1
Pedagogische ondersteuning
Samenvatting Week 1,2 en 3 (literatuur van vrijdag en
college)
Inhoudsopgave
Handelingsgerichte diagnostiek in de jeugdzorg..............................................2
Hoofdstuk 1: Inleiding (!)................................................................................................ 2
Hoofdstuk 2: Uitgangspunten (!).....................................................................................7
Hoofdstuk 3: Intakefase................................................................................................ 14
Hoofdstuk 4: strategiefase............................................................................................20
Hoofdstuk 5: Onderzoeksfase (week 2).........................................................................33
Hoofdstuk 6: Integratie- en aanbevelingsfase (week 3)................................................38
Hoofdstuk 7: Adviesfase (week 4).................................................................................46
Hoofdstuk 9: verslaglegging.........................................................................................53
Handboek Psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen en
adolescenten (week 1)..................................................................................54
Handboek Psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen en
adolescenten (week 2)..................................................................................66
Handboek Psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen (week 3)....70
Gemert & Hendriksen (2020). Hoofdstuk 2: Het diagnostisch interview...........86
Cultuur en psychodiagnostiek.......................................................................91
,2
Handelingsgerichte diagnostiek in de
jeugdzorg
Hoofdstuk 1: Inleiding (!)
Wat is Handelingsgerichte Diagnostiek?
Meer dan traditionele diagnostiek: HGD combineert analyse (wat is er
aan de hand?) met advies (wat is nodig om de situatie te verbeteren?)
Praktijkmodel voor diagnostische besluitvorming, gebaseerd op de
wetenschappelijke cyclus van hypothesevorming en toetsing.
Integreert algemeen werkzame factoren in het hulpverleningsproces.
Uitgangspunten van HGD
Doelgericht werken:
Gericht op verbetering van de situatie voor het kind.
Transactioneel kader:
Aandacht voor wisselwerking tussen kind, opvoeders en omgeving.
Focus op behoeften:
Wat hebben kind en opvoeders nodig om doelen te behalen?
Aandacht voor positieve factoren:
Benut beschermende factoren en krachten.
Samenwerken met cliënten:
Cliënten worden actief betrokken als partners in het proces.
Systematisch en transparant werken:
Gestructureerde, inzichtelijke aanpak.
,3
De 5 fasen van HGD
1. Intakefase
= samenwerking starten en informatie verzamelen.
Samen met ouders en kind en eventueel andere
betrokkenen Hulpvraag uitvragen en problemen
bespreken
Centrale vragen:
o Welke vragen hebben cliënten? Wat willen zij
weten?
o Wat gaat goed en wat kan beter?
o Welke oplossingen zien zij zelf?
Resultaat: afspraken over wie wat doet en waarom.
2. Strategiefase
= bepalen van ontbrekende informatie, reflecteren en traject kiezen: wat is nodig
om vragen te beantwoorden?
Wat weten we al, wat ontbreekt nog, en waarom?
Bepalen of onderzoek nodig is of direct naar aanbevelingen kan worden
overgegaan.
3. Onderzoeksfase
= onderzoeksvragen beantwoorden. Gebeurt vooral bij complexe casussen
Elke vraag krijgt een beknopt en onderbouwd antwoord.
Gebruik van gedegen onderzoeksmethoden.
4. Integratie- en aanbevelingsfase
= samenstellen van een beeld en plan, wat betekent het samenvattende beeld
voor de aanbevelingen?
Analyse van risicofactoren en beschermende factoren.
Opstellen van haalbare doelen en passende aanbevelingen.
Wat hebben ouders en kind nodig om deze doelen te behalen en welke
aanbevelingen passen daarbij?
5. Adviesfase
= Bespreken van doelen en interventies. Samenwerken en afronden traject.
Antwoorden en aanbevelingen afstemmen met cliënten.
Samen een concreet plan van aanpak opstellen.
Doet een voorstel voor aanbeveling en komt samen met het gezin tot een
advies om te kijken met welke aanbeveling het gezin kan gaan oefenen
Evaluatie: waren de vragen beantwoord en was de samenwerking prettig?
HGD-Denkschema
Overzicht: Positieve en problematische aspecten in kaart brengen.
Inzicht: Begrijpen van factoren die problemen veroorzaken of in stand
houden.
, 4
Uitzicht: Formuleren van doelen en een haalbaar plan
Rollen van de Professional in Verschillende Fases
1. Intake- en Adviesfase: De professional fungeert als
samenwerkingspartner.
2. Strategie- en Integratie/Adviesfase: De professional neemt de rol van
wetenschapper aan.
3. Onderzoeksfase: Een combinatie van beide rollen, waarbij
wetenschappelijke inzichten worden toegepast en samen met cliënten
antwoorden worden gezocht.
Attitude van de HGD-professional
Zelfreflectie: Niet de schuld bij anderen leggen, maar oplossingen zoeken in
eigen handelen.
Feedback zoeken: Actief openstaan voor terugkoppeling van cliënten en
collega’s.
Planmatig werken met duidelijke doelen.
Gebruik van wetenschappelijke kennis.
Ontstaan van HGD
Oorsprong: Jaren ’90, als reactie op ontevredenheid over diagnostiek in het
onderwijs.
Kritiek op die traditionele diagnostiek:
Focus op risicofactoren binnen het kind, niet op context.
Cliënten werden niet betrokken als partners.
Proces was weinig vraag- en doelgericht.
Doorontwikkeling:
Populair door praktische toepasbaarheid en wetenschappelijke basis.
Wanneer HGD Toepassen?
Bij complexe situaties waarin inzicht en verbetering nodig zijn.
wanneer je samen met cliënten de problematische situatie rondom een
kind niet alleen in kaart wil brengen en wil begrijpen (analyse),
maar óók wil weten wat er nodig is om die situatie - in het belang van het
kind - te verbeteren (advies).
Vraaggericht en op maat:
Gebruik bestaande informatie.
Verzamelen alleen wat strikt noodzakelijk is voor besluitvorming.
Classificatie versus diagnostiek
Classificatie Diagnostiek
= Het is het onderbrengen van = het vergkrijgen van een uniek,
symptomen in een categorie, vaak gedetailleerd en compleet beeld van
aan de hand van de DSM-5 of een de problematiek van een specifiek
ander classificatiesysteem individu op een specifiek moment
Een onderdeel van het diagnostisch Doel = indicatiestelling en behandeling te
proces bevorderen. Het vraagt om een holistische
theorie van de persoon, waarbij verklaring
Pedagogische ondersteuning
Samenvatting Week 1,2 en 3 (literatuur van vrijdag en
college)
Inhoudsopgave
Handelingsgerichte diagnostiek in de jeugdzorg..............................................2
Hoofdstuk 1: Inleiding (!)................................................................................................ 2
Hoofdstuk 2: Uitgangspunten (!).....................................................................................7
Hoofdstuk 3: Intakefase................................................................................................ 14
Hoofdstuk 4: strategiefase............................................................................................20
Hoofdstuk 5: Onderzoeksfase (week 2).........................................................................33
Hoofdstuk 6: Integratie- en aanbevelingsfase (week 3)................................................38
Hoofdstuk 7: Adviesfase (week 4).................................................................................46
Hoofdstuk 9: verslaglegging.........................................................................................53
Handboek Psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen en
adolescenten (week 1)..................................................................................54
Handboek Psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen en
adolescenten (week 2)..................................................................................66
Handboek Psychodiagnostiek voor de hulpverlening aan kinderen (week 3)....70
Gemert & Hendriksen (2020). Hoofdstuk 2: Het diagnostisch interview...........86
Cultuur en psychodiagnostiek.......................................................................91
,2
Handelingsgerichte diagnostiek in de
jeugdzorg
Hoofdstuk 1: Inleiding (!)
Wat is Handelingsgerichte Diagnostiek?
Meer dan traditionele diagnostiek: HGD combineert analyse (wat is er
aan de hand?) met advies (wat is nodig om de situatie te verbeteren?)
Praktijkmodel voor diagnostische besluitvorming, gebaseerd op de
wetenschappelijke cyclus van hypothesevorming en toetsing.
Integreert algemeen werkzame factoren in het hulpverleningsproces.
Uitgangspunten van HGD
Doelgericht werken:
Gericht op verbetering van de situatie voor het kind.
Transactioneel kader:
Aandacht voor wisselwerking tussen kind, opvoeders en omgeving.
Focus op behoeften:
Wat hebben kind en opvoeders nodig om doelen te behalen?
Aandacht voor positieve factoren:
Benut beschermende factoren en krachten.
Samenwerken met cliënten:
Cliënten worden actief betrokken als partners in het proces.
Systematisch en transparant werken:
Gestructureerde, inzichtelijke aanpak.
,3
De 5 fasen van HGD
1. Intakefase
= samenwerking starten en informatie verzamelen.
Samen met ouders en kind en eventueel andere
betrokkenen Hulpvraag uitvragen en problemen
bespreken
Centrale vragen:
o Welke vragen hebben cliënten? Wat willen zij
weten?
o Wat gaat goed en wat kan beter?
o Welke oplossingen zien zij zelf?
Resultaat: afspraken over wie wat doet en waarom.
2. Strategiefase
= bepalen van ontbrekende informatie, reflecteren en traject kiezen: wat is nodig
om vragen te beantwoorden?
Wat weten we al, wat ontbreekt nog, en waarom?
Bepalen of onderzoek nodig is of direct naar aanbevelingen kan worden
overgegaan.
3. Onderzoeksfase
= onderzoeksvragen beantwoorden. Gebeurt vooral bij complexe casussen
Elke vraag krijgt een beknopt en onderbouwd antwoord.
Gebruik van gedegen onderzoeksmethoden.
4. Integratie- en aanbevelingsfase
= samenstellen van een beeld en plan, wat betekent het samenvattende beeld
voor de aanbevelingen?
Analyse van risicofactoren en beschermende factoren.
Opstellen van haalbare doelen en passende aanbevelingen.
Wat hebben ouders en kind nodig om deze doelen te behalen en welke
aanbevelingen passen daarbij?
5. Adviesfase
= Bespreken van doelen en interventies. Samenwerken en afronden traject.
Antwoorden en aanbevelingen afstemmen met cliënten.
Samen een concreet plan van aanpak opstellen.
Doet een voorstel voor aanbeveling en komt samen met het gezin tot een
advies om te kijken met welke aanbeveling het gezin kan gaan oefenen
Evaluatie: waren de vragen beantwoord en was de samenwerking prettig?
HGD-Denkschema
Overzicht: Positieve en problematische aspecten in kaart brengen.
Inzicht: Begrijpen van factoren die problemen veroorzaken of in stand
houden.
, 4
Uitzicht: Formuleren van doelen en een haalbaar plan
Rollen van de Professional in Verschillende Fases
1. Intake- en Adviesfase: De professional fungeert als
samenwerkingspartner.
2. Strategie- en Integratie/Adviesfase: De professional neemt de rol van
wetenschapper aan.
3. Onderzoeksfase: Een combinatie van beide rollen, waarbij
wetenschappelijke inzichten worden toegepast en samen met cliënten
antwoorden worden gezocht.
Attitude van de HGD-professional
Zelfreflectie: Niet de schuld bij anderen leggen, maar oplossingen zoeken in
eigen handelen.
Feedback zoeken: Actief openstaan voor terugkoppeling van cliënten en
collega’s.
Planmatig werken met duidelijke doelen.
Gebruik van wetenschappelijke kennis.
Ontstaan van HGD
Oorsprong: Jaren ’90, als reactie op ontevredenheid over diagnostiek in het
onderwijs.
Kritiek op die traditionele diagnostiek:
Focus op risicofactoren binnen het kind, niet op context.
Cliënten werden niet betrokken als partners.
Proces was weinig vraag- en doelgericht.
Doorontwikkeling:
Populair door praktische toepasbaarheid en wetenschappelijke basis.
Wanneer HGD Toepassen?
Bij complexe situaties waarin inzicht en verbetering nodig zijn.
wanneer je samen met cliënten de problematische situatie rondom een
kind niet alleen in kaart wil brengen en wil begrijpen (analyse),
maar óók wil weten wat er nodig is om die situatie - in het belang van het
kind - te verbeteren (advies).
Vraaggericht en op maat:
Gebruik bestaande informatie.
Verzamelen alleen wat strikt noodzakelijk is voor besluitvorming.
Classificatie versus diagnostiek
Classificatie Diagnostiek
= Het is het onderbrengen van = het vergkrijgen van een uniek,
symptomen in een categorie, vaak gedetailleerd en compleet beeld van
aan de hand van de DSM-5 of een de problematiek van een specifiek
ander classificatiesysteem individu op een specifiek moment
Een onderdeel van het diagnostisch Doel = indicatiestelling en behandeling te
proces bevorderen. Het vraagt om een holistische
theorie van de persoon, waarbij verklaring
