Academiejaar 2023-2024 | Module 3
MODULE 3: DE MAATSCHAPPELIJKE ROL
EN BETEKENIS VAN ONDERWIJS:
BENADERINGEN EN TOETSSTENEN
1. Inleiding
Tss onderwijs en SL wederzijdse invloeden
- De SL verwacht bepaalde zaken vh onderwijs
o Bv. visies op taal en cultuur, greep krijgen op het onderwijs…
- Het onderwijs doet dat ook vd SL
o Bv. meebouwen ae betere en rechtvaardigere SL
Die invloed: centraal in deze module
Benaderingen die we zullen bespreken
- Functioneel-sociologische
- Sociaal-economische
- Cultureel-sociologische
- Conflict-sociologische
- Schoolpedagogische
Bestuderen elk op hun manier de relatie tss het onderwijs en SL
Per benadering ~ enkele sleutelauteurs (= auteurs v boeken of studies die een b!
bijdrage hebben geleverd tot het basisvocabularium ve benadering)
Benaderingen kunnen we ook opsplitsen op basis v normativiteit ~ een
uitspraak over wat hoort of wenselijk is
- Externe benaderingen
o Functioneel-sociologisch
o Sociaal-economisch
o Cultureel-antropologisch
o Kritisch-sociologisch
Inzet vh onderwijs v buitenaf ~ het leren op school als middel en
instrument om die extern bepaalde finaliteit en inzet te realiseren ~ vanuit
de SL bepaald
- Interne benaderingen
o School-pedagogische
Schools leren heeft bepaalde eigenschappen die verbonden zijn met een
interne, eigen finaliteit en inzet
Algemene kenmerken sociologische benaderingen:
- Focus op aspecten vh menselijke samenleven
o Vooral hoe maatschappelijke orde tot stand komt
- Bestuderen de betekenis v onderwijs in en voor de SL
2. Functioneel-sociologische benadering (eerste variant)
Emile Durkheim
Functionalistische invalshoek
- Maatschappelijke rol vh onderwijs w bekeken vanuit de functie(s) die
onderwijs heeft voor het maatschappelijke leven
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 1
,Academiejaar 2023-2024 | Module 3
Émile Durkheim ~ ‘georganiseerde en geprofessionaliseerde socialisatie’
- Onderwijs overdracht v cultuuraspecten die doelgericht & systematisch
georganiseerd is en door beroepskrachten w uitgevoerd
- Onderwijs moet deelname aan het maatschappelijke leven garanderen
- Socialisatie veranderd v vorm en inhoud door veranderingen id SL
(agrarische SL industriële SL)
Twee verschillende onderwijsfuncties ~ Durkheim:
1. Het bijbrengen v
a. Een zekere geestelijke en lichamelijke gesteldheid die de
maatschappij onontbeerlijk acht voor ieder v haar leden
2. Het bijbrengen v
a. Die geestelijk en lichamelijke eigenschappen die de specifieke
sociale groep (kaste, klasse, familie, beroepsgroep) eveneens als
noodzakelijk beschouwt voor degenen die deel uitmaken v deze
groep
Socialisatie ~ twee functies:
1. Algemene cultuuroverdracht ~ stelt iedereen in staat om ie maatschappij
te leven
2. Specifieke cultuuroverdracht ~ deel uitmaken ve bepaalde groep in die
ruimere SL
Omschrijving v educatie ~ Durkheim
- Invloed vd volwassen generaties op de jongere generaties
- Jongere generaties zijn nog niet rijp genoeg voor het maatschappelijk
leven
- Doel om het kind bepaalde lichamelijke, intellectuele en zedelijke
eigenschappen bij te brengen
- Die eigenschappen w door de pol maatschappij/milieu geëist v hen
Talcott Parsons
Talcott Parsons ~ onderwijs positietoewijzing ie hiërarchische SL op basis v
eigen verdiensten
Positietoewijzing vertaalt in het klasgebeuren
- Emancipatie : leerlingen moeten loskomen vd gehechtheid ah gezin
- Verinnerlijking : kinderen nemen de heersende maatschappelijke waarden
en normen op door zich los te maken vd losmaking
- Differentiatie : id klas zullen er verschillende prestaties w gevraagd
o Aan elke prestatie is een verschillende waardering gekoppeld
o Er w differentiatie gebruikt omdat er onderscheidingen w gemaakt ie
groep op basis v prestatie en waardering
- Selectie-allocatiefunctie : het menselijk potentieel w bij de nieuwe
generatie gekanaliseerd id richting vd heersende maatschappelijke noden
Algemeen
Wat is de opvatting over het onderwijs?
Socialisatieproces en -instelling die de maatschappelijke orde reproduceert
Doelgericht georganiseerde vorm v educatie
- Waarbinnen methoden en inhouden w vastgelegd om socialisatie te
realiseren extern ingezet
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 2
, Academiejaar 2023-2024 | Module 3
Wat is de opvatting over de relatie onderwijs-samenleving?
Verwerven specifieke eigenschappen ~ kennis, ingesteldheid, waarden, normen…
~ die toelaten een plaats in te nemen id bestaande sociale orde
Wat is de opvatting over het curriculum?
Afspiegeling vd waarden en normen v:
- SL als geheel (bv. id basisvorming)
- Specifieke groepen of beroepen daarbinnen (bv. in onderwijsvormen of -
richtingen)
Waarden en normen betrekking op specifieke kennisdomeinen (vakken) of
houdingen (‘inzet’)
Wat is de opvatting over de leerkracht?
(opgeleide) professional die over specifieke kennisbasis beschikt om de
methodisch georganiseerde socialisatie te realiseren
3. Cultureel-sociologische benadering (tweede variant)
E.D. Hirsch
Variant op de benadering nadruk op het belang ve vaste kern v kennis
waarover ied zou moeten beschikken om volwaardig lid ve SL te kunnen zijn
- Die kennis moet door school w aangedragen
Boek: The schools we need and why we don’t have them
- Onderwijsopvattingen die het belang v kennis minimaliseren en die de
nadruk leggen op ‘leren door doen’ (via (kritische) vaardigheden) basis
zijn voor de zwakke prestaties ih onderwijs vd VS
o Zijn zelfs de oorzaak vd toenemende ongelijkheid in termen v
gender en ras
Boek: The Making of Americans: Democracy and Our Schools
- Opdracht vd school om burgers voor te bereiden tot deelname ad
democratie
o Dit door hen een gemeenschappelijke kennisbasis te verschaffen ~
culturele geletterdheid
- Die geletterdheid heeft hij vervat in een serie v boeken Core Knowledge
Grader Series
o Geeft aan wat de essentiële kennis is waarover iemand moet
beschikken
Vragen
Wat is de opvatting over het onderwijs?
De cultuur die de voorwaarde is tot deelname w overgedragen aan diegenen die
lid willen w vd SL ~ cultiveren
Vb. migratie ‘inburgering’
Externe benadering
Wat is de opvatting over school?
Instelling die jongen mensen integreert of initieert id cultuur vd SL
- Uitgangspunt: cultuur moet w verder gezet cultiveren vd nieuwe
generatie
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 3
MODULE 3: DE MAATSCHAPPELIJKE ROL
EN BETEKENIS VAN ONDERWIJS:
BENADERINGEN EN TOETSSTENEN
1. Inleiding
Tss onderwijs en SL wederzijdse invloeden
- De SL verwacht bepaalde zaken vh onderwijs
o Bv. visies op taal en cultuur, greep krijgen op het onderwijs…
- Het onderwijs doet dat ook vd SL
o Bv. meebouwen ae betere en rechtvaardigere SL
Die invloed: centraal in deze module
Benaderingen die we zullen bespreken
- Functioneel-sociologische
- Sociaal-economische
- Cultureel-sociologische
- Conflict-sociologische
- Schoolpedagogische
Bestuderen elk op hun manier de relatie tss het onderwijs en SL
Per benadering ~ enkele sleutelauteurs (= auteurs v boeken of studies die een b!
bijdrage hebben geleverd tot het basisvocabularium ve benadering)
Benaderingen kunnen we ook opsplitsen op basis v normativiteit ~ een
uitspraak over wat hoort of wenselijk is
- Externe benaderingen
o Functioneel-sociologisch
o Sociaal-economisch
o Cultureel-antropologisch
o Kritisch-sociologisch
Inzet vh onderwijs v buitenaf ~ het leren op school als middel en
instrument om die extern bepaalde finaliteit en inzet te realiseren ~ vanuit
de SL bepaald
- Interne benaderingen
o School-pedagogische
Schools leren heeft bepaalde eigenschappen die verbonden zijn met een
interne, eigen finaliteit en inzet
Algemene kenmerken sociologische benaderingen:
- Focus op aspecten vh menselijke samenleven
o Vooral hoe maatschappelijke orde tot stand komt
- Bestuderen de betekenis v onderwijs in en voor de SL
2. Functioneel-sociologische benadering (eerste variant)
Emile Durkheim
Functionalistische invalshoek
- Maatschappelijke rol vh onderwijs w bekeken vanuit de functie(s) die
onderwijs heeft voor het maatschappelijke leven
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 1
,Academiejaar 2023-2024 | Module 3
Émile Durkheim ~ ‘georganiseerde en geprofessionaliseerde socialisatie’
- Onderwijs overdracht v cultuuraspecten die doelgericht & systematisch
georganiseerd is en door beroepskrachten w uitgevoerd
- Onderwijs moet deelname aan het maatschappelijke leven garanderen
- Socialisatie veranderd v vorm en inhoud door veranderingen id SL
(agrarische SL industriële SL)
Twee verschillende onderwijsfuncties ~ Durkheim:
1. Het bijbrengen v
a. Een zekere geestelijke en lichamelijke gesteldheid die de
maatschappij onontbeerlijk acht voor ieder v haar leden
2. Het bijbrengen v
a. Die geestelijk en lichamelijke eigenschappen die de specifieke
sociale groep (kaste, klasse, familie, beroepsgroep) eveneens als
noodzakelijk beschouwt voor degenen die deel uitmaken v deze
groep
Socialisatie ~ twee functies:
1. Algemene cultuuroverdracht ~ stelt iedereen in staat om ie maatschappij
te leven
2. Specifieke cultuuroverdracht ~ deel uitmaken ve bepaalde groep in die
ruimere SL
Omschrijving v educatie ~ Durkheim
- Invloed vd volwassen generaties op de jongere generaties
- Jongere generaties zijn nog niet rijp genoeg voor het maatschappelijk
leven
- Doel om het kind bepaalde lichamelijke, intellectuele en zedelijke
eigenschappen bij te brengen
- Die eigenschappen w door de pol maatschappij/milieu geëist v hen
Talcott Parsons
Talcott Parsons ~ onderwijs positietoewijzing ie hiërarchische SL op basis v
eigen verdiensten
Positietoewijzing vertaalt in het klasgebeuren
- Emancipatie : leerlingen moeten loskomen vd gehechtheid ah gezin
- Verinnerlijking : kinderen nemen de heersende maatschappelijke waarden
en normen op door zich los te maken vd losmaking
- Differentiatie : id klas zullen er verschillende prestaties w gevraagd
o Aan elke prestatie is een verschillende waardering gekoppeld
o Er w differentiatie gebruikt omdat er onderscheidingen w gemaakt ie
groep op basis v prestatie en waardering
- Selectie-allocatiefunctie : het menselijk potentieel w bij de nieuwe
generatie gekanaliseerd id richting vd heersende maatschappelijke noden
Algemeen
Wat is de opvatting over het onderwijs?
Socialisatieproces en -instelling die de maatschappelijke orde reproduceert
Doelgericht georganiseerde vorm v educatie
- Waarbinnen methoden en inhouden w vastgelegd om socialisatie te
realiseren extern ingezet
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 2
, Academiejaar 2023-2024 | Module 3
Wat is de opvatting over de relatie onderwijs-samenleving?
Verwerven specifieke eigenschappen ~ kennis, ingesteldheid, waarden, normen…
~ die toelaten een plaats in te nemen id bestaande sociale orde
Wat is de opvatting over het curriculum?
Afspiegeling vd waarden en normen v:
- SL als geheel (bv. id basisvorming)
- Specifieke groepen of beroepen daarbinnen (bv. in onderwijsvormen of -
richtingen)
Waarden en normen betrekking op specifieke kennisdomeinen (vakken) of
houdingen (‘inzet’)
Wat is de opvatting over de leerkracht?
(opgeleide) professional die over specifieke kennisbasis beschikt om de
methodisch georganiseerde socialisatie te realiseren
3. Cultureel-sociologische benadering (tweede variant)
E.D. Hirsch
Variant op de benadering nadruk op het belang ve vaste kern v kennis
waarover ied zou moeten beschikken om volwaardig lid ve SL te kunnen zijn
- Die kennis moet door school w aangedragen
Boek: The schools we need and why we don’t have them
- Onderwijsopvattingen die het belang v kennis minimaliseren en die de
nadruk leggen op ‘leren door doen’ (via (kritische) vaardigheden) basis
zijn voor de zwakke prestaties ih onderwijs vd VS
o Zijn zelfs de oorzaak vd toenemende ongelijkheid in termen v
gender en ras
Boek: The Making of Americans: Democracy and Our Schools
- Opdracht vd school om burgers voor te bereiden tot deelname ad
democratie
o Dit door hen een gemeenschappelijke kennisbasis te verschaffen ~
culturele geletterdheid
- Die geletterdheid heeft hij vervat in een serie v boeken Core Knowledge
Grader Series
o Geeft aan wat de essentiële kennis is waarover iemand moet
beschikken
Vragen
Wat is de opvatting over het onderwijs?
De cultuur die de voorwaarde is tot deelname w overgedragen aan diegenen die
lid willen w vd SL ~ cultiveren
Vb. migratie ‘inburgering’
Externe benadering
Wat is de opvatting over school?
Instelling die jongen mensen integreert of initieert id cultuur vd SL
- Uitgangspunt: cultuur moet w verder gezet cultiveren vd nieuwe
generatie
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 3
