Inhoud
K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en Hugo Peeters).................................................2
K | TG1 | Bespreking literatuur: Presentaties en vragen over de roep om actief burgerschap...............4
K | C2 | Beleidsparadigma's: Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving? (Lieke Oldenhof).....7
K | TG2 | Toepassing literatuur: Ideeën over actief burgerschap herkennen in de programma's van
lokale politieke partijen........................................................................................................................11
K | C3 Beleidsveranderingen in zorg en welzijn: Burgerparticipatie en de praktijk van de jeugdzorg...13
Video’s..............................................................................................................................................13
College..............................................................................................................................................14
K | TG3 | Bespreking literatuur: inventarisatie voors en tegens burgerparticipatie..............................18
K | TG4 | Toepassing literatuur: Participatieproblemen- en oplossingen in ggz en jeugdzorg..............19
K | C5 | Systeem van het jeugdrecht: Jeugdzorg in de praktijk.............................................................20
Kennisclips........................................................................................................................................20
College..............................................................................................................................................28
K | TG5 | Toepassing en oplossing casus jeugdrecht............................................................................30
K | C6 | Wet Maatschappelijke Ondersteuning....................................................................................33
Opdracht...........................................................................................................................................33
College..............................................................................................................................................33
K | TG6 | Toepassing literatuur: maatwerk versus rechtsgelijkheid en rechtszekerheid.......................39
K | C7 | The role of International Law..................................................................................................40
K | TG7 | Literature discussion: Family life and the significance for children's rights...........................48
K | C8 | Children and healthcare access...............................................................................................51
K | TG8 | Literature & Case: read and understand international law cases and the significance for
national law..........................................................................................................................................59
K | C9 | Integraal werken in de wijk.....................................................................................................62
K | TG9 | Bespreking literatuur: Integrale zorg.....................................................................................66
K | C10 | Integraal werken in de wijk...................................................................................................68
Kennisclips: Gastcollege Vilans.........................................................................................................68
K | C11 | Effectieve teams in de gezondheidszorg................................................................................76
K | TG11 | Bespreking/Toepassing literatuur: Teamfunctioneren........................................................81
K | C12 | (Zelfsturende) teams in de zorgpraktijk.................................................................................84
K | TG12 | Toepassing literatuur op casus zelfsturende teams.............................................................86
K | C13 | Professies in de wijk..............................................................................................................88
K | TG13 | Bespreking literatuur: Professionals....................................................................................92
K | C14 | Multidimensionele zorg.........................................................................................................94
,K | TG14 | Bespreking literatuur: Verbindingen tussen integrale zorg, teams en professies................95
K | C15 | Positieve gezondheid en eigen regie: Clientenperspectief....................................................97
K | TG15 | Bespreking literatuur: Ethische dilemma's eigen regie......................................................101
K | C16 | Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstraat: Burgers, beleid en instituties........................104
K | TG16 | Toepassing literatuur: Positieve gezondheid.....................................................................109
K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en
Hugo Peeters)
Nederland gaat langzamerhand van een verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. Door de
decentralisatie en een nieuwe aanpak krijgen burgers minder makkelijk recht op bepaalde dingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid voor bepaalde voorzieningen in de gezondheidszorg verminderd,
met als doel het verlagen van de zorgkosten.
Decentralisatie sociaal domein (2015):
3 wetten:
- Participatiewet: werk en inkomen
- Wet maatschappelijke ondersteuning:
maatschappelijke ondersteuning
- Jeugdwet
Beloftes decentralisatie:
1. Integrale aanpak problemen: schuld, werk, zorg, ondersteuning, wonen veel gemeenten
hebben sociale wijkteams opgezet, waarin verschillende disciplines vertegenwoordigd zijn.
De praktische uitvoering verschilt per gemeente.
2. Preventief werken: problemen voorkomen i.p.v. reageren op er is weinig geld en veel vraag
naar zorg, waardoor veel wachtlijsten zijn ontstaan. Dit staat ver af van preventief werken
3. Maatwerk: geen standaardoplossing maar passende ondersteuning keukentafelgesprek
4. Eigen regie: zelfredzaamheid bevorderen
5. Kostenbesparing keuzes maken
Decentralisaties zijn geen paradigmaverandering niet alleen taken overnemen maar ook anders
uitvoeren (nieuwe gedachtegang) maatwerk ipv checklist.
We analyseren de verschuiving van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving op verschillende
niveaus:
- Macro: beleid, wetgeving en toezicht in sociaal domein (decentralisaties)
- Meso: zorg- en welzijnsorganisaties en gemeenten
- Micro: nieuwe rollen en dilemma’s van professionals en burgers
Jeugdzorg is erg complex in uitvoering.
2
,3
, K | TG1 | Bespreking literatuur: Presentaties en vragen
over de roep om actief burgerschap
Literatuur:
1. Peeters, Rik. (2013). Responsibilisation on Government's Terms: New Welfare and the
Governance of Responsibility and Solidarity. Social Policy and Society, 12(4), 583-595.
https://doi.org/10.1017/S1474746413000018
Governance vs. government
Management perspectief lijkt alsof overheid terug trekt
Politiek perfectief belangen en macht
Solidariteit en verantwoordelijkheid (overheid – burgers) opnieuw conceptualiseren.
Theoretische bevindingen:
Dit artikel gaat in op de manier waarop de overheid het gedrag van burgers probeert en kan sturen.
Overheden kijken nu verder dan de traditionele manieren om maatschappelijke problemen aan te
pakken. Deze nieuwe manier van werken wordt ook wel ‘new welfare’ genoemd. Hierbij wordt een
beroep gedaan op de verantwoordelijkheid en solidariteit van burgers zelf, en heeft de overheid een
sturende rol.
Vanuit een management perspectief wordt de shift ook wel als de overgang van ‘government’ naar
‘governance’ omschreven. Deze shift gaat in op de beperkingen die de overheid in het handelen heeft
door de onderlinge afhankelijkheid van andere publieke en private actoren. Dit wordt meer gezien als
modest governance, waarbij de overheid terughoudend is.
Vanuit een politiek perspectief wordt governance meer gezien als een manier van handelen om
actoren en burgers te beïnvloeden. Het gaat dus niet alleen om ‘stepping back’ maar ook om
‘stepping into’ de maatschappij. Het gaat veel meer om strategie, het ontwikkelen van prikkels om
burgers in de goede richting te sturen. Dit staat tegenover de traditionele manier van werken, waarbij
er vooral gekeken werd naar het compenseren van kwetsbaren en het bestraffen van misdaden.
Hierbij is meer sprake van greedy governance, waarbij de overheid actief ingrijpt. Dit is van
toepassing in Nederland wat betreft de strategie in de gezondheidszorg.
Empirische bevindingen:
- Beperkingen van de overheid: de overheid is afhankelijk van andere actoren om sociale
problematiek aan te pakken in het publieke domein;
- Het construeren van gedeelde verantwoordelijkheid: dit is een gevolg van het vinden van
gedeelde interesses en doelen. De overheid moet het in enige zin opleggen aan burgers om
een bijdrage te geven aan de maatschappij. Hieruit volgt een individuele
verantwoordelijkheid voor het handelen, waarbij het perspectief van ex-post naar ex-ante
verschuift. Ditzelfde gebeurt op het gebied van solidariteit: in plaats van solidariteit naar het
slachtoffer (ex-post), solidariteit binnen een community (ex-ante);
- Managing verantwoordelijkheid en solidariteit: hierbij gaat het om verantwoordelijkheid op
basis van termen van de overheid. Nudging speelt een grote rol, bijv. door ervoor te zorgen
dat de keuze om gezond te leven de makkelijkste en goedkoopste keuze is.
4
K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en Hugo Peeters).................................................2
K | TG1 | Bespreking literatuur: Presentaties en vragen over de roep om actief burgerschap...............4
K | C2 | Beleidsparadigma's: Van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving? (Lieke Oldenhof).....7
K | TG2 | Toepassing literatuur: Ideeën over actief burgerschap herkennen in de programma's van
lokale politieke partijen........................................................................................................................11
K | C3 Beleidsveranderingen in zorg en welzijn: Burgerparticipatie en de praktijk van de jeugdzorg...13
Video’s..............................................................................................................................................13
College..............................................................................................................................................14
K | TG3 | Bespreking literatuur: inventarisatie voors en tegens burgerparticipatie..............................18
K | TG4 | Toepassing literatuur: Participatieproblemen- en oplossingen in ggz en jeugdzorg..............19
K | C5 | Systeem van het jeugdrecht: Jeugdzorg in de praktijk.............................................................20
Kennisclips........................................................................................................................................20
College..............................................................................................................................................28
K | TG5 | Toepassing en oplossing casus jeugdrecht............................................................................30
K | C6 | Wet Maatschappelijke Ondersteuning....................................................................................33
Opdracht...........................................................................................................................................33
College..............................................................................................................................................33
K | TG6 | Toepassing literatuur: maatwerk versus rechtsgelijkheid en rechtszekerheid.......................39
K | C7 | The role of International Law..................................................................................................40
K | TG7 | Literature discussion: Family life and the significance for children's rights...........................48
K | C8 | Children and healthcare access...............................................................................................51
K | TG8 | Literature & Case: read and understand international law cases and the significance for
national law..........................................................................................................................................59
K | C9 | Integraal werken in de wijk.....................................................................................................62
K | TG9 | Bespreking literatuur: Integrale zorg.....................................................................................66
K | C10 | Integraal werken in de wijk...................................................................................................68
Kennisclips: Gastcollege Vilans.........................................................................................................68
K | C11 | Effectieve teams in de gezondheidszorg................................................................................76
K | TG11 | Bespreking/Toepassing literatuur: Teamfunctioneren........................................................81
K | C12 | (Zelfsturende) teams in de zorgpraktijk.................................................................................84
K | TG12 | Toepassing literatuur op casus zelfsturende teams.............................................................86
K | C13 | Professies in de wijk..............................................................................................................88
K | TG13 | Bespreking literatuur: Professionals....................................................................................92
K | C14 | Multidimensionele zorg.........................................................................................................94
,K | TG14 | Bespreking literatuur: Verbindingen tussen integrale zorg, teams en professies................95
K | C15 | Positieve gezondheid en eigen regie: Clientenperspectief....................................................97
K | TG15 | Bespreking literatuur: Ethische dilemma's eigen regie......................................................101
K | C16 | Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstraat: Burgers, beleid en instituties........................104
K | TG16 | Toepassing literatuur: Positieve gezondheid.....................................................................109
K | C1 | Introductie Zorg en Welzijn (Lieke Oldenhof en
Hugo Peeters)
Nederland gaat langzamerhand van een verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. Door de
decentralisatie en een nieuwe aanpak krijgen burgers minder makkelijk recht op bepaalde dingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid voor bepaalde voorzieningen in de gezondheidszorg verminderd,
met als doel het verlagen van de zorgkosten.
Decentralisatie sociaal domein (2015):
3 wetten:
- Participatiewet: werk en inkomen
- Wet maatschappelijke ondersteuning:
maatschappelijke ondersteuning
- Jeugdwet
Beloftes decentralisatie:
1. Integrale aanpak problemen: schuld, werk, zorg, ondersteuning, wonen veel gemeenten
hebben sociale wijkteams opgezet, waarin verschillende disciplines vertegenwoordigd zijn.
De praktische uitvoering verschilt per gemeente.
2. Preventief werken: problemen voorkomen i.p.v. reageren op er is weinig geld en veel vraag
naar zorg, waardoor veel wachtlijsten zijn ontstaan. Dit staat ver af van preventief werken
3. Maatwerk: geen standaardoplossing maar passende ondersteuning keukentafelgesprek
4. Eigen regie: zelfredzaamheid bevorderen
5. Kostenbesparing keuzes maken
Decentralisaties zijn geen paradigmaverandering niet alleen taken overnemen maar ook anders
uitvoeren (nieuwe gedachtegang) maatwerk ipv checklist.
We analyseren de verschuiving van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving op verschillende
niveaus:
- Macro: beleid, wetgeving en toezicht in sociaal domein (decentralisaties)
- Meso: zorg- en welzijnsorganisaties en gemeenten
- Micro: nieuwe rollen en dilemma’s van professionals en burgers
Jeugdzorg is erg complex in uitvoering.
2
,3
, K | TG1 | Bespreking literatuur: Presentaties en vragen
over de roep om actief burgerschap
Literatuur:
1. Peeters, Rik. (2013). Responsibilisation on Government's Terms: New Welfare and the
Governance of Responsibility and Solidarity. Social Policy and Society, 12(4), 583-595.
https://doi.org/10.1017/S1474746413000018
Governance vs. government
Management perspectief lijkt alsof overheid terug trekt
Politiek perfectief belangen en macht
Solidariteit en verantwoordelijkheid (overheid – burgers) opnieuw conceptualiseren.
Theoretische bevindingen:
Dit artikel gaat in op de manier waarop de overheid het gedrag van burgers probeert en kan sturen.
Overheden kijken nu verder dan de traditionele manieren om maatschappelijke problemen aan te
pakken. Deze nieuwe manier van werken wordt ook wel ‘new welfare’ genoemd. Hierbij wordt een
beroep gedaan op de verantwoordelijkheid en solidariteit van burgers zelf, en heeft de overheid een
sturende rol.
Vanuit een management perspectief wordt de shift ook wel als de overgang van ‘government’ naar
‘governance’ omschreven. Deze shift gaat in op de beperkingen die de overheid in het handelen heeft
door de onderlinge afhankelijkheid van andere publieke en private actoren. Dit wordt meer gezien als
modest governance, waarbij de overheid terughoudend is.
Vanuit een politiek perspectief wordt governance meer gezien als een manier van handelen om
actoren en burgers te beïnvloeden. Het gaat dus niet alleen om ‘stepping back’ maar ook om
‘stepping into’ de maatschappij. Het gaat veel meer om strategie, het ontwikkelen van prikkels om
burgers in de goede richting te sturen. Dit staat tegenover de traditionele manier van werken, waarbij
er vooral gekeken werd naar het compenseren van kwetsbaren en het bestraffen van misdaden.
Hierbij is meer sprake van greedy governance, waarbij de overheid actief ingrijpt. Dit is van
toepassing in Nederland wat betreft de strategie in de gezondheidszorg.
Empirische bevindingen:
- Beperkingen van de overheid: de overheid is afhankelijk van andere actoren om sociale
problematiek aan te pakken in het publieke domein;
- Het construeren van gedeelde verantwoordelijkheid: dit is een gevolg van het vinden van
gedeelde interesses en doelen. De overheid moet het in enige zin opleggen aan burgers om
een bijdrage te geven aan de maatschappij. Hieruit volgt een individuele
verantwoordelijkheid voor het handelen, waarbij het perspectief van ex-post naar ex-ante
verschuift. Ditzelfde gebeurt op het gebied van solidariteit: in plaats van solidariteit naar het
slachtoffer (ex-post), solidariteit binnen een community (ex-ante);
- Managing verantwoordelijkheid en solidariteit: hierbij gaat het om verantwoordelijkheid op
basis van termen van de overheid. Nudging speelt een grote rol, bijv. door ervoor te zorgen
dat de keuze om gezond te leven de makkelijkste en goedkoopste keuze is.
4
