Toets theorie en concepten module
1
Toetsstof deeltoets 1:
Samen werken aan gezondheid:
Pagina 21-26 - samengevat
Pagina 26-29 (positieve gezondheid) – samengevat
Pagina 29-32 (ontwikkelingen in het sociale domein) – samengevat
Pagina 176-177 (biopsychosiaal model) – samengevat
Pagina 279 – 283 (preventie) - samengevat
De brede basis van het sociaal werk
Pagina 17-21 (inleiding, wat is sociaal werk?) - samengevat
Pagina 45-46 (emancipatie en empowerment) -samengevat
Pagina 51-73 (historie) – samengevat
Pagina 99-104 (Vormgeven aan methodisch handelen vanuit een brede basis) – samengevat
Pagina 148 – 149 (gezinnen met enkelvoudige problematiek) - samengevat
Psychologie, een inleiding
Pagina 280-282 (sociale en emotionele ontwikkeling) – samengevat
Pagina 284-287 (adolescentie en cultuur) – samengevat
Pagina 287-295 (seksualiteit en ontwikkelingen) - samengevat
Pagina 295-297 (autonomie en identiteit) – samengevat
Pagina 407-409 (persoonlijkheid en karakter) – samengevat
Levensloopsociologie:
Pagina 71-85 (identiteit, drempels) – samengevat
Pagina 166-178 (communiceren en identiteit) – samengevat
Pagina 137-147 (etikettering) – samengevat
pag.84 t/m 95
Seksualiteit, intimiteit en hulpverlening
Pagina 12-18 (h1.3-1.5) - samengevat
Pagina 26-32 (h1.9-1.9.4) - samengevat
Pagina 75-84 (h3.1.5-3.1.11) - samengevat
Pagina 123-133 (h4.7-4.7.12) – samengevat
Samenlevingen
Pagina 18-20 (cultuur en socialisatie) – samengevat
,Wat is sociaal werk? (Inleiding brede basis v.h. sociaal werk, p17-21)
Professionals in het sociaal werk houden zich bezig met ontwikkelingen in de samenleving die het dagelijks
leven van mensen diepgaand beïnvloeden
Sociaal werkers zetten zich altijd in voor de sociale kwaliteit van de samenleving, waarvan niet alleen het
functioneren van mensen deel uitmaakt, maar ook het onderling samenleven.
Het doel van sociaal werkers is niet per se om problemen volledig op te lossen, maar om een bijdrage te leveren
aan het verbeteren van de leefbaarheid
Verschil tussen andere professionele beroepen en sociaal werk:
- Bij het sociaal werk zijn vaak heftige debatten over richting en inhoud gevoerd
- ‘Wat bewezen is’ wordt in het sociaal werk meer ter discussie gesteld dan in de medische wereld.
De heftige debatten zijn NIET goed voor de positie van het beroep
‘Een zeker evenwicht tussen de beroepskern en zijn varianten, tussen sociale verandering en aanpassing en
tussen bewezen kennis en praktijkkennis is belangrijk voor het sociaal werk op een solide basis’
De brede invulling van het sociaal werk
- Problemen zijn op allerlei leefgebieden met elkaar verweven
- Een reflectieve en effectieve aanpak richt zich niet alleen op het geïsoleerde probleem, maar speelt
ook in op de maatschappelijke omgeving waarin dat probleem ontstaat
- De sociale kernwaarden staan centraal (sociale inclusie, sociale gelijkheid, sociale cohesie)
Diversiteit en een goed evenwicht tussen de kernwaarden zijn belangrijk
Werken vanuit een breed perspectief:
- Generalistisch werken/generalistic Social Work/ integraal werken/ comprehensive Social Work
- De 3 deelprofielen ‘welzijn en samenleving’, ‘jeugd’ en ‘zorg’
De dubbele opdracht van sociaal werk: mensen handreikingen doen om te werken aan probleemoplossing en
ontwikkeling en het werken aan een toegankelijke samenleving waarin voldoende mogelijkheden bestaan om
overeind te blijven
Emancipatie en empowerment (brede basis v.h. sociaal werk p.45-46)
Emancipatie = zich bevrijden uit een onderdrukkende situatie en streven naar een verwerven van gelijke rechten
Sociaal werk heeft een belangrijke rol gespeeld in emancipatiebewegingen. Hoe? Sociaal werkers leren mensen
in een proces van samenwerking, leren en actie invloed uit te oefenen op hun leven en omgeving
Emancipatorische benaderingen (Dominelli, 2010) : deze zijn gericht op het bevrijden van gemarginaliseerde
mensen en groepen van onderdrukkende structuren in de samenleving
Transformational perspective: gericht op het veranderen van de samenleving ten gunste van de meeste
onderdrukte en armste groepen mensen
, Van Houten: “het begrip ‘emancipatie’ is in Nederland sinds de jaren 90 verdrongen door het begrip
‘empowerment’”.
Verschillen emancipatie en empowerment:
- Empowerment heeft ook oog voor processen op het niveau van het individu, professionals kunnen
daar wat makkelijker mee werken
- Empowerment erkent ook structurele uitsluitingsmechanismen bij sociale problemen
Dus: empowerment omvat ook een collectieve, politiek-maatschappelijke dimensie
Vormgeven aan methodisch handelen vanuit een brede basis (brede
basis v.h. sociaal werk p99-104)
2 dimensies van het sociaal werk: individueel – collectief en activering, participatie – hulpverlening,
ondersteuning. De brede basis van het sociaal werk bevat alle kwadranten.
Generalistisch werken =
- het vermogen om, afhankelijk van wat je tegenkomt in de praktijk, tussen de verschillende
kwadranten te bewegen. Het accent mag wel op een van de vier kwadranten liggen, maar je moet
in principe heen en weer kunnen bewegen en een brede kennis hebben
- het verbinden van het micro-perspectief van het individu, met het meso-perspectief van zijn
bredere omgeving en de organisaties en instituties en met het macro-perspectief van de hele
samenleving
bij het macro-perspectief komt de signaleringsfunctie van het sociaal werk in beeld: het herkennen van
patronen in de problemen of kansen die systematisch bij groepen of in de samenleving optreden
In de jaren 50 werd er vooral gebouwd aan integratieve methodieken (social case work, group work,
community organization). Nu is er veel aandacht besteed aan bewezen methoden en interventies o.bv.
kennisinstituten.
Bij een breed perspectief van het sociaal werk wordt gezocht naar het beste van beide werelden: enerzijds
het hanteren van het integratieve perspectief (verschillende inzichten en methodieken combineren, dus een
veelzijdige aanpak) en anderzijds ook een scherp oog hebben voor specifieke werkwijzen, interventies en
programma’s
Het methodisch handelen o.b.v. de grondvormen vanuit het brede
perspectief
- Maatschappelijk werk als hulpverleningsgerichte discipline (social case work) hanteert vaker
precieze methoden dan andere disciplines in het sociaal werk
- In het opbouwwerk/cultureel werk (community organization) zijn doelen vaak gericht op meerdere
groepen burgers en meerdere partijen. Je kunt minder doelgericht werken omdat elke wijk anders
is en de factoren zijn niet altijd te controleren, of ze zijn volledig buiten beeld
- Bij inrichtingswerk en sociaalpedagogische hulpverlening (groupwork) wordt er vaker gewerkt aan
verder weg gelegen, globale doelen over een langere tijdsperiode. Er worden ook wel kleine en
1
Toetsstof deeltoets 1:
Samen werken aan gezondheid:
Pagina 21-26 - samengevat
Pagina 26-29 (positieve gezondheid) – samengevat
Pagina 29-32 (ontwikkelingen in het sociale domein) – samengevat
Pagina 176-177 (biopsychosiaal model) – samengevat
Pagina 279 – 283 (preventie) - samengevat
De brede basis van het sociaal werk
Pagina 17-21 (inleiding, wat is sociaal werk?) - samengevat
Pagina 45-46 (emancipatie en empowerment) -samengevat
Pagina 51-73 (historie) – samengevat
Pagina 99-104 (Vormgeven aan methodisch handelen vanuit een brede basis) – samengevat
Pagina 148 – 149 (gezinnen met enkelvoudige problematiek) - samengevat
Psychologie, een inleiding
Pagina 280-282 (sociale en emotionele ontwikkeling) – samengevat
Pagina 284-287 (adolescentie en cultuur) – samengevat
Pagina 287-295 (seksualiteit en ontwikkelingen) - samengevat
Pagina 295-297 (autonomie en identiteit) – samengevat
Pagina 407-409 (persoonlijkheid en karakter) – samengevat
Levensloopsociologie:
Pagina 71-85 (identiteit, drempels) – samengevat
Pagina 166-178 (communiceren en identiteit) – samengevat
Pagina 137-147 (etikettering) – samengevat
pag.84 t/m 95
Seksualiteit, intimiteit en hulpverlening
Pagina 12-18 (h1.3-1.5) - samengevat
Pagina 26-32 (h1.9-1.9.4) - samengevat
Pagina 75-84 (h3.1.5-3.1.11) - samengevat
Pagina 123-133 (h4.7-4.7.12) – samengevat
Samenlevingen
Pagina 18-20 (cultuur en socialisatie) – samengevat
,Wat is sociaal werk? (Inleiding brede basis v.h. sociaal werk, p17-21)
Professionals in het sociaal werk houden zich bezig met ontwikkelingen in de samenleving die het dagelijks
leven van mensen diepgaand beïnvloeden
Sociaal werkers zetten zich altijd in voor de sociale kwaliteit van de samenleving, waarvan niet alleen het
functioneren van mensen deel uitmaakt, maar ook het onderling samenleven.
Het doel van sociaal werkers is niet per se om problemen volledig op te lossen, maar om een bijdrage te leveren
aan het verbeteren van de leefbaarheid
Verschil tussen andere professionele beroepen en sociaal werk:
- Bij het sociaal werk zijn vaak heftige debatten over richting en inhoud gevoerd
- ‘Wat bewezen is’ wordt in het sociaal werk meer ter discussie gesteld dan in de medische wereld.
De heftige debatten zijn NIET goed voor de positie van het beroep
‘Een zeker evenwicht tussen de beroepskern en zijn varianten, tussen sociale verandering en aanpassing en
tussen bewezen kennis en praktijkkennis is belangrijk voor het sociaal werk op een solide basis’
De brede invulling van het sociaal werk
- Problemen zijn op allerlei leefgebieden met elkaar verweven
- Een reflectieve en effectieve aanpak richt zich niet alleen op het geïsoleerde probleem, maar speelt
ook in op de maatschappelijke omgeving waarin dat probleem ontstaat
- De sociale kernwaarden staan centraal (sociale inclusie, sociale gelijkheid, sociale cohesie)
Diversiteit en een goed evenwicht tussen de kernwaarden zijn belangrijk
Werken vanuit een breed perspectief:
- Generalistisch werken/generalistic Social Work/ integraal werken/ comprehensive Social Work
- De 3 deelprofielen ‘welzijn en samenleving’, ‘jeugd’ en ‘zorg’
De dubbele opdracht van sociaal werk: mensen handreikingen doen om te werken aan probleemoplossing en
ontwikkeling en het werken aan een toegankelijke samenleving waarin voldoende mogelijkheden bestaan om
overeind te blijven
Emancipatie en empowerment (brede basis v.h. sociaal werk p.45-46)
Emancipatie = zich bevrijden uit een onderdrukkende situatie en streven naar een verwerven van gelijke rechten
Sociaal werk heeft een belangrijke rol gespeeld in emancipatiebewegingen. Hoe? Sociaal werkers leren mensen
in een proces van samenwerking, leren en actie invloed uit te oefenen op hun leven en omgeving
Emancipatorische benaderingen (Dominelli, 2010) : deze zijn gericht op het bevrijden van gemarginaliseerde
mensen en groepen van onderdrukkende structuren in de samenleving
Transformational perspective: gericht op het veranderen van de samenleving ten gunste van de meeste
onderdrukte en armste groepen mensen
, Van Houten: “het begrip ‘emancipatie’ is in Nederland sinds de jaren 90 verdrongen door het begrip
‘empowerment’”.
Verschillen emancipatie en empowerment:
- Empowerment heeft ook oog voor processen op het niveau van het individu, professionals kunnen
daar wat makkelijker mee werken
- Empowerment erkent ook structurele uitsluitingsmechanismen bij sociale problemen
Dus: empowerment omvat ook een collectieve, politiek-maatschappelijke dimensie
Vormgeven aan methodisch handelen vanuit een brede basis (brede
basis v.h. sociaal werk p99-104)
2 dimensies van het sociaal werk: individueel – collectief en activering, participatie – hulpverlening,
ondersteuning. De brede basis van het sociaal werk bevat alle kwadranten.
Generalistisch werken =
- het vermogen om, afhankelijk van wat je tegenkomt in de praktijk, tussen de verschillende
kwadranten te bewegen. Het accent mag wel op een van de vier kwadranten liggen, maar je moet
in principe heen en weer kunnen bewegen en een brede kennis hebben
- het verbinden van het micro-perspectief van het individu, met het meso-perspectief van zijn
bredere omgeving en de organisaties en instituties en met het macro-perspectief van de hele
samenleving
bij het macro-perspectief komt de signaleringsfunctie van het sociaal werk in beeld: het herkennen van
patronen in de problemen of kansen die systematisch bij groepen of in de samenleving optreden
In de jaren 50 werd er vooral gebouwd aan integratieve methodieken (social case work, group work,
community organization). Nu is er veel aandacht besteed aan bewezen methoden en interventies o.bv.
kennisinstituten.
Bij een breed perspectief van het sociaal werk wordt gezocht naar het beste van beide werelden: enerzijds
het hanteren van het integratieve perspectief (verschillende inzichten en methodieken combineren, dus een
veelzijdige aanpak) en anderzijds ook een scherp oog hebben voor specifieke werkwijzen, interventies en
programma’s
Het methodisch handelen o.b.v. de grondvormen vanuit het brede
perspectief
- Maatschappelijk werk als hulpverleningsgerichte discipline (social case work) hanteert vaker
precieze methoden dan andere disciplines in het sociaal werk
- In het opbouwwerk/cultureel werk (community organization) zijn doelen vaak gericht op meerdere
groepen burgers en meerdere partijen. Je kunt minder doelgericht werken omdat elke wijk anders
is en de factoren zijn niet altijd te controleren, of ze zijn volledig buiten beeld
- Bij inrichtingswerk en sociaalpedagogische hulpverlening (groupwork) wordt er vaker gewerkt aan
verder weg gelegen, globale doelen over een langere tijdsperiode. Er worden ook wel kleine en
