ONDERZOEK DOEN NAAR
BEROEPSVRAAGSTUKKEN TEN BEHOEVE
VAN VERPLEEGKUNDIGE INNOVATIE
EVL 7.2
13 APRIL 2023
, Voorwoord
In opdracht van de opleiding HBO-Verpleegkunde aan de Hogeschool Windesheim in Almere, heb ik
dit verslag uitgewerkt in het kader van EVL 7.2 ‘’Onderzoek doen naar brede beroepsvraagstukken
ten behoeve van verpleegkundige innovatie.’’
Sinds november 2019 ben ik werkzaam als MBO-4 verpleegkundige in de thuiszorg. De
thuiszorgorganisatie waar ik werkzaam ben is Buurtzorg Nederland, binnen gemeente ….
Als thuiszorgorganisatie leveren wij persoonlijke verzorging en verpleging bij de cliënten thuis. Ons
grootste doelgroep is de ouderenzorg, variërend van kwetsbare ouderen met somatische- en/of
psychische ziektebeelden (chronisch zieken), palliatieve en terminale zorg.
Volgens Van der Donk en Van Lanen (2021) worden zorgprofessionals vaker geconfronteerd met
grote, complexe vraagstukken. Vaak is een integrale aanpak nodig om met zulke problemen om te
kunnen gaan. Daarom is er behoefte aan innovatieve zorgprofessionals met onderzoekend vermogen
welke op systematische wijze problemen aanpakken of innovaties in gang zetten.
Gedurende de uitwerking van dit verslag analyseer ik op systematische wijze een actueel en complex
vraagstuk welke zich afspeelt in de beroepspraktijk. Dit praktijkonderzoek zal zich richten op een
verbetering voor het objectief meten van pijn door verzorgenden en verpleegkundigen bij cliënten
met dementie.
Tijdens dit onderzoek zal ik relevante (wetenschappelijke) theorieën, inzichten en beroepscodes
raadplegen. Daarnaast zal gebruik worden gemaakt van mijn eigen werkervaring als verpleegkundige,
input van collega’s (door middel van interviews/enquêtes) en feedback van mijn leerwerkbegeleider.
Vervolgens wordt er een aanbeveling geschreven welke zal bijdragen aan een duurzame, innovatieve
verpleegkundige interventie.
Mijn bevlogenheid over dit onderwerp is ontstaan doordat pijn bij dementie nog altijd een veel
voorkomend gezondheidsprobleem is binnen de ouderenzorg. Een goede signalering en behandeling
van pijn kan voor de zorgvrager met dementie
van grote betekenis zijn en bijdragen aan de Naam:
kwaliteit van leven. Ik hoop dat dit Studentnummer:
praktijkonderzoek ertoe bijdraagt dat Groep:
zorgprofessionals zich meer bewust worden van Vak Code:
het belang van goede pijnbestrijding en dat met Naam leerteambegeleider:
ieders inzet de pijnbestrijding kan worden
Organisatie:
verbeterd.
Versie:
Ik wens u veel leesplezier toe.
…
…, 13 april 2023
[NAAM VAN AUTEUR] 1
,Samenvatting
Uit een cliëntenvergadering met collega’s is gebleken dat zij het lastig vinden om pijn bij zorgvragers
met dementie te beoordelen. Volgens collega’s verloopt het herkennen en signaleren van pijn
vanwege het ziektebeeld van de cliënt zeer moeizaam. Mogelijke oorzaken van het probleem kunnen
zijn dat de collega’s over onvoldoende kennis, vaardigheden en inzichten beschikken. Ook kan het
zijn dat er vanuit de organisatie onvoldoende of toepasbare hulpmiddelen en/of meetinstrumenten
beschikbaar worden gesteld.
Om het herkennen en signaleren van pijn bij zorgvragers met dementie te verbeteren, zijn er
meerdere richtlijnen geschreven voor verzorgenden en verpleegkundigen. Ook zijn er
meetinstrumenten ontwikkeld voor het signaleren van pijn bij zorgvragers met dementie. Echter
worden deze richtlijnen en meetinstrumenten door de verzorgenden en verpleegkundigen van het
thuiszorgteam niet geraadpleegd. Daarom heb ik ervoor gekozen om hier onderzoek naar te doen en
deze te gaan concretiseren binnen het thuiszorgteam.
In dit praktijkonderzoek is onderzocht naar een antwoord op de vraag: ‘’Hoe kan het herkennen en
signaleren door verzorgenden en verpleegkundigen van pijn bij zorgvragers met dementie worden
verbeterd binnen thuiszorgteam …?’’ Hiervoor is zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek
uitgevoerd naar de visie, kennis en vaardigheden van de verzorgenden en verpleegkundigen.
Omdat zorgvragers met dementie vaak niet goed kunnen aangeven of zij pijn hebben, zijn zij
afhankelijk van de observaties door de verzorgenden en verpleegkundigen. Uit literatuuronderzoek is
gebleken dat door neurologische veranderingen de communicatieve vaardigheden bij de zorgvrager
met dementie afnemen. Door de diverse presentaties van pijn wordt het herkennen en behandelen
van pijn bemoeilijkt. Hierdoor is het voor de verzorgenden en verpleegkundigen lastig te bepalen
waar de zorgvrager met dementie last van heeft en waar het (probleem)gedrag vandaan komt. Veelal
worden gedragingen in verband gebracht met het progressieve ziekteverloop. Ook blijkt uit
onderzoek dat niet alleen ouderen zelf, maar ook hulpverleners binnen de ouderensector, geneigd
zijn pijn te accepteren als behorend bij de ouderdom met als gevolg dat het gedrag op de voorgrond
wordt behandeld en niet meer wordt gezien als een signaal van pijn.
Het toepassen van een meetinstrument kan een positieve bijdrage leveren aan het (objectief) meten
en signaleren van pijn. In Nederland zijn er diverse gedragsobservatieschalen beschikbaar om pijn te
meten bij zorgvragers met dementie. Deze schalen, waaronder de PACSLAC-d, de PAINAD en de
REPOS. Deze schalen zijn opgenomen in de Multidisciplinaire Richtlijn Pijn.
Uit dit praktijkonderzoek is gebleken dat het herkennen en signaleren van pijn bij zorgvragers met
dementie door verzorgenden en verpleegkundigen kan worden verbeterd door het toepassen van
een (passend) meetinstrument. Echter, er wordt op dit moment door de verzorgenden en
verpleegkundigen in het thuiszorgteam geen meetinstrument toegepast. Zij geven gedurende het
enquêteonderzoek en de focusgroep aan hun kennis en vaardigheden door middel van scholingen,
cursussen, klinische lessen en/of e-learning te willen verbeteren. In de aanbeveling zal kort een
implementatieplan van de werkwijze van meetinstrumenten worden beschreven.
In de afbeelding op de volgende bladzijde is (door mij persoonlijk) een infographic ontworpen waarin
de samenvatting grafisch wordt weergegeven.
[NAAM VAN AUTEUR] 2
, [NAAM VAN AUTEUR] 3
BEROEPSVRAAGSTUKKEN TEN BEHOEVE
VAN VERPLEEGKUNDIGE INNOVATIE
EVL 7.2
13 APRIL 2023
, Voorwoord
In opdracht van de opleiding HBO-Verpleegkunde aan de Hogeschool Windesheim in Almere, heb ik
dit verslag uitgewerkt in het kader van EVL 7.2 ‘’Onderzoek doen naar brede beroepsvraagstukken
ten behoeve van verpleegkundige innovatie.’’
Sinds november 2019 ben ik werkzaam als MBO-4 verpleegkundige in de thuiszorg. De
thuiszorgorganisatie waar ik werkzaam ben is Buurtzorg Nederland, binnen gemeente ….
Als thuiszorgorganisatie leveren wij persoonlijke verzorging en verpleging bij de cliënten thuis. Ons
grootste doelgroep is de ouderenzorg, variërend van kwetsbare ouderen met somatische- en/of
psychische ziektebeelden (chronisch zieken), palliatieve en terminale zorg.
Volgens Van der Donk en Van Lanen (2021) worden zorgprofessionals vaker geconfronteerd met
grote, complexe vraagstukken. Vaak is een integrale aanpak nodig om met zulke problemen om te
kunnen gaan. Daarom is er behoefte aan innovatieve zorgprofessionals met onderzoekend vermogen
welke op systematische wijze problemen aanpakken of innovaties in gang zetten.
Gedurende de uitwerking van dit verslag analyseer ik op systematische wijze een actueel en complex
vraagstuk welke zich afspeelt in de beroepspraktijk. Dit praktijkonderzoek zal zich richten op een
verbetering voor het objectief meten van pijn door verzorgenden en verpleegkundigen bij cliënten
met dementie.
Tijdens dit onderzoek zal ik relevante (wetenschappelijke) theorieën, inzichten en beroepscodes
raadplegen. Daarnaast zal gebruik worden gemaakt van mijn eigen werkervaring als verpleegkundige,
input van collega’s (door middel van interviews/enquêtes) en feedback van mijn leerwerkbegeleider.
Vervolgens wordt er een aanbeveling geschreven welke zal bijdragen aan een duurzame, innovatieve
verpleegkundige interventie.
Mijn bevlogenheid over dit onderwerp is ontstaan doordat pijn bij dementie nog altijd een veel
voorkomend gezondheidsprobleem is binnen de ouderenzorg. Een goede signalering en behandeling
van pijn kan voor de zorgvrager met dementie
van grote betekenis zijn en bijdragen aan de Naam:
kwaliteit van leven. Ik hoop dat dit Studentnummer:
praktijkonderzoek ertoe bijdraagt dat Groep:
zorgprofessionals zich meer bewust worden van Vak Code:
het belang van goede pijnbestrijding en dat met Naam leerteambegeleider:
ieders inzet de pijnbestrijding kan worden
Organisatie:
verbeterd.
Versie:
Ik wens u veel leesplezier toe.
…
…, 13 april 2023
[NAAM VAN AUTEUR] 1
,Samenvatting
Uit een cliëntenvergadering met collega’s is gebleken dat zij het lastig vinden om pijn bij zorgvragers
met dementie te beoordelen. Volgens collega’s verloopt het herkennen en signaleren van pijn
vanwege het ziektebeeld van de cliënt zeer moeizaam. Mogelijke oorzaken van het probleem kunnen
zijn dat de collega’s over onvoldoende kennis, vaardigheden en inzichten beschikken. Ook kan het
zijn dat er vanuit de organisatie onvoldoende of toepasbare hulpmiddelen en/of meetinstrumenten
beschikbaar worden gesteld.
Om het herkennen en signaleren van pijn bij zorgvragers met dementie te verbeteren, zijn er
meerdere richtlijnen geschreven voor verzorgenden en verpleegkundigen. Ook zijn er
meetinstrumenten ontwikkeld voor het signaleren van pijn bij zorgvragers met dementie. Echter
worden deze richtlijnen en meetinstrumenten door de verzorgenden en verpleegkundigen van het
thuiszorgteam niet geraadpleegd. Daarom heb ik ervoor gekozen om hier onderzoek naar te doen en
deze te gaan concretiseren binnen het thuiszorgteam.
In dit praktijkonderzoek is onderzocht naar een antwoord op de vraag: ‘’Hoe kan het herkennen en
signaleren door verzorgenden en verpleegkundigen van pijn bij zorgvragers met dementie worden
verbeterd binnen thuiszorgteam …?’’ Hiervoor is zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek
uitgevoerd naar de visie, kennis en vaardigheden van de verzorgenden en verpleegkundigen.
Omdat zorgvragers met dementie vaak niet goed kunnen aangeven of zij pijn hebben, zijn zij
afhankelijk van de observaties door de verzorgenden en verpleegkundigen. Uit literatuuronderzoek is
gebleken dat door neurologische veranderingen de communicatieve vaardigheden bij de zorgvrager
met dementie afnemen. Door de diverse presentaties van pijn wordt het herkennen en behandelen
van pijn bemoeilijkt. Hierdoor is het voor de verzorgenden en verpleegkundigen lastig te bepalen
waar de zorgvrager met dementie last van heeft en waar het (probleem)gedrag vandaan komt. Veelal
worden gedragingen in verband gebracht met het progressieve ziekteverloop. Ook blijkt uit
onderzoek dat niet alleen ouderen zelf, maar ook hulpverleners binnen de ouderensector, geneigd
zijn pijn te accepteren als behorend bij de ouderdom met als gevolg dat het gedrag op de voorgrond
wordt behandeld en niet meer wordt gezien als een signaal van pijn.
Het toepassen van een meetinstrument kan een positieve bijdrage leveren aan het (objectief) meten
en signaleren van pijn. In Nederland zijn er diverse gedragsobservatieschalen beschikbaar om pijn te
meten bij zorgvragers met dementie. Deze schalen, waaronder de PACSLAC-d, de PAINAD en de
REPOS. Deze schalen zijn opgenomen in de Multidisciplinaire Richtlijn Pijn.
Uit dit praktijkonderzoek is gebleken dat het herkennen en signaleren van pijn bij zorgvragers met
dementie door verzorgenden en verpleegkundigen kan worden verbeterd door het toepassen van
een (passend) meetinstrument. Echter, er wordt op dit moment door de verzorgenden en
verpleegkundigen in het thuiszorgteam geen meetinstrument toegepast. Zij geven gedurende het
enquêteonderzoek en de focusgroep aan hun kennis en vaardigheden door middel van scholingen,
cursussen, klinische lessen en/of e-learning te willen verbeteren. In de aanbeveling zal kort een
implementatieplan van de werkwijze van meetinstrumenten worden beschreven.
In de afbeelding op de volgende bladzijde is (door mij persoonlijk) een infographic ontworpen waarin
de samenvatting grafisch wordt weergegeven.
[NAAM VAN AUTEUR] 2
, [NAAM VAN AUTEUR] 3
