiten m.b.t. tot het door de Unie uit te voeren
optreden, de door de Unie in te nemen standpunten en over de wijze van
uitvoering daarvan.
b. Geen wetgevingshandeling (zie art. 31 VEU), maar wel juridische status.
2. Algemene rechtsbeginselen & Ongeschreven recht (grondrechten,
gelijkheidsbeginsel)
3. Rechtspraak HvJ & (inter)nationaal recht
a. (jurisprudentie van het hof, is bindend)
4. ‘Acquis communautaire’: verzameling van grondrechten en verplichting die het
kader van het EU-recht vormen en in het rechtstelsel van lidstaten is opgenomen.
a. Verdragen, geldende secundaire rechtshandelingen, relevante rechtspraak
5. Tertiair recht (sotf law)
a. Resoluties, gedragscodes, doelstellingen, aanbevelingen, etc.
b. Geen juridische bindend kracht, maar heeft wel waarde voor het
implementeren van bindende juridische regelgeving
Gemeenschappelijke waarden
Artikel 2 VEU (gemeenschappelijke waarden Eu)
- Lidstaten hebben wederzijds vertrouwen (dus andere lidstaten mogen je niet
checken of je je aan art 2 houdt)
- Er is wel een standaard van minimumharmonisatie (lidstaten moeten zich aan
minimumstandaard van regelgeving houden)
Artikel 7 VEU (Als lidstaat zich niet aan regelgeving houdt)
- Schorsing is mogelijk wanneer art 2 niet wordt gerespecteerd
- Wightman-arrest, Dwingen tot verlaten EU niet mogelijk krachtens art 2 VEU
(schorsing dus wel)
- Gevolg: verlies stemrecht binnen de Raad
- Inbreukprocedure kan door lidstaat wel tegen andere lidstaat worden gestart om art
2 te checken)
3 Instellingen (13 VEU)
Beginsel van institutioneel evenwicht
- Verdeling van de wetgevende macht
- Check and balances tussen instellingen (zie art 13 VEU)
Europees Parlement (art. 14 VEU)
- Volksvertegenwoordiging (ipv vertegenwoordiging van lidstaat) binnen de EU
- kunnen wij om de 4 jaar voor kiezen
- Bevoegdheden Europees Parlement:
1. Wetgevende taak (afhankelijk van het onderwerp en toepassing van de
rechtsgrondslag)
