Thema 1: Knie
HC – Anatomie van de knie
Terminologie
- Artritis (ontsteking, inflammatoir)
o Artritis kan infectieus zijn (bacterie bij betrokken), hoeft niet.
- Artralgie (pijn aan gewrichten).
- Acuut is <6 weken.
- Chronisch is >12 weken.
o Betekent niet: ‘het gaat nooit meer over’.
- Gonartritis = ontsteking van de KNIE.
o Want, gonato (G) = knie.
- Gonartrose = artrose van de knie.
- Coxartrose = artrose van de heup.
o Want, coxae (L) = heup.
- Omartrose = artrose van de schouder.
Hoe benader je de knie vanuit de anatomie?
Structuren voor oriëntatie
Lichamelijk onderzoek (wat is palpabel) en radiologische beelden.
Type gewricht (bol, etc.) en bewegingsmogelijkheden (hoe hoort het normaal)
Functieonderzoek (passief).
Gewrichtsbanden en kapsel
Welke beweging wordt gemaximeerd.
Spieren en pezen in relatie tot bewegingen
Ruimtelijke oriëntatie t.o.v. gewricht.
Functieonderzoek (actief).
Innervatie van de spiergroepen
Neurologie.
Articulatio genu – belangrijkste benige structuren
De fibula (dun, kuitbeen) zit lateraal. De tibia (dik, scheenbeen) zit
mediaal.
Het femur (bovenbeen) articuleert in de gewrichtsspleet met alleen de
tibia. Belangrijk.
• (Epi)condyles medialis & lateralis femoris (de grote
gewrichtskoppen van de femur die articuleren met de tibia).
• Patella.
• Tuberositas tibiae (lig patellae).
• Tuberculum anterolaterale tibiae (Gerdy’s) tubercle (iliotibial
tract).
• Eminentia intercondylaris = uitsteeksels op de middenlijn van de tibia die zitten
tussen de grote condylen. Daar zitten de kruisbanden aan vast.
Palpabele botstructuren
,Groene structuren zijn goed palpeerbaar.
De gewrichtsspleet van de knie zit net wat hoger dan de tibia.
Röntgenfoto
Het kopje van de fibula zit lager dan de tibia.
Knie is onderdeel van het been!
Het femur staat heel schuin (= inclinatiehoek). De krachten vallen van boven
naar beneden, wel in het midden door de knie heen om te zorgen dat beide
condylen even zwaar belast worden. Als dit verandert, krijg je veel meer
belasting op 1 condyl en kan je veel meer slijtage krijgen (en dus artrose). Het
femur speelt hier een grote rol in.
Afspraken
Bewegen naar oorspronkelijke/embryonale buikzijde (hoek wordt kleiner) =
flexie (buigen).
Bewegen naar oorspronkelijke/embryonale rugzijde (hoek wordt kleiner) =
extensie (strekken).
Het been is hierin bijzonder. De voorkant (anterior) van je been (patella kant) is de
oorspronkelijke dorsale zijde. Als je je onderbeen 45 graden naar achter buigt, is het buigen
van de knie. Als je je voet in het verlengde van je onderbeen doet, is het flexie van de voet.
Je tenen/voet optrekken, is extensie.
,Het puntje van je elleboog is hetzelfde als je patella.
Je handrug is hetzelfde als je voetrug.
Anteriore zijde arm en hand = flexoren (= buigers).
Anteriore zijde been en voet = extensoren.
Welke bewegingen zijn mogelijk in de knie?
De heup is een kogelgewricht en dit is een 3-assig gewricht. Hierin zijn alle bewegingen
mogelijk.
De enkel is een 1-assig gewricht (alleen buigen/strekken).
De knie is een 2-assig gewricht.
• Flexie en extensie.
• Laterorotatie en mediorotatie. Je kan 45 graden bewegen hierin (als je knie gebogen
is!). Dit kan niet in staande positie: dan zit je knie op slot.
Ligamenten
De tibia is plat. Je hebt 2 grote koppen. De bewegingen worden beperkt door de ligamenten:
- Lig collaterale fibulare (aan laterale van femur naar fibula).
- Lib collaterale tibiale (aan mediale zijde van femur naar tibia).
- Lig cruciatum anterius (= voorste kruisband). Deze loopt van voor van de tibia naar
achteren toe naar het femur.
- Lig cruciatum posterius (= achterste kruisband). Deze loopt van de achterkant van het
tibia plateau naar voren toe van het femur. In extensie zorgt deze ervoor dat de femur
niet te ver naar voren schiet.
, o Doe twee middelvingers over wijsvingers; dit is de positie van beide
kruisbanden in beide knieën.
- Meniscus medialis & lateralis (+ lig patella). Vullen kniegewricht op.
Als je je onderbeen naar mediaal beweegt, komt laterale ligament onder spanning te staan.
Als je je onderbeen naar lateraal beweegt, komt je mediale ligament onder spanning te
staan.
Patella zit vast aan tibia met patella pees groot over de voorkant.
In extensiestand is de lig collaterale fibulare (lateraal) is helemaal aangespannen.
In flexiestand is de lig collaterale fibulare wat dikker en korter en dus slapper.
Flexiemogelijkheden in de knie
Als je knieën gaat buigen, gaan de condylen over het plateau naar achteren:
- De voorste kruisband wordt strakker aangespannen. Om te zorgen dat hij niet naar
achter schiet.
Kijk naar rode lijntjes (= kruisbanden).
Menisci
Als je je knie buigt:
- De mediale meniscus blijft in positie (zit vast aan lig collaterale tibiale/mediale).
- De laterale meniscus zit los (los van lig collaterale fibulare/laterale) en beweegt
helemaal mee naar achter van het tibia plateau. Dit heeft een speciale functie.
Meniscus zorgt voor kommetjes op het tibia plateau voor de condylen. Dit is geen vast
kommetje want de condylen moeten kunnen bewegen over het tibia plateau. Nu wordt
de meniscus meegenomen met het schuiven (= verschuifbaar kommetje).
HC – Anatomie van de knie
Terminologie
- Artritis (ontsteking, inflammatoir)
o Artritis kan infectieus zijn (bacterie bij betrokken), hoeft niet.
- Artralgie (pijn aan gewrichten).
- Acuut is <6 weken.
- Chronisch is >12 weken.
o Betekent niet: ‘het gaat nooit meer over’.
- Gonartritis = ontsteking van de KNIE.
o Want, gonato (G) = knie.
- Gonartrose = artrose van de knie.
- Coxartrose = artrose van de heup.
o Want, coxae (L) = heup.
- Omartrose = artrose van de schouder.
Hoe benader je de knie vanuit de anatomie?
Structuren voor oriëntatie
Lichamelijk onderzoek (wat is palpabel) en radiologische beelden.
Type gewricht (bol, etc.) en bewegingsmogelijkheden (hoe hoort het normaal)
Functieonderzoek (passief).
Gewrichtsbanden en kapsel
Welke beweging wordt gemaximeerd.
Spieren en pezen in relatie tot bewegingen
Ruimtelijke oriëntatie t.o.v. gewricht.
Functieonderzoek (actief).
Innervatie van de spiergroepen
Neurologie.
Articulatio genu – belangrijkste benige structuren
De fibula (dun, kuitbeen) zit lateraal. De tibia (dik, scheenbeen) zit
mediaal.
Het femur (bovenbeen) articuleert in de gewrichtsspleet met alleen de
tibia. Belangrijk.
• (Epi)condyles medialis & lateralis femoris (de grote
gewrichtskoppen van de femur die articuleren met de tibia).
• Patella.
• Tuberositas tibiae (lig patellae).
• Tuberculum anterolaterale tibiae (Gerdy’s) tubercle (iliotibial
tract).
• Eminentia intercondylaris = uitsteeksels op de middenlijn van de tibia die zitten
tussen de grote condylen. Daar zitten de kruisbanden aan vast.
Palpabele botstructuren
,Groene structuren zijn goed palpeerbaar.
De gewrichtsspleet van de knie zit net wat hoger dan de tibia.
Röntgenfoto
Het kopje van de fibula zit lager dan de tibia.
Knie is onderdeel van het been!
Het femur staat heel schuin (= inclinatiehoek). De krachten vallen van boven
naar beneden, wel in het midden door de knie heen om te zorgen dat beide
condylen even zwaar belast worden. Als dit verandert, krijg je veel meer
belasting op 1 condyl en kan je veel meer slijtage krijgen (en dus artrose). Het
femur speelt hier een grote rol in.
Afspraken
Bewegen naar oorspronkelijke/embryonale buikzijde (hoek wordt kleiner) =
flexie (buigen).
Bewegen naar oorspronkelijke/embryonale rugzijde (hoek wordt kleiner) =
extensie (strekken).
Het been is hierin bijzonder. De voorkant (anterior) van je been (patella kant) is de
oorspronkelijke dorsale zijde. Als je je onderbeen 45 graden naar achter buigt, is het buigen
van de knie. Als je je voet in het verlengde van je onderbeen doet, is het flexie van de voet.
Je tenen/voet optrekken, is extensie.
,Het puntje van je elleboog is hetzelfde als je patella.
Je handrug is hetzelfde als je voetrug.
Anteriore zijde arm en hand = flexoren (= buigers).
Anteriore zijde been en voet = extensoren.
Welke bewegingen zijn mogelijk in de knie?
De heup is een kogelgewricht en dit is een 3-assig gewricht. Hierin zijn alle bewegingen
mogelijk.
De enkel is een 1-assig gewricht (alleen buigen/strekken).
De knie is een 2-assig gewricht.
• Flexie en extensie.
• Laterorotatie en mediorotatie. Je kan 45 graden bewegen hierin (als je knie gebogen
is!). Dit kan niet in staande positie: dan zit je knie op slot.
Ligamenten
De tibia is plat. Je hebt 2 grote koppen. De bewegingen worden beperkt door de ligamenten:
- Lig collaterale fibulare (aan laterale van femur naar fibula).
- Lib collaterale tibiale (aan mediale zijde van femur naar tibia).
- Lig cruciatum anterius (= voorste kruisband). Deze loopt van voor van de tibia naar
achteren toe naar het femur.
- Lig cruciatum posterius (= achterste kruisband). Deze loopt van de achterkant van het
tibia plateau naar voren toe van het femur. In extensie zorgt deze ervoor dat de femur
niet te ver naar voren schiet.
, o Doe twee middelvingers over wijsvingers; dit is de positie van beide
kruisbanden in beide knieën.
- Meniscus medialis & lateralis (+ lig patella). Vullen kniegewricht op.
Als je je onderbeen naar mediaal beweegt, komt laterale ligament onder spanning te staan.
Als je je onderbeen naar lateraal beweegt, komt je mediale ligament onder spanning te
staan.
Patella zit vast aan tibia met patella pees groot over de voorkant.
In extensiestand is de lig collaterale fibulare (lateraal) is helemaal aangespannen.
In flexiestand is de lig collaterale fibulare wat dikker en korter en dus slapper.
Flexiemogelijkheden in de knie
Als je knieën gaat buigen, gaan de condylen over het plateau naar achteren:
- De voorste kruisband wordt strakker aangespannen. Om te zorgen dat hij niet naar
achter schiet.
Kijk naar rode lijntjes (= kruisbanden).
Menisci
Als je je knie buigt:
- De mediale meniscus blijft in positie (zit vast aan lig collaterale tibiale/mediale).
- De laterale meniscus zit los (los van lig collaterale fibulare/laterale) en beweegt
helemaal mee naar achter van het tibia plateau. Dit heeft een speciale functie.
Meniscus zorgt voor kommetjes op het tibia plateau voor de condylen. Dit is geen vast
kommetje want de condylen moeten kunnen bewegen over het tibia plateau. Nu wordt
de meniscus meegenomen met het schuiven (= verschuifbaar kommetje).
