Examenvragen Belgische Binnenlandse Politiek
Christendemocraten
1. Bespreek de oprichting van de Katholieke partij in 3 fasen.
1) De eerste partijvorming: een elitair en liberaal-katholiek klimaat met een blijvend conservatisme.
2) De emancipatie van verschillende bevolkingsgroepen in confrontatie met het socialisme leidde tot de eerste
christendemocratie.
3) In een periode van hevige democratiekritiek evolueerde de katholieke partij naar een ‘volkspartij’ De
Katholieke Partij, er is geen partijorganisatie en geen stichtingsakte maar er wordt gezegd dat de Katholieke
Partij in 1884 werd opgericht.
2. Geef de 2e overgang van de Christendemocraten (’44-’45) met partijvoorzitter, partijprogramma,
partijorganisatie… leg uit. Geef 3 verschillen met de oorspronkelijk partij.
OF
Bespreek het ontstaan van de CVP/PSC. Geef het jaartal. Wie was de voorzitter? Hoe heet het
partijprogramma? Wat waren de verschillen met de oude partij? + Geef drie verschillen met de klassieke oude
katholieke partij.
De tweede hervorming heeft betrekking op het Katholiek Blok dat werd opgeheven en werd vervangen door de
Christelijke Volkspartij en vond plaats in 1944-1945. De partij moest unitair zijn met 2 taalvleugels: CVP & PSC. De
voorzitter van de nieuwe partij werd August De Schryver.
Er kwam een nog sterkere structurele en programmatische eenheid. In het Kerstprogramma werd het definitieve
programma uiteen gezet. Verschil oude met nieuwe partij:
1. De CVP was niet langer een Standenpartij en stelde het lidmaatschap open naar individuen
2. afstappen van het confessionele standpunt en deuren openen voor personalisme
3. openheid naar de hele bevolking (Volkspartij)
3. Geef de 2 grote lijnen weer van de overgang van de katholieken unie naar blok der katholieken.
In 1936 onderging de Katholieke Unie een zware verkiezingsnederlaag waardoor de partij haar ogen niet meer kon
sluiten voor drie splijtzwammen (oorzaken van verdeeldheid): (1) discussie over unitaire karakter, (2) hang naar een
meer autonoom partijleven (vooral aan Vlaamse kant) en (3) het confessionele karakter werd in vraag gesteld
(verhouding partij niet evenredig met verhouding kerk). De Katholieke Unie werd vervangen door het Blok der
Katholieken. Het Blok der Katholieken kende 2 vleugels, dit was een voorbode voor de splitsing van CVP: (1)
Katholieke Vlaamse Volkspartij en (2) Parti Catholique Social. De partij had voor het eerst een politiek programma
waarbij personalisme aan de grondslag lag van de partij. De partij had ook voor het eerst een
structuur/partijorganisatie.
4. Schets de houding van de christendemocraten ten opzichte van de koning tijdens de koningskwestie.
De koningskwestie is het politieke conflict dat in België ontstond in het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het
conflict ging over het al dan niet behouden van Leopold III op de koningstroon. De CVP-PSC was voor de terugkomst
van Leopold III. De katholieken waren de sterkste partij in Vlaanderen, in Wallonië waren dit de socialisten en
communisten daardoor ontstond er een communautair aspect in Wallonië. De verkiezingen van 1946 brachten een
electoraal succes met zich mee, maar nog geen regeringsdeelname. In 1949 werd een verruimingsoperatie
opgestart. In 1950 kwam de rooms-rode (CVP-PSC en liberalen) regering Gaston Eyskens I aan de macht, deze
regering organiseerde een volksraadpleging m.b.t. de koningskwestie, deze raadpleging had een slechte afloop.
Uiteindelijk nam de regering ontslag en kwam de homogene CVP-PSC regering Jean Duvieusart aan de macht. De
koning kon terug naar België komen maar droeg het koningschap over aan zijn zoon Boudewijn.
Christendemocraten
1. Bespreek de oprichting van de Katholieke partij in 3 fasen.
1) De eerste partijvorming: een elitair en liberaal-katholiek klimaat met een blijvend conservatisme.
2) De emancipatie van verschillende bevolkingsgroepen in confrontatie met het socialisme leidde tot de eerste
christendemocratie.
3) In een periode van hevige democratiekritiek evolueerde de katholieke partij naar een ‘volkspartij’ De
Katholieke Partij, er is geen partijorganisatie en geen stichtingsakte maar er wordt gezegd dat de Katholieke
Partij in 1884 werd opgericht.
2. Geef de 2e overgang van de Christendemocraten (’44-’45) met partijvoorzitter, partijprogramma,
partijorganisatie… leg uit. Geef 3 verschillen met de oorspronkelijk partij.
OF
Bespreek het ontstaan van de CVP/PSC. Geef het jaartal. Wie was de voorzitter? Hoe heet het
partijprogramma? Wat waren de verschillen met de oude partij? + Geef drie verschillen met de klassieke oude
katholieke partij.
De tweede hervorming heeft betrekking op het Katholiek Blok dat werd opgeheven en werd vervangen door de
Christelijke Volkspartij en vond plaats in 1944-1945. De partij moest unitair zijn met 2 taalvleugels: CVP & PSC. De
voorzitter van de nieuwe partij werd August De Schryver.
Er kwam een nog sterkere structurele en programmatische eenheid. In het Kerstprogramma werd het definitieve
programma uiteen gezet. Verschil oude met nieuwe partij:
1. De CVP was niet langer een Standenpartij en stelde het lidmaatschap open naar individuen
2. afstappen van het confessionele standpunt en deuren openen voor personalisme
3. openheid naar de hele bevolking (Volkspartij)
3. Geef de 2 grote lijnen weer van de overgang van de katholieken unie naar blok der katholieken.
In 1936 onderging de Katholieke Unie een zware verkiezingsnederlaag waardoor de partij haar ogen niet meer kon
sluiten voor drie splijtzwammen (oorzaken van verdeeldheid): (1) discussie over unitaire karakter, (2) hang naar een
meer autonoom partijleven (vooral aan Vlaamse kant) en (3) het confessionele karakter werd in vraag gesteld
(verhouding partij niet evenredig met verhouding kerk). De Katholieke Unie werd vervangen door het Blok der
Katholieken. Het Blok der Katholieken kende 2 vleugels, dit was een voorbode voor de splitsing van CVP: (1)
Katholieke Vlaamse Volkspartij en (2) Parti Catholique Social. De partij had voor het eerst een politiek programma
waarbij personalisme aan de grondslag lag van de partij. De partij had ook voor het eerst een
structuur/partijorganisatie.
4. Schets de houding van de christendemocraten ten opzichte van de koning tijdens de koningskwestie.
De koningskwestie is het politieke conflict dat in België ontstond in het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het
conflict ging over het al dan niet behouden van Leopold III op de koningstroon. De CVP-PSC was voor de terugkomst
van Leopold III. De katholieken waren de sterkste partij in Vlaanderen, in Wallonië waren dit de socialisten en
communisten daardoor ontstond er een communautair aspect in Wallonië. De verkiezingen van 1946 brachten een
electoraal succes met zich mee, maar nog geen regeringsdeelname. In 1949 werd een verruimingsoperatie
opgestart. In 1950 kwam de rooms-rode (CVP-PSC en liberalen) regering Gaston Eyskens I aan de macht, deze
regering organiseerde een volksraadpleging m.b.t. de koningskwestie, deze raadpleging had een slechte afloop.
Uiteindelijk nam de regering ontslag en kwam de homogene CVP-PSC regering Jean Duvieusart aan de macht. De
koning kon terug naar België komen maar droeg het koningschap over aan zijn zoon Boudewijn.
