Sturing en stofwisseling thema 4 aantekeningen (zelf een 10 mee gehaald)

KC – secretie
Maag-darm kanaal
 Opname van water, energiedragers & bouwstoffen + uitscheiden (afval)stoffen
 Water wordt opgenomen en voedsel wordt eerst verteerd
 Water en alcohol worden makkelijk geabsorbeerd
 Pas actief na de geboorte
 Spijverteringskanaal loopt van de mond tot het rectum

Vertering
Lichaam kan geen grote (macro)moleculen opnemen en voedsel moet dus eerst verteerd worden tot:
 Koolhydraten: alleen monosachariden: glucose, galactose & fructose
 Eiwitten: aminozuren, dipeptiden & tripeptiden
 Vetten: vetzuren (free fatty acids (FFA)), monoglyceriden & cholesterol
 Mineralen: Na, K, Ca, Mg & Fe – alleen met speciale transporteiwitten

Secretie, digestie en absorptie
Secretie = emulgeren & oplossen stoffen via speeksel, maagsap, gal, pancreassap & dunne darmsap
Digestie = koolhydraten, eiwitten & vetten omzetten tot opneembare stoffen
Absorptie = opnemen van voedingsstoffen

Speeksel
Speekselklieren maken ongeveer 1,5 L speeksel per dag:
 Parotisklier
 Submandibularis
 Sublingualis
Speeksel:
 Mucus
 Bicarbonaat,
 Enzymen (amylase, lipase, ribonuclease)
 Proline-rijke eiwitten
 Antibacteriële producten
 vertering (amylase, lipase), beschermen epitheel, bevochtigen (spraak, smaak, slikken), glijmiddel

Maagsecretie
De maag secreteert ongeveer 2 L vocht per dag:
 Pariëtale cellen: HCl  zuurgraad dood veel bacteriën
 Hoofdcellen: pepsinogeen, lipase  digestie
 Mucusnekcel: mucus  bescherming
 Pariëtale cellen: intrinsic factor  vitamine B12-absorptie
De maag zorgt voor accomodatie voedsel: mixen, malen, filteren

Anatomie van de maag
 Slijmvlies & spierlaag
 Plooien met crypten, in de crypten liggen verschillende cellen die producten maken
 Corpus: pariëtale cellen, hoofdcellen, ECL-cellen
 Antrum: hoofdcellen, D-cellen, G-cellen (geen zuur)
 Fundus, pylorus, cardia

Stimulering en remming van de maagzuursecretie
 Zenuwstelsel dmv acetylcholine (neurocrien)
 Gastrine (endocrien) – G-cel
 Histamine (paracrien) – ECL-cel
Acetylcholine, gastrine & histamine direct effect: pariëtale cellen
Acetylcholine & gastrine indirect effect: ECL-cellen  histamine direct effect

Somatostatine (D-cel) heeft een remmende werking op de maagsecretie, door de ECL-cellen en de
pariëtale cellen te remmen

,Regelen maagsecretie
 Basaal in de nacht en Interdigestief
 pH tussen 3-7
 Rondom de maaltijden is er een hoge zuurproductie: door de maaltijden wordt de pH wat
hoger, wat tot zuurproductie leidt.

Fasen zuurproductie
 Cephale fase = door nervus vagus (dorsale motorkern)  30% zuurproductie
Als voedsel geroken wordt, of aan gedacht wordt  speekselproductie
 Gastrische fase = door distensie van de maagwand  50-60% zuurproductie
 Intestinale fase = door G-cel duodenum  5-10% zuurproductie
Eiwitrestanten stimuleren G-cel in duodenum

Pepsinogeen secretie
Pepsinogeen = groep peptidasen voor eiwit-digestie
De regulatie van pepsinogeen is parallel aan de maagsuursecretie
Zuur milieu maag: pepsinogeen  pepsine
 pH < 3: activatie – hoe lager de pH, hoe sneller de omzetting
 pH > 3,5: inactivatie (reversibel)
 pH > 7,2: inactivatie (irreversibel)
Pepsine heeft een positieve terugkoppeling op de omzetting van pepsinogeen in pepsine.

Bescherming maagmucosa
Het milieu in de maag is erg zuur en het slijmvlies in de maag is erg kwetsbaar:
De maximale H+ secretie is bij pH < 1 & pH in epitheelcel is 7,2
 gastric mucosal barrier: H+ & pepsine tegenhouden
 apicaal membraan: tight junctions – impermeabel voor zuur
 muceuze gel-laag: bicarbonaat




Beschadiging maag
 Te veel maagzuur – bv Zollinger-Ellison syndroom = geen remming maagzuursecretie
 Maagbacterie – bv H.pylori
 Gebruik NSAID’s/prednison
 H+ door slijmvlies  mestcellen activatie  histamine  meer doorbloeding  inflammatoire
respons  maagzweren  afgifte mucus & bicarbonaat  neutralisatie pepsine & zuur



Regulatie pancreassecretie

, 1,5 L aan verteringssappen:
 Enzymen: amylase, lipase, proteasen
 Bicarbonaat, Na, K, chloride
 digestie & buffer van zuur
 Cephale fase = door nervus vagus (dorsale motorkern)  25%
 Gastrische fase = door distensie van de maagwand  10-20%
 Intestinale fase = door secretine & CKK vanuit duodenum  50-80%
Secretie in de nacht laag en rondom een maaltijd erg hoog en neemt daarna langzaam af.

Pancreassecretie
Endocriene functie: hormonen die in de bloedbaan terecht komen 1%
Exocriene functie: acini met acinaire cellen  zymogenen produceren 99%

Intestinale fase:
 CCK (I-cel dunne darm) oiv vetzuren/aminozuren  productie alvleesklierenzymen
 Secretine (S-cel dunne darm) oiv zuur in duodenum  productie bicarbonaat & vocht
Remmen pancreassecretie: vet in distale dunne darm (peptide YY/GLP1), somatostatine, glucagon

Bescherming tegen autodigestie
Zymogeen = geen enzymatische activiteit en wordt pas actief in de dunne darm
Activatie door enterokinase: trypsinogeen  trypsine

Er is een grote reserve in enzymfunctie voor koolhydraten en eiwitten, maar voor lipase is dit
beperkend bij ongeveer 80-90% verlies van pancreasweefsel. Dus bij verminderde functie pancreas 
steatorroe (vettige diarree)