Inhoudsopgave
Recht, hoofdstuk 1..............................................................................5
Indelingen in het recht, hoofdstuk 2....................................................6
1. Staatsrecht (publiekrecht)..............................................................................................................6
2. Bestuursrecht (publiekrecht)..........................................................................................................6
3. Strafrecht (publiekrecht)................................................................................................................6
4. Privaatrecht....................................................................................................................................7
5. Andere onderscheidingen en indelingen van rechtsregels.............................................................7
Rechtsbronnen, hoofdstuk 3................................................................8
1. Criteria herkennen rechtsregel.......................................................................................................8
2. Formele rechtsbronnen..................................................................................................................8
Wetgeving, hoofdstuk 6......................................................................9
1. Attributie en delegatie van wetgeving............................................................................................9
2. Hiërarchie van wetten en voorrangsregels.....................................................................................9
3. Beoordeling van wetten..................................................................................................................9
3.1 Repressief toezicht door de regering............................................................................................9
Privaatrecht: vermogensrecht, hoofdstuk 9........................................11
1. Verdere onderscheidingen van vermogensrechten..................................................................11
2. Goederenrecht en verbintenissenrecht........................................................................................11
3. Rechtsfeiten..................................................................................................................................12
........................................................................................................12
De overeenkomst, hoofdstuk 10.........................................................13
1. Wil, verklaring of vertrouwen.......................................................................................................13
2. Wilsgebreken: dwaling, bedrog, bedreiging en misbruik van omstandigheden...........................13
3. De overeenkomst en het beginsel van contractsvrijheid..............................................................14
3.1 Wet.........................................................................................................................................14
3.2 Gewoonte...............................................................................................................................15
3.3 Redelijkheid en billijkheid.......................................................................................................15
4. Tekortkomingen bij de nakoming van een overeenkomst............................................................15
5. Verzuim en ingebrekestelling.......................................................................................................16
Onrechtmatige daad, hoofdstuk 11....................................................17
1. Voorwaarden voor een actie uit onrechtmatige daad..................................................................17
1.1 Onrechtmatige daad...............................................................................................................18
1.2 Toerekenbaarheid...................................................................................................................18
1
, 1.3 Schade....................................................................................................................................18
1.4 Causaal verband......................................................................................................................19
1.5 Relativiteitsvereiste................................................................................................................19
2. Aansprakelijkheid voor gedragingen van anderen (risicoaansprakelijkheid)................................19
2.1 Kinderen tot 14 jaar................................................................................................................19
2.2 Kinderen van 14 en 15 jaar.....................................................................................................19
2.3 Ondergeschikten.....................................................................................................................20
Strafrecht: algemeen, hoofdstuk 14...................................................21
1. Wanneer strafrecht?.....................................................................................................................21
2. Materieel en formeel strafrecht...................................................................................................21
3. Legaliteitsbeginsel........................................................................................................................21
4. Strafbare feiten (delicten).............................................................................................................22
De aard van het recht, hoofdstuk 1....................................................24
1. Regels van geordend samenleven................................................................................................24
2. Problemen van geordend samenleven.........................................................................................24
3. Secundaire regels als oplossing....................................................................................................24
3.1 Herkenningsregel........................................................................................................................25
3.2 Veranderingsregels: staatsrecht (wetgevende macht)...............................................................25
3.3 Veranderingsregels: privaatrecht...............................................................................................25
3.4 Verbod op eigenrichting en rechtshandhaving...........................................................................25
3.5 Veranderingsregels: bestuursrecht (uitvoerende macht)...........................................................25
4. Functies van het recht..................................................................................................................25
Recht en moraal, hoofdstuk 2............................................................27
1. Natuurrecht..................................................................................................................................27
2. Rechtspositivisme.........................................................................................................................27
3. Rechtsbronnen.............................................................................................................................27
3.1 Herkenningsregel........................................................................................................................27
Rechterlijke rechtsvorming, hoofdstuk 3............................................28
1. Mogelijke misverstanden en terminologie...................................................................................28
2. De drie typen van rechtsvinding van Wiarda................................................................................28
3. Waarom de rechter (steeds meer) recht vormt............................................................................28
4. Hoe de rechter recht vindt............................................................................................................29
4.1 Interpretatiemethoden...........................................................................................................29
4.2 Belangenafweging..................................................................................................................29
5. Rechterlijke rechtsvorming in de democratische rechtsstaat.......................................................30
5.1 Democratie.............................................................................................................................30
2
,Rechtvaardigheid, hoofdstuk 5..........................................................31
1. Rechtvaardigheid..........................................................................................................................31
2. Vormen van rechtvaardigheid......................................................................................................31
3. Ruilrechtvaardigheid.....................................................................................................................32
3.1 Misbruik van omstandigheden...............................................................................................32
4. Compenserende rechtvaardigheid...............................................................................................32
4.1 Zorgvuldigheidsbeginsel.........................................................................................................32
4.2 Schade door nalaten...............................................................................................................32
4.3 Utilisme...................................................................................................................................33
4.4 Eigen verantwoordelijkheid en de plicht tot hulpverlening bij levensgevaar.........................33
Vrijheid, hoofdstuk 7.........................................................................34
1. Vrijheid en verantwoordelijkheid.................................................................................................34
2. Vrijheid als ideaal van ons recht...................................................................................................34
2.1 Collectieve en individuele vrijheid (X).....................................................................................34
2.2 Keuzevrijheid en ware vrijheid (Z)..........................................................................................34
2.3 Negatieve en positieve vrijheid (Y).........................................................................................34
3. De Nederlandse Opstand als strijd om de vrijheid........................................................................35
3.1 Gewetensvrijheid....................................................................................................................35
4. Het vrijheidsdenken van John Locke (1632-1704)........................................................................35
4.1 De tweede verhandeling.........................................................................................................35
4.2 Over verdraagzaamheid..........................................................................................................36
3
, Samenvatting ‘Grondslagen van het recht:
Hoofdlijnen’
4
Recht, hoofdstuk 1..............................................................................5
Indelingen in het recht, hoofdstuk 2....................................................6
1. Staatsrecht (publiekrecht)..............................................................................................................6
2. Bestuursrecht (publiekrecht)..........................................................................................................6
3. Strafrecht (publiekrecht)................................................................................................................6
4. Privaatrecht....................................................................................................................................7
5. Andere onderscheidingen en indelingen van rechtsregels.............................................................7
Rechtsbronnen, hoofdstuk 3................................................................8
1. Criteria herkennen rechtsregel.......................................................................................................8
2. Formele rechtsbronnen..................................................................................................................8
Wetgeving, hoofdstuk 6......................................................................9
1. Attributie en delegatie van wetgeving............................................................................................9
2. Hiërarchie van wetten en voorrangsregels.....................................................................................9
3. Beoordeling van wetten..................................................................................................................9
3.1 Repressief toezicht door de regering............................................................................................9
Privaatrecht: vermogensrecht, hoofdstuk 9........................................11
1. Verdere onderscheidingen van vermogensrechten..................................................................11
2. Goederenrecht en verbintenissenrecht........................................................................................11
3. Rechtsfeiten..................................................................................................................................12
........................................................................................................12
De overeenkomst, hoofdstuk 10.........................................................13
1. Wil, verklaring of vertrouwen.......................................................................................................13
2. Wilsgebreken: dwaling, bedrog, bedreiging en misbruik van omstandigheden...........................13
3. De overeenkomst en het beginsel van contractsvrijheid..............................................................14
3.1 Wet.........................................................................................................................................14
3.2 Gewoonte...............................................................................................................................15
3.3 Redelijkheid en billijkheid.......................................................................................................15
4. Tekortkomingen bij de nakoming van een overeenkomst............................................................15
5. Verzuim en ingebrekestelling.......................................................................................................16
Onrechtmatige daad, hoofdstuk 11....................................................17
1. Voorwaarden voor een actie uit onrechtmatige daad..................................................................17
1.1 Onrechtmatige daad...............................................................................................................18
1.2 Toerekenbaarheid...................................................................................................................18
1
, 1.3 Schade....................................................................................................................................18
1.4 Causaal verband......................................................................................................................19
1.5 Relativiteitsvereiste................................................................................................................19
2. Aansprakelijkheid voor gedragingen van anderen (risicoaansprakelijkheid)................................19
2.1 Kinderen tot 14 jaar................................................................................................................19
2.2 Kinderen van 14 en 15 jaar.....................................................................................................19
2.3 Ondergeschikten.....................................................................................................................20
Strafrecht: algemeen, hoofdstuk 14...................................................21
1. Wanneer strafrecht?.....................................................................................................................21
2. Materieel en formeel strafrecht...................................................................................................21
3. Legaliteitsbeginsel........................................................................................................................21
4. Strafbare feiten (delicten).............................................................................................................22
De aard van het recht, hoofdstuk 1....................................................24
1. Regels van geordend samenleven................................................................................................24
2. Problemen van geordend samenleven.........................................................................................24
3. Secundaire regels als oplossing....................................................................................................24
3.1 Herkenningsregel........................................................................................................................25
3.2 Veranderingsregels: staatsrecht (wetgevende macht)...............................................................25
3.3 Veranderingsregels: privaatrecht...............................................................................................25
3.4 Verbod op eigenrichting en rechtshandhaving...........................................................................25
3.5 Veranderingsregels: bestuursrecht (uitvoerende macht)...........................................................25
4. Functies van het recht..................................................................................................................25
Recht en moraal, hoofdstuk 2............................................................27
1. Natuurrecht..................................................................................................................................27
2. Rechtspositivisme.........................................................................................................................27
3. Rechtsbronnen.............................................................................................................................27
3.1 Herkenningsregel........................................................................................................................27
Rechterlijke rechtsvorming, hoofdstuk 3............................................28
1. Mogelijke misverstanden en terminologie...................................................................................28
2. De drie typen van rechtsvinding van Wiarda................................................................................28
3. Waarom de rechter (steeds meer) recht vormt............................................................................28
4. Hoe de rechter recht vindt............................................................................................................29
4.1 Interpretatiemethoden...........................................................................................................29
4.2 Belangenafweging..................................................................................................................29
5. Rechterlijke rechtsvorming in de democratische rechtsstaat.......................................................30
5.1 Democratie.............................................................................................................................30
2
,Rechtvaardigheid, hoofdstuk 5..........................................................31
1. Rechtvaardigheid..........................................................................................................................31
2. Vormen van rechtvaardigheid......................................................................................................31
3. Ruilrechtvaardigheid.....................................................................................................................32
3.1 Misbruik van omstandigheden...............................................................................................32
4. Compenserende rechtvaardigheid...............................................................................................32
4.1 Zorgvuldigheidsbeginsel.........................................................................................................32
4.2 Schade door nalaten...............................................................................................................32
4.3 Utilisme...................................................................................................................................33
4.4 Eigen verantwoordelijkheid en de plicht tot hulpverlening bij levensgevaar.........................33
Vrijheid, hoofdstuk 7.........................................................................34
1. Vrijheid en verantwoordelijkheid.................................................................................................34
2. Vrijheid als ideaal van ons recht...................................................................................................34
2.1 Collectieve en individuele vrijheid (X).....................................................................................34
2.2 Keuzevrijheid en ware vrijheid (Z)..........................................................................................34
2.3 Negatieve en positieve vrijheid (Y).........................................................................................34
3. De Nederlandse Opstand als strijd om de vrijheid........................................................................35
3.1 Gewetensvrijheid....................................................................................................................35
4. Het vrijheidsdenken van John Locke (1632-1704)........................................................................35
4.1 De tweede verhandeling.........................................................................................................35
4.2 Over verdraagzaamheid..........................................................................................................36
3
, Samenvatting ‘Grondslagen van het recht:
Hoofdlijnen’
4
