Ontwikkeling in de groep:
Groepsdynamica bij
kinderen en jongeren
MARIANNE LUITJES & ILONA DE ZEEUW-JANS
HOOFDSTUK 3.1, 4.1, 4.3 & 5.1.5
, Hoofdstuk 3 – Normering: kinderen vormen
een mening
3.1 Sociaalpsychologische theorieën
3.1.1 Groepsdoelen
Een groepsdoel is een gezamenlijk doel waar iedereen in de groep van op de hoogte
is en dat de groepsleden met elkaar willen bereiken. Voor jonge kinderen wordt het
groepsdoel vaak door volwassenen bepaald en zijn zijzelf hier niet van op de hoogte.
Functies van groepsdoelen
Voor een groep en haar leden is het om meerdere redenen belangrijk om een
groepsdoel te hebben. Functies van groepsdoelen die door verschillende
wetenschappers zijn geïdentificeerd:
Johnson en Johnson noemen meerdere functies:
o Richting geven aan het gedrag: de groepsdoelen sturen en bepalen wat
de groepsleden doen en geven daarmee richting aan hun gedrag.
o Motiveren en stimuleren: ze vormen de beweegredenen om te
handelen. Als er geen doel is, is er geen motivatie.
o Conflictoplossing: door te focussen op het doel dat de leden van de
groep samen willen bereiken, kunnen de groepsdoelen de basis
vormen voor het oplossen van conflicten.
o Beoordeling en evaluatie: om het functioneren van een groep te kunnen
beoordelen en evalueren, moet je weten wat de doelen waren.
Brehm et al. Leggen de nadruk op cohesie. Om het groepsdoel te bereiken,
zijn de groepsleden afhankelijk van elkaar en elkaars inzet: ze hebben elkaar
nodig om het doel te bereiken. Als iedereen hetzelfde doel wilt bereiken, zal
iedereen zich hiervoor inzetten. Een groepsdoel waarvoor iedereen zich inzet,
benadrukt de gezamenlijkheid en de afhankelijkheid van elkaar: het zorgt voor
meer cohesie. (Cohesie = de neiging van de groepsleden om elkaars
gezelschap op te zoeken en als groep bij elkaar te zijn en te blijven).
Volgens Horowitz en Pepitone geeft het bereiken van het groepsdoel de
individuele leden een gevoel van persoonlijke voldoening. Het groepsdoel kan
ook de intensiteit van het groepsproces beïnvloeden; groepsleden zijn meer
bereid om zich in te zetten als de anderen ook hard werken voor het te
behalen doel.
Als er geen duidelijk groepsdoel is
Als een groep geen groepsdoel heeft, bijvoorbeeld omdat de individuele doelen niet
samengaan, of als het groepsdoel niet voor iedereen duidelijk is, zal de groep niet
lekker functioneren, niet effectief zijn en minder cohesie vertonen. Daarnaast zal de
motivatie afnemen, zullen meer conflicten ontstaan en zullen de groepsleden niet
weten wat er van hen verwacht wordt. Zo een groep kan geholpen zijn met een
nieuw groepsdoel, het benoemen van het bestaande groepsdoel of het toevoegen
van een nieuwe dimensie aan het bestaande doel.
Groepsdynamica bij
kinderen en jongeren
MARIANNE LUITJES & ILONA DE ZEEUW-JANS
HOOFDSTUK 3.1, 4.1, 4.3 & 5.1.5
, Hoofdstuk 3 – Normering: kinderen vormen
een mening
3.1 Sociaalpsychologische theorieën
3.1.1 Groepsdoelen
Een groepsdoel is een gezamenlijk doel waar iedereen in de groep van op de hoogte
is en dat de groepsleden met elkaar willen bereiken. Voor jonge kinderen wordt het
groepsdoel vaak door volwassenen bepaald en zijn zijzelf hier niet van op de hoogte.
Functies van groepsdoelen
Voor een groep en haar leden is het om meerdere redenen belangrijk om een
groepsdoel te hebben. Functies van groepsdoelen die door verschillende
wetenschappers zijn geïdentificeerd:
Johnson en Johnson noemen meerdere functies:
o Richting geven aan het gedrag: de groepsdoelen sturen en bepalen wat
de groepsleden doen en geven daarmee richting aan hun gedrag.
o Motiveren en stimuleren: ze vormen de beweegredenen om te
handelen. Als er geen doel is, is er geen motivatie.
o Conflictoplossing: door te focussen op het doel dat de leden van de
groep samen willen bereiken, kunnen de groepsdoelen de basis
vormen voor het oplossen van conflicten.
o Beoordeling en evaluatie: om het functioneren van een groep te kunnen
beoordelen en evalueren, moet je weten wat de doelen waren.
Brehm et al. Leggen de nadruk op cohesie. Om het groepsdoel te bereiken,
zijn de groepsleden afhankelijk van elkaar en elkaars inzet: ze hebben elkaar
nodig om het doel te bereiken. Als iedereen hetzelfde doel wilt bereiken, zal
iedereen zich hiervoor inzetten. Een groepsdoel waarvoor iedereen zich inzet,
benadrukt de gezamenlijkheid en de afhankelijkheid van elkaar: het zorgt voor
meer cohesie. (Cohesie = de neiging van de groepsleden om elkaars
gezelschap op te zoeken en als groep bij elkaar te zijn en te blijven).
Volgens Horowitz en Pepitone geeft het bereiken van het groepsdoel de
individuele leden een gevoel van persoonlijke voldoening. Het groepsdoel kan
ook de intensiteit van het groepsproces beïnvloeden; groepsleden zijn meer
bereid om zich in te zetten als de anderen ook hard werken voor het te
behalen doel.
Als er geen duidelijk groepsdoel is
Als een groep geen groepsdoel heeft, bijvoorbeeld omdat de individuele doelen niet
samengaan, of als het groepsdoel niet voor iedereen duidelijk is, zal de groep niet
lekker functioneren, niet effectief zijn en minder cohesie vertonen. Daarnaast zal de
motivatie afnemen, zullen meer conflicten ontstaan en zullen de groepsleden niet
weten wat er van hen verwacht wordt. Zo een groep kan geholpen zijn met een
nieuw groepsdoel, het benoemen van het bestaande groepsdoel of het toevoegen
van een nieuwe dimensie aan het bestaande doel.
