Samenvatting Kwantitatieve Onderzoeksmethoden (1700PSWKOM) | Kwantitatieve onderzoeksmethoden Notities KOM tot paasvakantie 2025 - Universiteit Antwerpen.

Kwantitatieve onderzoeksmethoden-2025/2026. Inleiding: wat is kwantitatief onderzoek? Wetenschappers hebben als job om kennis te vergaren. - Praktisch: verbetering van ons dagelijks leven - Theoretisch: verdieping van ‘stock of knowledge’ die wetenschappers aan het opbouwen zijn Kennis is overal in de samenleving aanwezig en wordt ook opgebouwd buiten de wetenschappelijke gemeenschap. Neuman geeft 5 bronnen aan waar mensen kennis uit puren in het dagelijkse leven: autoriteit, traditie, gezond verstand, media en persoonlijke ervaringen. Wetenschappers moeten soms ook opboksen tegen die andere vormen van kennis om hun boodschap verkocht te krijgen. De dagelijkse kennis kan wel een inspiratiebron zijn voor wetenschappers. Dagelijkse praktische problemen kunnen aanleiding geven voor wetenschappers om onderzoeksvragen te stellen hierover en naar oplossingen te gaan zoeken. (Tabel p.10) Tegenover het dagelijkse weten en handelen staat het sociaalwetenschappelijk weten dat gestuurd wordt door theorie en onderzoek. Zonder theorie geen wetenschap en ook geen sociaalwetenschappelijk onderzoek. Inspiratiebronnen: dagdagelijkse kennis, bestaand onderzoek, actualiteit of de overheid die vragen om onderzoek te doen naar problemen. Sociaalwetenschappelijk onderzoek = een systematische behandeling van een onderzoeksvraag door middel van empirische methoden. Het doel van het onderzoek is tot wetenschappelijk inzichten te komen door theorie te toetsen (deductief) of te verrijken (inductief). Drie doelen van die een sociaalwetenschappelijk mogelijk nastreeft: - Kennisbouw (fundamenteel = zonder praktische doelmatigheid) - Sociale actie (sociale werkelijkheid veranderen) - Beleidsvoorbereidend (informeren ter voorbereiding of ter evaluatie van beleid) Kwantitatief, kwalitatief of mixed methods? Er is heel lang een methodestrijd gevoerd tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Momenteel hebben beide hun bestaansrecht naast elkaar. Een nieuwe methode: mixed methods methodologie. Kwalititatief ‘onderzoek zonder’ en kwantitatief ‘onderzoek met’ cijfers is slechts tot een bepaalde hoogte juist en verantwoord. Kwalitatief onderzoek = ... (definitie p.11). Centraal in deze definitie staat de onderzoeker die op een interpretatieve wijze naar de wereld kijkt en een veelheid aan methoden gebruikt aan onderzoek te doen. Bovendien staat de natuurlijke, dagelijkse omgeving in het onderzoek centraal en gaat de onderzoeker op zoek naar processen va, beteekenisgeving. Mixed methods =... (definitie p.11). Moeilijker te definiëren. In deze definitie staat de combinatie van kwalitatief en kwantitatief onderzoek centraal, maar is er ook aandacht voor het bredere doel van het mixed methods onderzoek. Kwantitatief onderzoek zal proberen om op een systematisch manier onderzoek te doen met behulp van cijfermatig meetbare grootheden die onderzocht worden met behulp van statistische of wiskundige modellen. Vaak geïnteresseerd in het testen van hypothesen die afgeleid worden uit theoretische modellen -> theoretische grootheden -> meetbare grootheden. Experiment en survey vaakst gebruikte dataverzamelingsmethoden. De onderzoekscyclus Wetenschapsfilosofie Twee centrale filosofische begrippen: - De wetenschap vanuit een epistemologisch stand. De epistemologie (leer van de kennis) stelt zich de vraag hoe “weten” mogelijk is, hoe “kennis opdoen”? - Ontologie; de leer die de eigenheid van de dingen (het ‘zijn’) bestudeerd. Hoe kijken naar een studieobject. Een belangrijke eerste stap in de wetenschapsfilosofie is de Wiener Kreis (). Groep wetenschappers die samen kwam om na te denken over een veralgemeende wetenschapstheorie. Ook Karl Poppers maakte deel uit van deze groep. => 1929: “Wissenschaftliche Weltauffassung” waarin ze de basis legde voor het “logisch positivisme” (logisch empirisme) Traditioneel (logisch) positivisme Centraal in het logisch positivisme staat de voorrang van de empirie (zintuigelijke waarnemingen). Wetenschap start met start met observeren en van daaruit moet de wetenschapper komen tot algemeen geldende uitspraken of wetten. Het logisch positivisme is een verwijzing naar een filosofische stroming en geeft aan dat er meer aan de hand is wanneer we onderzoek doen, dan louter vragen stellen en grafieken maken. Onderzoek doen is gebaseerd op een geheel van beslissingen die bewust genomen worden. Denkt na over hoe we komen bij waarheid, hoe kunnen we erop vertrouwen dat wat we vinden effectief juist is? Wetenschap vertrekt bij de Wiener Kreis van zintuigelijke waarnemingen die vastgelegd worden in ‘protocolzinnen’ die verbonden worden tot een theorie. Cruciaal is het verificationisme: een theorie kan enkel en alleen gebaseerd zijn op zintuigelijke waarnemingen. Zintuigelijke waarneming -> theorie = inductie Logisch positivisme schematisch; “Wetenschappelijk” naar de wereld kijken is observeren zonder vooroordelen “Inductief” redeneren, “deductief” hypothesen afleiden “Verifieerbaarheid” ... bewijzen zoeken voor theorieën = proberen bevestigen (p.16) Kritiek van Popper (Kritisch rationalisme) Deze redenering wordt onderuitgehaald door Popper in zijn ‘kritisch rationalisme’. Proberen theorieën te bevestigen en te bewijzen MAAR Popper had daar kritiek op. Twee belangrijke elementen: - Inductivisme: Waarnemingen kunnen NOOIT tot een universele wet leiden (inductie). Een logische redenering gebaseerd op feiten kan nooit tot een universele wet leiden. Je kan altijd een eindig aantal waarnemingen doen maar nooit afleiden dat die wet universeel si bv. Witte zwanen; “heel je leven enkel witte zwanen observeren is geen bewijs dat alle zwanen wit zijn” - Kritiek op de waarnemingen zelf: In elke waarneming zit onmiddellijk al theorie verscholen. Er bestaan geen ‘naakte feiten’. Elke waarneming draagt vooronderstellingen en verwachtingen. => observeren kan niet zonder vooronderstellingen; interesse van de wetenschapper bepaalt (mee) waar die naar kijkt + je vertrekt altijd van eerdere kennis en de omgeving waarin je werkt Popper onderscheidt wetenschappelijke kennis van dagelijkse kennis door te stellen dat wetenschappelijke kennis gecumuleerde kennis is, die voortbouwt op eerdere kennis waarbij fouten ontdekt zijn die gecorrigeerd werden. Wetenschappelijke uitspraken moeten aan twee vereisten voldoen; - Toetsbaar; Je moet een wetenschappelijke test ontwerpen die ontegensprekelijk de waarheid van de uitspraak nagaat - Falsifieerbaar; Popper zei niet bewijzen zoeken maar theorieën onderuithalen = falsifieerbaar. Niet proberen bewijzen, maar proberen ontkrachten. Theorie moet bekritiseerbaar zijn vanuit de feiten. Falsificationisme = wetenschappelijke kennis is nooit definitief, maar moet steeds opnieuw in vraag gesteld kunnen worden. Uit bestaande kennis nieuwe hypothesen deduceren (deductie) en daaruit nieuwe hypothesen toetsen. Een wetenschappelijk theorie moet de vorming van hypothesen toelaten die de theorie aan een test onderwerpen. Worden de hypothesen bevestigd, dan blijft de theorie voorlopig overeind. Worden de hypothesen verworpen, dan moet de theorie verworpen worden. => een theorie moet niet alleen zaken voorschrijven, ze moet ook zaken verbieden die in tegenspraak zijn met de theorie. Logisch positivisme: (p.18) Karl Popper (in het midden) was geïnteresseerd in Freud en Einstein en hem viel op dat ze beiden heel ander aan wetenschap deden. Freud; “Ervaringen in de kindertijd hebben een belangrijke invloed op wie we worden als volwassenen” ..................................COntinued