PR2 – vrouwelijk geslachtsapparaat
Anatomie
THEMA 1 – Topografische anatomie
Om je als dierenarts goed te kunnen oriënteren tijdens het lichamelijk
onderzoek, een operatie of een echo van de vrouwelijke
voortplantingsorganen, is het essentieel om de topografische anatomie van
deze en de omliggende structuren goed te kennen per diersoort.
Ligging in de buikholte
- Welke onderdelen van het vrouwelijk geslachtsapparaat bevinden zich
in de buikholte?
Ovaria (eierstokken): Deze bevinden zich aan beide zijden van de
baarmoeder en produceren eicellen en hormonen zoals oestrogeen en
progesteron.
Tubae uterinae (eileiders): Dit zijn de buisjes die de eierstokken
verbinden met de baarmoeder. Hier vindt de bevruchting plaats als
een spermacel een eicel ontmoet.
Uterus (baarmoeder): De baarmoeder is een hol, gespierd orgaan
waar een bevruchte eicel zich kan nestelen en ontwikkelen tot een
foetus.
Deze structuren bevinden zich in de lagere buikholte (het bekken),
maar worden vaak beschouwd als deel van de buikholte, vooral in de
medische context. De vaginale opening en het grootste deel van de
vagina liggen daarentegen buiten de buikholte, in de bekkenholte.
PR: corpus uteri zit soms al in bekkenholte, soms de cervix (is nog niet
de vagina zei ze) alleen wel, soms beiden in buikholte wel.
Corpus uteri -> cervix/baarmoedehals -> vagina -> vestibulum (gebied
tussen de twee binnenste schaamlippen van een vrouw) -> vulva (het
uitwendige deel van het vrouwelijk geslachtsorgaan)
Bij het castreren van het vrouwelijke dier worden de ovaria verwijderd. Bij de
hond, kat en het konijn openen we hiertoe de buikholte doorgaans in de
ventrale middenlijn.
, - Welke structuren kom je tegen, nadat je de huid in de middenlijn hebt
ingesneden?
Subcutis (onderhuids vetweefsel): Na het doorsnijden van de huid
kom je eerst het onderhuidse vetweefsel tegen. Dit varieert in dikte,
afhankelijk van de diersoort, leeftijd en conditie van het dier.
Linea alba: Dit is de peesplaat die de linker- en rechterbuikspieren
met elkaar verbindt in het midden van de buik. De linea alba loopt van
het borstbeen (sternum) naar het schaambeen (pubis). Het is een
relatief dunne, maar sterke structuur en vormt een ideale plek om een
incisie te maken, omdat er weinig bloedvaten en zenuwen doorheen
lopen.
(Rectus abdominis spier:) Onder de linea alba vind je de rectus
abdominis spieren, die aan weerszijden van de lijn lopen. Bij het
openen van de linea alba worden deze spieren niet direct
doorgesneden, omdat de incisie in de linea alba zelf plaatsvindt.
Peritoneum: Na het passeren van de linea alba kom je bij het
peritoneum, het buikvlies dat de buikholte bekleedt. Dit vlies moet
worden geopend om toegang te krijgen tot de buikholte en de daarin
gelegen organen.
Nu zit je in buikholte.
- Bij de kat maken we doorgaans een incisie van slechts 2-3 centimeter.
Zoek de ovaria op in het preparaat van de kat en beschrijf de ligging.
Hoe zou je deze toch kunnen bereiken via de midventrale incisie?
Ze halen met een haakje de eierstok en deel baarmoeder uit het
lichaam door de incisie omhoog, vgm wordt dit dan gedaan onder
begeleiding van endoscoop, binnen wordt de eierstok afgeknipt en dan
via incisie omhoog, of het geslachtsapparaat wordt er eerst uitgehaald
en dan buiten lichaam geknipt, maar iemand legde uit dat ze wel is in
praktijk dat eerste had gezien.
- Voor welk sterk doorbloed orgaan moet je oppassen wanneer je het
ovarium aan de linkerkant in beeld probeert te krijgen?
Milt, die zit over groot deel linkerkant. Daarom doen ze soms ipv met
haakje met vinger het ovarium ophengelen
Castratie vs fertilisatie: eerste doen we eigenlijk altijd bij honden en katten,
tweede bij mensen.
Castratie: dan worden eierstokken/testikels weggehaald. In eerste geval heet
, het een ovariectomie. Als je ook baarmoeder weghaalt
(=ovariohysterectomie) , wat in NL niet vaak gebeurt maar in Amerika vaak
wel, dat zou dan de kans op baarmoederhalskanker en dat soort dingen
weghalen, maar zie hieronder:
Door castratie gaat dus ook invloed van hormonen weg, wat dus gunstig is
voor huisdieren want wij vinden loopsheid en mannelijk gedrag enzo irritant,
maar bij mensen is dat onwenselijk want V kunnen M eigenschappen krijgen
en andersom en ofc willen we dat sws niet.
Sterilisatie is het afbinden van de eileider/zaadleider, dan dus wel nog
hormonale blootstelling
Bij koeien en merries vindt regelmatig rectaal onderzoek van de vrouwelijke
geslachtsorganen plaats in het kader van fertiliteits- en
drachtigheidsdiagnostiek. Hiertoe is het van belang de anatomie goed te
kennen.
Bij castratie moet het ovarium aan beide kanten worden afgesnoerd voordat
ie wordt weggehaald, omdat bloedvoorziening van 2 kanten komt en als je
het zomaar doorknipt gaat ie bloeden. De 2 kanten zijn a ovarica en a
uterina, die laatste loopt dus door en gaat niet alleen naar baarmoeder maar
ook naar ovarium. Als je ovariohysterectomie doet dan knel je ook beiden af
natuurlijk maar dan de a uterina eerder al.
Anatomie
THEMA 1 – Topografische anatomie
Om je als dierenarts goed te kunnen oriënteren tijdens het lichamelijk
onderzoek, een operatie of een echo van de vrouwelijke
voortplantingsorganen, is het essentieel om de topografische anatomie van
deze en de omliggende structuren goed te kennen per diersoort.
Ligging in de buikholte
- Welke onderdelen van het vrouwelijk geslachtsapparaat bevinden zich
in de buikholte?
Ovaria (eierstokken): Deze bevinden zich aan beide zijden van de
baarmoeder en produceren eicellen en hormonen zoals oestrogeen en
progesteron.
Tubae uterinae (eileiders): Dit zijn de buisjes die de eierstokken
verbinden met de baarmoeder. Hier vindt de bevruchting plaats als
een spermacel een eicel ontmoet.
Uterus (baarmoeder): De baarmoeder is een hol, gespierd orgaan
waar een bevruchte eicel zich kan nestelen en ontwikkelen tot een
foetus.
Deze structuren bevinden zich in de lagere buikholte (het bekken),
maar worden vaak beschouwd als deel van de buikholte, vooral in de
medische context. De vaginale opening en het grootste deel van de
vagina liggen daarentegen buiten de buikholte, in de bekkenholte.
PR: corpus uteri zit soms al in bekkenholte, soms de cervix (is nog niet
de vagina zei ze) alleen wel, soms beiden in buikholte wel.
Corpus uteri -> cervix/baarmoedehals -> vagina -> vestibulum (gebied
tussen de twee binnenste schaamlippen van een vrouw) -> vulva (het
uitwendige deel van het vrouwelijk geslachtsorgaan)
Bij het castreren van het vrouwelijke dier worden de ovaria verwijderd. Bij de
hond, kat en het konijn openen we hiertoe de buikholte doorgaans in de
ventrale middenlijn.
, - Welke structuren kom je tegen, nadat je de huid in de middenlijn hebt
ingesneden?
Subcutis (onderhuids vetweefsel): Na het doorsnijden van de huid
kom je eerst het onderhuidse vetweefsel tegen. Dit varieert in dikte,
afhankelijk van de diersoort, leeftijd en conditie van het dier.
Linea alba: Dit is de peesplaat die de linker- en rechterbuikspieren
met elkaar verbindt in het midden van de buik. De linea alba loopt van
het borstbeen (sternum) naar het schaambeen (pubis). Het is een
relatief dunne, maar sterke structuur en vormt een ideale plek om een
incisie te maken, omdat er weinig bloedvaten en zenuwen doorheen
lopen.
(Rectus abdominis spier:) Onder de linea alba vind je de rectus
abdominis spieren, die aan weerszijden van de lijn lopen. Bij het
openen van de linea alba worden deze spieren niet direct
doorgesneden, omdat de incisie in de linea alba zelf plaatsvindt.
Peritoneum: Na het passeren van de linea alba kom je bij het
peritoneum, het buikvlies dat de buikholte bekleedt. Dit vlies moet
worden geopend om toegang te krijgen tot de buikholte en de daarin
gelegen organen.
Nu zit je in buikholte.
- Bij de kat maken we doorgaans een incisie van slechts 2-3 centimeter.
Zoek de ovaria op in het preparaat van de kat en beschrijf de ligging.
Hoe zou je deze toch kunnen bereiken via de midventrale incisie?
Ze halen met een haakje de eierstok en deel baarmoeder uit het
lichaam door de incisie omhoog, vgm wordt dit dan gedaan onder
begeleiding van endoscoop, binnen wordt de eierstok afgeknipt en dan
via incisie omhoog, of het geslachtsapparaat wordt er eerst uitgehaald
en dan buiten lichaam geknipt, maar iemand legde uit dat ze wel is in
praktijk dat eerste had gezien.
- Voor welk sterk doorbloed orgaan moet je oppassen wanneer je het
ovarium aan de linkerkant in beeld probeert te krijgen?
Milt, die zit over groot deel linkerkant. Daarom doen ze soms ipv met
haakje met vinger het ovarium ophengelen
Castratie vs fertilisatie: eerste doen we eigenlijk altijd bij honden en katten,
tweede bij mensen.
Castratie: dan worden eierstokken/testikels weggehaald. In eerste geval heet
, het een ovariectomie. Als je ook baarmoeder weghaalt
(=ovariohysterectomie) , wat in NL niet vaak gebeurt maar in Amerika vaak
wel, dat zou dan de kans op baarmoederhalskanker en dat soort dingen
weghalen, maar zie hieronder:
Door castratie gaat dus ook invloed van hormonen weg, wat dus gunstig is
voor huisdieren want wij vinden loopsheid en mannelijk gedrag enzo irritant,
maar bij mensen is dat onwenselijk want V kunnen M eigenschappen krijgen
en andersom en ofc willen we dat sws niet.
Sterilisatie is het afbinden van de eileider/zaadleider, dan dus wel nog
hormonale blootstelling
Bij koeien en merries vindt regelmatig rectaal onderzoek van de vrouwelijke
geslachtsorganen plaats in het kader van fertiliteits- en
drachtigheidsdiagnostiek. Hiertoe is het van belang de anatomie goed te
kennen.
Bij castratie moet het ovarium aan beide kanten worden afgesnoerd voordat
ie wordt weggehaald, omdat bloedvoorziening van 2 kanten komt en als je
het zomaar doorknipt gaat ie bloeden. De 2 kanten zijn a ovarica en a
uterina, die laatste loopt dus door en gaat niet alleen naar baarmoeder maar
ook naar ovarium. Als je ovariohysterectomie doet dan knel je ook beiden af
natuurlijk maar dan de a uterina eerder al.
