Samenvatting Overzicht filosofen - Examen Filosofie - Bachelor rechten - Prof Willem Lemmens

Filosofen per Tijd en Periode – Examen Filosofie 2025


🏺 PREMODERNITEIT (Oudheid en Middeleeuwen)

Socrates
 Filosofie = praktische levenswijsheid
 Centrale vraag: Wat is het goede leven?
 Maakt gebruik van de rede voor moreel zelfinzicht
 Kritisch gesprek (dialoog) als methode

Plato
 Filosofie = spirituele verheffing via de rede
 Dualisme: ideeënwereld (waarheid) vs. zintuiglijke wereld (illusie)
 Drieledige ziel: rede, eerzucht, begeerte
 De filosoof-heerser kent het Idee van het Goede
 Allegorie van de Grot = metafoor voor ware kennis
 Staat: 3 klassen + 3 deugden (wijsheid, moed, matigheid)
 Codificatie van de rede (Gellner): koppeling kennis, macht en orde

Aristoteles
 Filosofie = wetenschappelijke ordening van kennis
 Hylemorfisme: vorm + materie zijn één
 Vier oorzaken (materieel, formeel, efficiënt, finaal)
 Doel: eudaimonia (geluk) via deugd en phronèsis (praktische wijsheid)
 Polis essentieel voor moreel leven
 Staatvormen: goed vs. geperverteerd (algemeen belang vs. eigenbelang)

Epicurus
 Materialisme, geen goddelijke inmenging
 Doel: ataraxia (gemoedsrust) en aponia (pijnloosheid)
 Genot = afwezigheid van lijden

Stoïcijnen (Zeno, Epictetus, Seneca, Marcus Aurelius)
 Deugd = hoogste goed
 Emoties controleren, leven volgens natuur
 Amor fati: berusting in het lot

Sceptici (Pyrrho, Montaigne, Hume gedeeltelijk)
 Oordeel opschorten (epochè)
 Ware kennis is onmogelijk