Samenvatting CW - 6e middelbaar - H3: rechtbanken en gerechtshoven in België

H3: rechtbanken en gerechtshoven in België
1. Inleiding
Rechtsstaat = recht is de norm via vaste regelgeving
 Rechterlijke macht: (bestaat uit rechtbank & gerechtshoven)
 Toezien op naleving wet + recht herstellen
 Eventueel straffen uitspreken
 Machten zijn onafhankelijk
 Wettelijke regels gelden voor iedereen (ook voor rechtspersonen, …)
 Recht op tegenspraak + vermoeden van onschuld
= recht om zich te verdedigen + elke beschuldigde is onschuldig tot tegendeel
bewezen is
 Bescherming tegen willekeur OH

Rechtbanken vs Rechtbanken (Gerechts)hoven
gerechtshoven Beslissingen RB: RB spreken vonnissen uit Hiërarchisch verschil: Hoven = ‘hogere
In RBen zetelen: rechters rechtbanken’
Beslissingen hoven: arresten
In hoven zetelen: raadsheren
Rol rechter = Ä Conflicten tss burgers onderling oplossen
belangrijk Ä Conflicten tss staat en burger oplossen
Ä Wetsovertreders straffen obv bestaande recht
 Belangrijk dat de rechtbanken autoriteit/gezag hebben

2. Gerechtelijke structuur (organigram)
2.1. De gerechtelijke ‘piramide’: opdeling




1

,2

, Opdeling schema p. 1 Horizontale opdeling Verticale opdeling
(alml eigen  Rechtbanken gespecialiseerd in  Mogelijkheid om beroep aan te
rechtsdomein/ bep rechtsdomein tekenen bij een hogere rechtbank
onderwerp) (Bv; personen- en familierecht,  Niet akkoord met vonnis in 1ste
echtscheiding, verkeersrecht, …) aanleg?
=> kan bv; in beroep gaan bij het
 Afhankelijk vh onderwerp vh hof van beroep/arbeidshof
geschil wordt een rechtbank => het Hof van Cassatie oordeelt
bevoegd NIET over feitelijke gebeurtenissen
(politieRB, vredegerecht, RB v 1e in een zaak, maar zorgt ervoor dat
aanleg, arbeidsRB, ondernemingsRB of de juiste procedures worden
hof van Assisen)
gevolgd

Soorten Materiële bevoegdheid Territoriale bevoegdheid
bevoegdheden
(B rechtspraak maakt Gaat over de inhoud vd rechtszaak Het deel vh B grondgebied waarvoor het
onderscheid) rechtscollege bevoegd is
Bv; correctionele RB is bevoegd voor strafzaken,  Vredegerechten bevoegd voor een
ondernemingsRB voor handelsgeschillen, … bep kanton, hoven van beroep
voor bep ressort


2.2. De gerechtelijke ‘piramide’: 1ste en 2de aanleg
Gerechtelijk landschap in B > opgedeeld in aantal niveaus:
1ste aanleg  De rechtbank van eerste aanleg
Niveau 1:(onderaan) Meest uitgebreide
(= RB die eerste  Vredegerecht
bevoegdheden, zowel op burgerlijk als op strafrechtelijk
gerechtelijk
uitspraak doet over kanton gebied.  Politierechtbank
een zaak)  RB waar je bijeenHierin is een
geschil groep
‘initieel’ gemeenten gevestigd! (= een
terechtkomt
gerechtelijk kanton is eigenlijk een rechtbank die zaken
Hoger beroep?  Elke rechtbank en elk hofbeslist overeigen
heeft zijn een groep verschillende gemeenten)
bevoegdheden
Niveau 2: gerechtelijk  Rechtbank(en)
 Elke partij heeft echter ook steeds hetvan 1eom
recht aanleg: Burgerlijke
in (hoger) beroep rechtbank
te gaan.
arrondissement  Bij welke RBvEA:ofCorrectionele
rechtbank rechtbank
bij hof men dat moet doen, hangt af vd rechtbank of
 RBvEA:
het hof waar Raadkamer
men eerst berecht is
 RBvEA: Strafuitvoeringsrechtbank
Bij welke RB ga je in Uitspraak (vonnis)  RBvEA: Familierechtbank Beroep aantekenen bij…
hoger beroep? GAS-boete  RBvEA: Jeugdrechtbank Politierechtbank
Vrederechter  RBvEA: Arbeidsrechtbank
Burgerlijke zaken  RBvEA: Ondernemingsrechtbank
RB van 1ste aanleg: burgerlijke zaken
Politierechtbank
Niveau 3: provincie
Gerechtelijke gebieden/ Hof van
Strafzaken
ressorten  Rechtbank van eerste RB aanleg: Burgerlijke
van 1ste aanleg; rb
correctionele RB
Assisen Burgerlijke zaken  Rechtbank van eerste RB aanleg:
ste
Correctionele
van 1 aanleg: rb kamer
burgerlijke
 Helemaal bovenaanArbeidsrechtbank
= niveau vd staat  Rechtbank van eerste aanleg:
Arbeidshof Raadkamer
 Rechtbank
RB van 1ste aanleg: specifieke kamer van eerste
Hofaanleg: Strafuitvoeringsrb
van beroep: specifieke kamer
OndernemingsRB  Rechtbank van eerste Hofaanleg: Familierechtbank
van beroep: handelskamer
 Rechtbank van eerste aanleg: Jeugdrechtbank
 Ondernemingsrechtbank
GAS-boete: gemeentelijke administratieve sanctie: boete die je krijgt als je gemeentelijke
 Arbeidsrechtbank
regels overtreden hebt

Niveau 4: gerechtelijk gebied  Hof van Beroep
Kort  Arbeidshof
schema:
Niveau 5: Federaal Hof van /
Cassatie
3 Niveau 6: Rechtscolleges van  Raad van State: rechtscollege
een andere orde  Grondwettelijk Hof
 Rekenhof