Hoorcollege 5- introductie op passend en
inclusief onderwijs
Introductie passend onderwijs
Bij Passend onderwijs hoort elk kind zich zo optimaal mogelijk te kunnen ontwikkelen binnen
bestaand onderwijs stelsel → regulier waar het kan, speciaal waar het moet
Cluster 1: blinde, slechtziende leerlingen
Cluster 2: dove, slechthorende leerlingen of met een taalspraakontwikkelingsstoornis
→gaat in NL bijna altijd naar speciaal onderwijs
Cluster 3: lichamleijk gehandicapte en/of verstandelijk gehandicapte en langdurige zieke
leerlingen (somatisch)
Cluster 4: kinderen met psychische stoornissen en gedragsproblemen
→ deze kunnen in sommige gevallen nog meekomen in regulier onderwijs
Internationale verdragen en afspraken
• Internationaal verdrag inzake de rechten van het kind (1989)
• Verklaring van Salamanca: Statement and Framework for Action on Special Needs
Education (Unesco, 1994)
• Sustainable Development Goal no 4: Quality education for all (Verenigde Naties, 2015)
• VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2016) Europese verdragen
• Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (1952)
• Europees Sociaal Handvest (1996)
Korte geschiedenis passend onderwijs
1998: Weer samen naar school omdat speciaal onderwijs te duur was
2003: als je kind speciale behoeften heeft krijg je een financiële bijdrage, de ouders kunnen
bepalen wat zij hier mee doen (investeren in school of niet)
2014: kinderen naar het regulier onderwijs als het kan, als het niet kan toch naar speciaal
2035: passend onderwijs en de verdragen zijn niet voldoende
Wat betekent passend onderwijs in de praktijk
● Decentralisatie
Passend onderwijs was taak van overheid, nu krijgen schoolbesturen de ruimte om
het zelf aan te passen
, → meer maatwerk
→ beheersing van de kosten
● Samenwerkingsverbanden
- In elke regio samenwerking tussen schoolbesturen (en gemeenten). Als dit is
gerealiseerd krijg je geld vanuit de overheid
- vorm van responsabiliseren: verantwoordelijkheid naar schoolbesturen
● Zorgplicht voor scholen
- Eenmaal ingeschreven, ligt de plicht voor zorg bij de scholen
- Op scholen minimaal basiszorg (bijv. ondersteuning bij lichte
gedragsproblemen, dyslexie etc.)
- Terugvallen op samenwerkingsverband voor specialistische(re) zorg en
andere vormen van ondersteuning voor leerlingen en leraren
Autonomie vs sturing
Scholen enerzijds heel veel vrijheid, anderzijds wil de overheid heel veel controleren
Autonomie vs sturing in passend onderwijs
Handig om te weten voor tentamen: waar zit nou de spanning in de verschillende
perspectieven en belangen voor het passend onderwijs
Impact passend onderwijs
● Vanaf de invoering stevige monitoring, resulterend in verschillende rapporten
● Monitoring op resultaat is gecompliceerd vanwege het ontbreken van doelen
● Echter wel impact vanuit verschillende perspectieven
Impact passend onderwijs bezien vanuit de overheid
+ kostenbeheersing is geslaagd
, + er is een netwerk aan regionale samenwerkingsverbanden
- onvoldoende voorzieningen voor complexe problemen
- samenwerking met jeugdzorg apart
Impact passend onderwijs op scholen
+ steun vanuit het samenwerknigsverband voor leerlingen èn de leraar
- administratieve last: zorgprofiel, handelingsplannen en communicatie over passend
onderwijs
+ in primair onderwijs heeft de wet passend onderwijs geleid tot ‘extra handjes’ in de
klas
- maar ook voor de scholen is de relatie met jeugdzorg een bottleneck
Impact passend onderwijs bezien vanuit de leraren
● aantal leerlingen met ondersteuningsbehoeften niet toegenomen, complexiteit wel
- een kwart tot een derde van de leerlingen heeft ondersteuning nodig
- leraren ervaren kinderen met extra ondersteuningsbehoeften als
werkdrukverzwarend, mede als gevolg van gevoel van ‘tekortschieten’
- tekortschieten (of gebrak aan self-efficacy) mede een gevolg van (gebrek aan)
professionalisering en verwachtingen vanuit de samenleving
Impact passend onderwijs vanuit de leerlingen
internationaal
+ passend (of inclusief) onderwijs bevordert de cognitieve ontwikkeling van leerlingen
met ondersteuningsbehoeften
+ en de sociaal-emotionele ontwikkeling op lange en korte termijn
nationaal
+ leerlingen die extra ondersteuning krijgen, zijn tevreden
+ geen nadelige (cognitieve) gevolgen voor leerlingen zonder
ondersteuningsbehoeften
- uiteindelijk gaan niet minder maar meer kinderen naar het speciaal onderwijs
- het aantal ‘thuiszitters’ neemt toe
Impact passend onderwijs vanuit ouders
+ zorgplicht werkt goed als kan worden voldaan aan de zorgplicht
- maar het lukt niet altijd
+ merendeel blij dat de school verantwoordelijk is
- informatievoorziening is aandachtspunt
+ slechts in een enkel geval ervaren ouders onnodige bureaucratie
Het passend onderwijs is tot nu toe erg geintepreteerd als kijken naar de 2,5% die niet in het
onderwijs vallen extra ondersteuning te bieden. Maar nog heel weinig aandacht voor
hoogbegaafden. Erg vanuit problematisering gekeken
Waar is er spanning tussen de belangen van de verschillende betrokkenen (ouders,
leerlingen, leraren, overheid)?
- Groot spanningsveld tussen leraren en overheid. Overheid heeft niet veel last van,
de kostenbesparing is doorgevoerd, zien wel dat er problemen zijn. De leraren
ervaren erg veel druk met deze besparing.
inclusief onderwijs
Introductie passend onderwijs
Bij Passend onderwijs hoort elk kind zich zo optimaal mogelijk te kunnen ontwikkelen binnen
bestaand onderwijs stelsel → regulier waar het kan, speciaal waar het moet
Cluster 1: blinde, slechtziende leerlingen
Cluster 2: dove, slechthorende leerlingen of met een taalspraakontwikkelingsstoornis
→gaat in NL bijna altijd naar speciaal onderwijs
Cluster 3: lichamleijk gehandicapte en/of verstandelijk gehandicapte en langdurige zieke
leerlingen (somatisch)
Cluster 4: kinderen met psychische stoornissen en gedragsproblemen
→ deze kunnen in sommige gevallen nog meekomen in regulier onderwijs
Internationale verdragen en afspraken
• Internationaal verdrag inzake de rechten van het kind (1989)
• Verklaring van Salamanca: Statement and Framework for Action on Special Needs
Education (Unesco, 1994)
• Sustainable Development Goal no 4: Quality education for all (Verenigde Naties, 2015)
• VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (2016) Europese verdragen
• Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (1952)
• Europees Sociaal Handvest (1996)
Korte geschiedenis passend onderwijs
1998: Weer samen naar school omdat speciaal onderwijs te duur was
2003: als je kind speciale behoeften heeft krijg je een financiële bijdrage, de ouders kunnen
bepalen wat zij hier mee doen (investeren in school of niet)
2014: kinderen naar het regulier onderwijs als het kan, als het niet kan toch naar speciaal
2035: passend onderwijs en de verdragen zijn niet voldoende
Wat betekent passend onderwijs in de praktijk
● Decentralisatie
Passend onderwijs was taak van overheid, nu krijgen schoolbesturen de ruimte om
het zelf aan te passen
, → meer maatwerk
→ beheersing van de kosten
● Samenwerkingsverbanden
- In elke regio samenwerking tussen schoolbesturen (en gemeenten). Als dit is
gerealiseerd krijg je geld vanuit de overheid
- vorm van responsabiliseren: verantwoordelijkheid naar schoolbesturen
● Zorgplicht voor scholen
- Eenmaal ingeschreven, ligt de plicht voor zorg bij de scholen
- Op scholen minimaal basiszorg (bijv. ondersteuning bij lichte
gedragsproblemen, dyslexie etc.)
- Terugvallen op samenwerkingsverband voor specialistische(re) zorg en
andere vormen van ondersteuning voor leerlingen en leraren
Autonomie vs sturing
Scholen enerzijds heel veel vrijheid, anderzijds wil de overheid heel veel controleren
Autonomie vs sturing in passend onderwijs
Handig om te weten voor tentamen: waar zit nou de spanning in de verschillende
perspectieven en belangen voor het passend onderwijs
Impact passend onderwijs
● Vanaf de invoering stevige monitoring, resulterend in verschillende rapporten
● Monitoring op resultaat is gecompliceerd vanwege het ontbreken van doelen
● Echter wel impact vanuit verschillende perspectieven
Impact passend onderwijs bezien vanuit de overheid
+ kostenbeheersing is geslaagd
, + er is een netwerk aan regionale samenwerkingsverbanden
- onvoldoende voorzieningen voor complexe problemen
- samenwerking met jeugdzorg apart
Impact passend onderwijs op scholen
+ steun vanuit het samenwerknigsverband voor leerlingen èn de leraar
- administratieve last: zorgprofiel, handelingsplannen en communicatie over passend
onderwijs
+ in primair onderwijs heeft de wet passend onderwijs geleid tot ‘extra handjes’ in de
klas
- maar ook voor de scholen is de relatie met jeugdzorg een bottleneck
Impact passend onderwijs bezien vanuit de leraren
● aantal leerlingen met ondersteuningsbehoeften niet toegenomen, complexiteit wel
- een kwart tot een derde van de leerlingen heeft ondersteuning nodig
- leraren ervaren kinderen met extra ondersteuningsbehoeften als
werkdrukverzwarend, mede als gevolg van gevoel van ‘tekortschieten’
- tekortschieten (of gebrak aan self-efficacy) mede een gevolg van (gebrek aan)
professionalisering en verwachtingen vanuit de samenleving
Impact passend onderwijs vanuit de leerlingen
internationaal
+ passend (of inclusief) onderwijs bevordert de cognitieve ontwikkeling van leerlingen
met ondersteuningsbehoeften
+ en de sociaal-emotionele ontwikkeling op lange en korte termijn
nationaal
+ leerlingen die extra ondersteuning krijgen, zijn tevreden
+ geen nadelige (cognitieve) gevolgen voor leerlingen zonder
ondersteuningsbehoeften
- uiteindelijk gaan niet minder maar meer kinderen naar het speciaal onderwijs
- het aantal ‘thuiszitters’ neemt toe
Impact passend onderwijs vanuit ouders
+ zorgplicht werkt goed als kan worden voldaan aan de zorgplicht
- maar het lukt niet altijd
+ merendeel blij dat de school verantwoordelijk is
- informatievoorziening is aandachtspunt
+ slechts in een enkel geval ervaren ouders onnodige bureaucratie
Het passend onderwijs is tot nu toe erg geintepreteerd als kijken naar de 2,5% die niet in het
onderwijs vallen extra ondersteuning te bieden. Maar nog heel weinig aandacht voor
hoogbegaafden. Erg vanuit problematisering gekeken
Waar is er spanning tussen de belangen van de verschillende betrokkenen (ouders,
leerlingen, leraren, overheid)?
- Groot spanningsveld tussen leraren en overheid. Overheid heeft niet veel last van,
de kostenbesparing is doorgevoerd, zien wel dat er problemen zijn. De leraren
ervaren erg veel druk met deze besparing.
