Transport
Theorie:
➔ Campbell (H2-H3-H4-H5-H8-H43)
➔ Martini (H11-H12-H13-H15)
➔ Binas
LES 1: 22-11-2019
Vandaag: Biochemische deel
➔ Campbell unit 1: rol van scheikunde in de biologie
➔ H2 atomen & moleculen
➔ H3 water
H2: A chemical connection to biology
Wat is materie?
➔ Alles om ons heen is gemaakt uit materie
- Alles wat ruimte inneemt en wat massa heeft
➔ Zuivere stof
- Is een stof die niet te scheiden is met scheidingsmethoden, dus bestaat uit 1 stof.
➔ Vaak hebben we te maken met mengsels
- Bestaan uit 2 of meerdere zuivere stoffen
Fasedriehoek
Temperatuurverhoging
Temperatuurverlaging
,Moleculen
➔ Wat gebeurt er wanneer je met een heel sterke vergroting kijkt naar:
o Blokje ijs: H2O (s)
o Druppel water: H2O (l)
o Bakje waterdamp: H2O (g)
➔ De kleinste bouwstenen van een zuivere stof die nog dezelfde chemische eigenschappen
hebben als die stof
➔ Iedere zuivere stof bestaat uit 1 soort molecuul
➔ Moleculen van verschillende stoffen zien er anders uit
➔ Een mengsel bestaat uit meerdere soorten moleculen
➔ Zeer klein
- 1 liter water bevat meer dan 30000000000000000000 moleculen
4 regels:
1. Moleculen bewegen altijd bij een temperatuur hoger dan -273°C
2. De beweging neemt toe naarmate er warmte wordt toegevoegd. De beweging neemt ook
weer af als er warmte verdwijnt
3. Moleculen trekken elkaar aan (vanderwaalskrachten)
4. Ieder molecuul heeft een bepaalde massa (in kilogram) die (nagenoeg) constant blijft en die
hetzelfde is voor alle moleculen van die soort. Elke soort molecuul heeft een eigen
molecuulmassa
Moleculen:
➔ Enorm veel soorten moleculen
➔ Ieder molecuul is weer opgebouwd uit atomen
- Atoom: de kleinste eenheid van materie die nog steeds de eigenschappen van dat
element bevat
- Afbeelding bevat 4 verschillende atomen:
4 soorten atomen: witte, zwarte, rode en blauw bolletjes
Atomen:
➔ Enorm veel soorten moleculen
➔ Ieder molecuul is weer opgebouwd uit bouwsteentjes
➔ Er zijn maar iets meer dan 100 soorten atomen
- Atoomsoort = element
,
,De opbouw. Wij hoeven alleen protonen, neutronen en elektronen te weten, qua diepte.
`
Sub-atomaire deel: 3 delen
➔ Atomen zijn weer opgebouwd uit 3 onderdelen
- Het aantal van deze onderdelen bepaalt welke soort (element) dit is
- 3 belangrijke van deze subatomaire deeltjes
➢ Andere hoef je niet te kennen
, deeltje lading massa
neutron 0 1
proton +1 1
electron -1 bijna 0
Atoomnummer is aantal protonen
Sub-atomaire deel: Vereenvoudigd atoommodel:
➔ Protonen en neutronen in de kern
➔ Elektronen ‘’cirkelen’’ er omheen
+ bolletjes zijn de protonen, bolletjes zonder iets zijn de neutronen, elektronen ‘zweven’ er omheen.
In principe zijn de aantal protonen gelijk aan het aantal elektronen.
Sub-atomaire deel: Atoomnummer
➔ Atoomnummer
- Aantal protonen in de kern, maakt de stof tot wat voor stof het is.
- Uniek voor ieder element
➔ Atoommassa = aantal protonen + aantal neutronen
➔ Aantal protonen = aantal elektronen
Sub-atomaire deel: Massagetal
➔ Massagetal
- Aantal neutronen + aantal protonen (bij benadering)
- Elektronen worden hierbij verwaarloosd (omdat ze vrijwel geen massa hebben)
- In de binas is protonen en massagetal gegeven. Dus die van elkaar afhalen en dan kan je
neutronen berekenen.
Sub-atomaire deel: Isotopen -> uitzondering
➔ Isotopen
- Hebben hetzelfde aantal protonen (zelfde element)
- Ander aantal neutronen
,Sub-atomaire deel: Radioactiviteit
➔ Radioactief verval
- Kernen van sommige isotopen zijn niet stabiel
- Veranderen van atoomnummer door het uitzenden van deeltjes of straling (α- β- ɣ-
straling, alfa, beta, gamma straling).
, Voorkennis HAVO-scheikunde:
Nitraat in drinkwater HV07.I SK
Bij intensieve veehouderij ontstaan grote hoeveelheden mest. In deze mest zit veel nitraat dat vooral
in zandgronden uitspoelt naar het grondwater. Uit grondwater wordt op verschillende plaatsen
drinkwater gewonnen. Wanneer in de grond pyriet (ijzerdisulfide) aanwezig is, kan dit er voor zorgen
dat het nitraat het grondwater niet bereikt.
Pyriet (FeS2) is een zout dat opgebouwd is uit ijzerionen en S2 2–ionen.
1. Geef het aantal protonen en het aantal elektronen in een S2 2– ion. 2-ion = dat de lading van dit
atoom negatief is. Dus er moeten extra elektronen aanwezig zijn. 32 protonen en 34 elektronen.
Noteer je antwoord als volgt:
aantal protonen: 32 (16x2)
aantal elektronen: 34 (16 x2) + 2, omdat ie min is.
2. Welke positieve lading hebben de ijzerionen in pyriet?
+2
Theorie:
➔ Campbell (H2-H3-H4-H5-H8-H43)
➔ Martini (H11-H12-H13-H15)
➔ Binas
LES 1: 22-11-2019
Vandaag: Biochemische deel
➔ Campbell unit 1: rol van scheikunde in de biologie
➔ H2 atomen & moleculen
➔ H3 water
H2: A chemical connection to biology
Wat is materie?
➔ Alles om ons heen is gemaakt uit materie
- Alles wat ruimte inneemt en wat massa heeft
➔ Zuivere stof
- Is een stof die niet te scheiden is met scheidingsmethoden, dus bestaat uit 1 stof.
➔ Vaak hebben we te maken met mengsels
- Bestaan uit 2 of meerdere zuivere stoffen
Fasedriehoek
Temperatuurverhoging
Temperatuurverlaging
,Moleculen
➔ Wat gebeurt er wanneer je met een heel sterke vergroting kijkt naar:
o Blokje ijs: H2O (s)
o Druppel water: H2O (l)
o Bakje waterdamp: H2O (g)
➔ De kleinste bouwstenen van een zuivere stof die nog dezelfde chemische eigenschappen
hebben als die stof
➔ Iedere zuivere stof bestaat uit 1 soort molecuul
➔ Moleculen van verschillende stoffen zien er anders uit
➔ Een mengsel bestaat uit meerdere soorten moleculen
➔ Zeer klein
- 1 liter water bevat meer dan 30000000000000000000 moleculen
4 regels:
1. Moleculen bewegen altijd bij een temperatuur hoger dan -273°C
2. De beweging neemt toe naarmate er warmte wordt toegevoegd. De beweging neemt ook
weer af als er warmte verdwijnt
3. Moleculen trekken elkaar aan (vanderwaalskrachten)
4. Ieder molecuul heeft een bepaalde massa (in kilogram) die (nagenoeg) constant blijft en die
hetzelfde is voor alle moleculen van die soort. Elke soort molecuul heeft een eigen
molecuulmassa
Moleculen:
➔ Enorm veel soorten moleculen
➔ Ieder molecuul is weer opgebouwd uit atomen
- Atoom: de kleinste eenheid van materie die nog steeds de eigenschappen van dat
element bevat
- Afbeelding bevat 4 verschillende atomen:
4 soorten atomen: witte, zwarte, rode en blauw bolletjes
Atomen:
➔ Enorm veel soorten moleculen
➔ Ieder molecuul is weer opgebouwd uit bouwsteentjes
➔ Er zijn maar iets meer dan 100 soorten atomen
- Atoomsoort = element
,
,De opbouw. Wij hoeven alleen protonen, neutronen en elektronen te weten, qua diepte.
`
Sub-atomaire deel: 3 delen
➔ Atomen zijn weer opgebouwd uit 3 onderdelen
- Het aantal van deze onderdelen bepaalt welke soort (element) dit is
- 3 belangrijke van deze subatomaire deeltjes
➢ Andere hoef je niet te kennen
, deeltje lading massa
neutron 0 1
proton +1 1
electron -1 bijna 0
Atoomnummer is aantal protonen
Sub-atomaire deel: Vereenvoudigd atoommodel:
➔ Protonen en neutronen in de kern
➔ Elektronen ‘’cirkelen’’ er omheen
+ bolletjes zijn de protonen, bolletjes zonder iets zijn de neutronen, elektronen ‘zweven’ er omheen.
In principe zijn de aantal protonen gelijk aan het aantal elektronen.
Sub-atomaire deel: Atoomnummer
➔ Atoomnummer
- Aantal protonen in de kern, maakt de stof tot wat voor stof het is.
- Uniek voor ieder element
➔ Atoommassa = aantal protonen + aantal neutronen
➔ Aantal protonen = aantal elektronen
Sub-atomaire deel: Massagetal
➔ Massagetal
- Aantal neutronen + aantal protonen (bij benadering)
- Elektronen worden hierbij verwaarloosd (omdat ze vrijwel geen massa hebben)
- In de binas is protonen en massagetal gegeven. Dus die van elkaar afhalen en dan kan je
neutronen berekenen.
Sub-atomaire deel: Isotopen -> uitzondering
➔ Isotopen
- Hebben hetzelfde aantal protonen (zelfde element)
- Ander aantal neutronen
,Sub-atomaire deel: Radioactiviteit
➔ Radioactief verval
- Kernen van sommige isotopen zijn niet stabiel
- Veranderen van atoomnummer door het uitzenden van deeltjes of straling (α- β- ɣ-
straling, alfa, beta, gamma straling).
, Voorkennis HAVO-scheikunde:
Nitraat in drinkwater HV07.I SK
Bij intensieve veehouderij ontstaan grote hoeveelheden mest. In deze mest zit veel nitraat dat vooral
in zandgronden uitspoelt naar het grondwater. Uit grondwater wordt op verschillende plaatsen
drinkwater gewonnen. Wanneer in de grond pyriet (ijzerdisulfide) aanwezig is, kan dit er voor zorgen
dat het nitraat het grondwater niet bereikt.
Pyriet (FeS2) is een zout dat opgebouwd is uit ijzerionen en S2 2–ionen.
1. Geef het aantal protonen en het aantal elektronen in een S2 2– ion. 2-ion = dat de lading van dit
atoom negatief is. Dus er moeten extra elektronen aanwezig zijn. 32 protonen en 34 elektronen.
Noteer je antwoord als volgt:
aantal protonen: 32 (16x2)
aantal elektronen: 34 (16 x2) + 2, omdat ie min is.
2. Welke positieve lading hebben de ijzerionen in pyriet?
+2
