Pompeii en Herculaneum: leven en dood van twee antieke steden
Dr. Beerden
HC 10
16-04-2019
Er zijn twee theaters in Pompeii, het Odeion en het Grote Theater. Het theater is een relatief late
ontwikkeling in de geschiedenis van Pompeii, pas in de tijd van Augustus, waarschijnlijk in de eerste
helft van de eerste eeuw v. Chr. gebouwd. Het theaterkwartier ligt centraal in het zuiden van de stad.
Vooraanstaande mensen kregen prominente plekken in het theater zodat ze niet alleen het opgevoerde
stuk beter konden zien, maar ook zodat het publiek hen beter zou kunnen zien. Er zat dus een sterk
status-aspect aan verbonden.
Vier genres opvoeringen in theaters:
- Komedies en tragedies.
o Traditioneel theater, vindt de oorsprong in de Griekse tradities. Voorbeeld: in 240
voor Christus werd een Griekse krijgsgevangene opgedragen om werken uit het
Grieks naar het Latijns te vertalen. Elk drama heeft een dansend koor. Denk aan
een soort operette of musical. Ook kenmerkend voor het traditionele theater is het
gebruik van maskers.
- Farces.
o Vaste komische karakters zoals Papas de oude gek. Deze werd altijd voor de gek
gehouden door zijn dochter en zijn vrouwen. Een ander voorbeeld is Makkus de
vreetzak.
- Mime.
o Ook Grieks, het werd vanaf de derde eeuw v. Chr. populair in Rome. Mime was
voor iedereen populair, in tegenstelling tot komedies en tragedies. Eerst vooral
tussen theaterstukken door, maar later werd het een eigen genre. Omdat het geen
‘hogere literatuur’ was weten we hier vrij weinig over omdat het zo weinig
bewaard werd. Overspel, verleiding, satire, mensen voor de gek houden, etc.
waren veelvoorkomende thema’s. Mimespelen droegen geen maskers en liepen op
blote voeten. Vrouwen deden ‘striptease-achtige’ dansen. Het had een beetje een
slechte reputatie.
- Pantomime.
o Dit ging vaak over mythologische thema’s. Er was een zanger, een koor en er
werd een verhaal verteld over mythologie of geschiedenis. De ster van de show
was de pantomimos, een zwijgend figuur die met expressieve dans het verhaal
uitbeeldde. Hier was jaren training voor nodig en dit werd gezien als een echte
kunst. Ze hadden vaak een heel gespierd en heel flexibel lichaam. Er komen bij dit
genre normen en waarden naar voren, maar we weten niet precies welke.
Er was sprake van vrije toegang, men had slechts een token nodig. Je hoefde hier niet voor te betalen,
maar moest je wel elders ophalen. Sommige mensen hadden hun eigen plek in het theater. Sociale
normen waren minder belangrijk in de theaters.
Seks
Er is één bewezen bordeel in Pompeii. Ons beeld van seks in de Romeinse wereld is vaak dat de
Romeinen bandeloze orgies hadden, iedereen doet alles met alles en iedereen. Dit zien we terug in
literaire en een beetje in wetenschappelijke literatuur. Verone, een Italiaanse vertaler van erotische
graffiti, zegt (om boek te verkopen) dat we bij de Romeinen onbekommerde, niet preutse mensen zien
die bandeloos leven omdat zij niet hypocriet zijn.
Niet zo zien! Er waren wel (andere) normen en waarden.
Andere normen en waarden:
- Heteroseksuele seks was 100% verbonden met voortplanting.
- Onze ideeën van seks en seksualiteit zijn gebaseerd op onze tradities, met een grote rol voor
het Christendom. Dit was nog niet zo toonaangevend in de oudheid.
Dat we niet onze normen en waarden zien, betekent het niet dat er geen waren.
Dr. Beerden
HC 10
16-04-2019
Er zijn twee theaters in Pompeii, het Odeion en het Grote Theater. Het theater is een relatief late
ontwikkeling in de geschiedenis van Pompeii, pas in de tijd van Augustus, waarschijnlijk in de eerste
helft van de eerste eeuw v. Chr. gebouwd. Het theaterkwartier ligt centraal in het zuiden van de stad.
Vooraanstaande mensen kregen prominente plekken in het theater zodat ze niet alleen het opgevoerde
stuk beter konden zien, maar ook zodat het publiek hen beter zou kunnen zien. Er zat dus een sterk
status-aspect aan verbonden.
Vier genres opvoeringen in theaters:
- Komedies en tragedies.
o Traditioneel theater, vindt de oorsprong in de Griekse tradities. Voorbeeld: in 240
voor Christus werd een Griekse krijgsgevangene opgedragen om werken uit het
Grieks naar het Latijns te vertalen. Elk drama heeft een dansend koor. Denk aan
een soort operette of musical. Ook kenmerkend voor het traditionele theater is het
gebruik van maskers.
- Farces.
o Vaste komische karakters zoals Papas de oude gek. Deze werd altijd voor de gek
gehouden door zijn dochter en zijn vrouwen. Een ander voorbeeld is Makkus de
vreetzak.
- Mime.
o Ook Grieks, het werd vanaf de derde eeuw v. Chr. populair in Rome. Mime was
voor iedereen populair, in tegenstelling tot komedies en tragedies. Eerst vooral
tussen theaterstukken door, maar later werd het een eigen genre. Omdat het geen
‘hogere literatuur’ was weten we hier vrij weinig over omdat het zo weinig
bewaard werd. Overspel, verleiding, satire, mensen voor de gek houden, etc.
waren veelvoorkomende thema’s. Mimespelen droegen geen maskers en liepen op
blote voeten. Vrouwen deden ‘striptease-achtige’ dansen. Het had een beetje een
slechte reputatie.
- Pantomime.
o Dit ging vaak over mythologische thema’s. Er was een zanger, een koor en er
werd een verhaal verteld over mythologie of geschiedenis. De ster van de show
was de pantomimos, een zwijgend figuur die met expressieve dans het verhaal
uitbeeldde. Hier was jaren training voor nodig en dit werd gezien als een echte
kunst. Ze hadden vaak een heel gespierd en heel flexibel lichaam. Er komen bij dit
genre normen en waarden naar voren, maar we weten niet precies welke.
Er was sprake van vrije toegang, men had slechts een token nodig. Je hoefde hier niet voor te betalen,
maar moest je wel elders ophalen. Sommige mensen hadden hun eigen plek in het theater. Sociale
normen waren minder belangrijk in de theaters.
Seks
Er is één bewezen bordeel in Pompeii. Ons beeld van seks in de Romeinse wereld is vaak dat de
Romeinen bandeloze orgies hadden, iedereen doet alles met alles en iedereen. Dit zien we terug in
literaire en een beetje in wetenschappelijke literatuur. Verone, een Italiaanse vertaler van erotische
graffiti, zegt (om boek te verkopen) dat we bij de Romeinen onbekommerde, niet preutse mensen zien
die bandeloos leven omdat zij niet hypocriet zijn.
Niet zo zien! Er waren wel (andere) normen en waarden.
Andere normen en waarden:
- Heteroseksuele seks was 100% verbonden met voortplanting.
- Onze ideeën van seks en seksualiteit zijn gebaseerd op onze tradities, met een grote rol voor
het Christendom. Dit was nog niet zo toonaangevend in de oudheid.
Dat we niet onze normen en waarden zien, betekent het niet dat er geen waren.
