Samenvatting probleem 1 – 8
Sociologie
Inhoudsopgave
Probleem 1: Durkheim................................................................................................................................... 7
, Leerdoel 1: wat is het uitgangspunt van de sociologie van Durkheim? Hoe draagt het bij aan onze
sociologische verbeelding?...................................................................................................................................7
Leerdoel 2: werk Durkheim's theoretische concepten uit en leg relaties met concepten....................................8
Leerdoel 3: hoe kan Durkheim's werk toegepast worden op deviantie/delinquentie? Wat levert ons dat op? 14
Probleem 2: Marx........................................................................................................................................ 16
Leerdoel 1: wat is het uitgangspunt van Marx’ denken over de menselijke natuur? .......................................16
Leerdoel 2: leg Marx’ belangrijkste theoretische concepten uit in relatie tot elkaar. ......................................19
Leerdoel 3: hoe kan Marx worden toegepast op nieuwe manieren waarop werk georganiseerd wordt? Wat
levert dat ons op? ..............................................................................................................................................25
Probleem 3: Weber...................................................................................................................................... 27
Leerdoel 1: wat is Weber’s uitgangspunt voor de studie van het sociale? Hoe verschilt hij daarin van Marx en
Durkheim? .........................................................................................................................................................27
Ideaaltypen................................................................................................................................................. 29
Weber maakt in zijn onderzoek gebruik van ideaaltypes: een classificatieschema opgesteld door de............29
sociale wetenschapper om de essentiële kenmerken van sociale fenomenen te vangen...............................29
Het is een methodologisch hulpmiddel bij het beschrijven van maatschappelijke situaties ..........................29
VB: democratie= algemeen kiesrecht, deelname volk aan besluitvorming, gelijkheid voor wet ....................29
Het idealtype wordt gevormd op basis van historische gegevens, dit ideaaltype kan dan worden vergeleken
met een werkelijk fenomeen en de onderzoeker zoekt in de praktijk naar afwijkingen van het overdreven
ideaaltype en oorzaken vd afwijkingen Ideaaltypen zijn afgeleid van de echte wereld maar mogen geen
spiegelbeelden van die wereld..................................................................................................................... 29
zijn maar juist eenzijdige overdrijvingen van de essentie van wat er in de echte wereld...............................29
Weber: de functie van deze ideaaltypes is de vergelijking met de empirische realiteit om vervolgens..........29
de verschillen/ overeenkomsten vast te stellen, ze te beschrijven met de meest ondubbelzinnige en...........29
begrijpelijke concepten, en ze te begrijpen en causaal te verklaren..............................................................29
Sociale actie = reactie op een prikkel na een rationeel denkproces, waarbij zijn subjectieve betekenis
rekening houdt met anderen en daardoor georiënteerd (=afgestemd op, gericht op) is. Dit betekent dat
individuen hun gedrag aanpassen of vormgeven op basis van hun relatie tot en de aanwezigheid,
verwachtingen of acties van anderen en de sociale normen en waarden die gelden binnen die specifieke
context. Individuen hechten subjectieve betekenissen aan hun actie............................................................32
Autoriteit..................................................................................................................................................... 32
Rationalisering............................................................................................................................................. 33
Bureaucratie................................................................................................................................................ 34
McDonaldisering.......................................................................................................................................... 36
Leerdoel 3: Hoe kan de McDonaldisering van de samenleving toegepast worden op de ontwikkeling van
straffen en de universiteit?.................................................................................................................................36
2
,Probleem 4: Goffman & Butler..................................................................................................................... 39
Probleem 5: Bourdieu.................................................................................................................................. 49
Leerdoel 1: wat is het fundamentele uitgangspunt van de sociologie van Bourdieu? Hoe draagt het bij aan
onze sociologische verbeelding? ........................................................................................................................49
Leerdoel 2: werk de centrale theoretische concepten van Bourdieu uit............................................................50
1) afstand tot de noodzaak...........................................................................................................................57
2) onderwijs..................................................................................................................................................58
Symbolic violence Beschrijft een type niet fysiek geweld dat tot uiting komt in het machtsverschil tussen
sociale groepen...................................................................................................................................................59
Leerdoel 3: Hoe kan Bourdieu's werk toegepast worden op straatkapitaal van vrouwelijke drugsdealers? Wat
levert dat ons op?...............................................................................................................................................59
Probleem 6: Foucault................................................................................................................................... 62
Leerdoel 1: Wat is het uitgangspunt Foucault’s denken? Hoe draagt het bij aan onze sociologische
verbeelding?.......................................................................................................................................................62
Leerdoel 2: Welke theoretische concepten zijn belangrijk in het werk van Foucault?.......................................65
Macht.......................................................................................................................................................... 65
Waarheid..................................................................................................................................................... 65
Archeologie van kennis................................................................................................................................ 66
Genealogie van macht.................................................................................................................................. 67
Epistemes.................................................................................................................................................... 67
Discours....................................................................................................................................................... 68
Sciëntisme................................................................................................................................................... 69
Microphysics/regimes of power................................................................................................................... 69
Panopticon.................................................................................................................................................. 70
Leerdoel 3: Hoe kan het werk van Foucault toegepast worden op veiligheidsvraagstukken in steden? Wat
levert dit ons op?................................................................................................................................................71
Psychomacht verwijst naar het vermogen om het menselijk gedrag automatisch te sturen door het
bewustzijn te beïnvloeden. In het geval van slimme steden (smart cities) worden data en algoritmen (=reeks
instructies of regels die worden gevolgd om een probleem op te lossen of een taak uit te voeren) gebruikt om
psychomacht uit te oefenen door middel van verschillende veiligheidstechnieken...........................................71
Een belangrijk aspect van psychomacht in smart cities is het gebruik van gepersonaliseerde technologieën,
zoals apps en slimme objecten, die burgers subtiel beïnvloeden om bepaalde keuzes te maken die als veiliger
worden beschouwd. Denk aan navigatie-apps die mensen adviseren om bepaalde routes te vermijden
vanwege een verhoogd criminaliteitsrisico, of aan slimme afvalcontainers die beloningen bieden voor het
juist weggooien van afval. Deze technologieën sturen het gedrag van mensen zonder dat ze zich er altijd
bewust van zijn, waardoor ze effectief zijn in het bevorderen van bepaalde normen en gedragingen in de
stad. link met microphysics/regimes of power..................................................................................................71
Een ander aspect van psychomacht in smart cities is het gebruik van surveillance- en predictieve
analysesystemen om verdacht gedrag te identificeren en te voorspellen. Deze systemen kunnen bijvoorbeeld
worden ingezet door de politie om criminaliteit te voorspellen op basis van historische gegevens en
vervolgens patrouilles (=team van politieagenten dat regelmatig een bepaald gebied doorgaat om de
3
, veiligheid te handhaven, criminaliteit te voorkomen en te reageren op noodsituaties) te plannen op locaties
met een verhoogd risico. Door het gedrag van burgers te controleren en te analyseren, kunnen deze
systemen een gevoel van constante observatie en mogelijke interventie (=ingreep) creëren, wat op zijn beurt
het gedrag van mensen kan beïnvloeden om binnen bepaalde normen te blijven (zelfdiscipline). link met
panopticon..........................................................................................................................................................71
Het is belangrijk om deze vormen van psychomacht kritisch te analyseren, aangezien ze kunnen leiden tot
vragen over privacy, vrijheid en sociale rechtvaardigheid. Door het gebruik van data en algoritmen kunnen
bepaalde groepen mogelijk worden gestigmatiseerd (=het proces waarbij individuen of groepen worden
gemarkeerd, uitgesloten of negatief beoordeeld vanwege afwijkende kenmerken, gedragingen of
eigenschappen volgens sociale normen) (stigma= sterk negatief label dat mensen ‘opgeplakt’ krijgen doordat
ze afwijken, beïnvloedt de manier waarop wij elkaar en onszelf zien) of gediscrimineerd, en kan er een gevoel
van ongelijkheid ontstaan in de manier waarop veiligheid wordt ervaren en toegepast in de stad. Daarom is
het noodzakelijk om een evenwicht te vinden tussen het gebruik van technologie voor het verbeteren van
veiligheid en het waarborgen van individuele rechten en vrijheden..................................................................71
............................................................................................................................................................................71
Probleem 7: Essed en Bonilla-Silva............................................................................................................... 72
Leerdoel 1: Wat is ras, wat is racisme?..............................................................................................................72
Leerdoel 2: Leg de theoretische concepten van Essed en Bonilla-Silva uit in relatie tot elkaar.........................74
Assimilatie: het ‘melting pot’ idee; een smeltkroes (=plaats waar zeer verschillende dingen zich vermengen
tot een geheel) van rassen en culturen. De samenleving is een cultureel homogene eenheid, waar
immigranten in geabsorbeerd moeten worden. Vanuit het gezichtspunt van immigranten betekent
assimilatie het moet opgeven van veel eigen normen, waarden en gebruiken om hiertussen te passen........80
Leerdoel 3: Wat voegt een meer sociologische benadering van racisme toe?.................................................80
Actor-Netwerk Theorie (ANT)....................................................................................................................... 84
Actanten...................................................................................................................................................... 85
Mediatie en translatie.................................................................................................................................. 85
Parlement van de dingen............................................................................................................................. 86
Antropoceen............................................................................................................................................... 86
4
Sociologie
Inhoudsopgave
Probleem 1: Durkheim................................................................................................................................... 7
, Leerdoel 1: wat is het uitgangspunt van de sociologie van Durkheim? Hoe draagt het bij aan onze
sociologische verbeelding?...................................................................................................................................7
Leerdoel 2: werk Durkheim's theoretische concepten uit en leg relaties met concepten....................................8
Leerdoel 3: hoe kan Durkheim's werk toegepast worden op deviantie/delinquentie? Wat levert ons dat op? 14
Probleem 2: Marx........................................................................................................................................ 16
Leerdoel 1: wat is het uitgangspunt van Marx’ denken over de menselijke natuur? .......................................16
Leerdoel 2: leg Marx’ belangrijkste theoretische concepten uit in relatie tot elkaar. ......................................19
Leerdoel 3: hoe kan Marx worden toegepast op nieuwe manieren waarop werk georganiseerd wordt? Wat
levert dat ons op? ..............................................................................................................................................25
Probleem 3: Weber...................................................................................................................................... 27
Leerdoel 1: wat is Weber’s uitgangspunt voor de studie van het sociale? Hoe verschilt hij daarin van Marx en
Durkheim? .........................................................................................................................................................27
Ideaaltypen................................................................................................................................................. 29
Weber maakt in zijn onderzoek gebruik van ideaaltypes: een classificatieschema opgesteld door de............29
sociale wetenschapper om de essentiële kenmerken van sociale fenomenen te vangen...............................29
Het is een methodologisch hulpmiddel bij het beschrijven van maatschappelijke situaties ..........................29
VB: democratie= algemeen kiesrecht, deelname volk aan besluitvorming, gelijkheid voor wet ....................29
Het idealtype wordt gevormd op basis van historische gegevens, dit ideaaltype kan dan worden vergeleken
met een werkelijk fenomeen en de onderzoeker zoekt in de praktijk naar afwijkingen van het overdreven
ideaaltype en oorzaken vd afwijkingen Ideaaltypen zijn afgeleid van de echte wereld maar mogen geen
spiegelbeelden van die wereld..................................................................................................................... 29
zijn maar juist eenzijdige overdrijvingen van de essentie van wat er in de echte wereld...............................29
Weber: de functie van deze ideaaltypes is de vergelijking met de empirische realiteit om vervolgens..........29
de verschillen/ overeenkomsten vast te stellen, ze te beschrijven met de meest ondubbelzinnige en...........29
begrijpelijke concepten, en ze te begrijpen en causaal te verklaren..............................................................29
Sociale actie = reactie op een prikkel na een rationeel denkproces, waarbij zijn subjectieve betekenis
rekening houdt met anderen en daardoor georiënteerd (=afgestemd op, gericht op) is. Dit betekent dat
individuen hun gedrag aanpassen of vormgeven op basis van hun relatie tot en de aanwezigheid,
verwachtingen of acties van anderen en de sociale normen en waarden die gelden binnen die specifieke
context. Individuen hechten subjectieve betekenissen aan hun actie............................................................32
Autoriteit..................................................................................................................................................... 32
Rationalisering............................................................................................................................................. 33
Bureaucratie................................................................................................................................................ 34
McDonaldisering.......................................................................................................................................... 36
Leerdoel 3: Hoe kan de McDonaldisering van de samenleving toegepast worden op de ontwikkeling van
straffen en de universiteit?.................................................................................................................................36
2
,Probleem 4: Goffman & Butler..................................................................................................................... 39
Probleem 5: Bourdieu.................................................................................................................................. 49
Leerdoel 1: wat is het fundamentele uitgangspunt van de sociologie van Bourdieu? Hoe draagt het bij aan
onze sociologische verbeelding? ........................................................................................................................49
Leerdoel 2: werk de centrale theoretische concepten van Bourdieu uit............................................................50
1) afstand tot de noodzaak...........................................................................................................................57
2) onderwijs..................................................................................................................................................58
Symbolic violence Beschrijft een type niet fysiek geweld dat tot uiting komt in het machtsverschil tussen
sociale groepen...................................................................................................................................................59
Leerdoel 3: Hoe kan Bourdieu's werk toegepast worden op straatkapitaal van vrouwelijke drugsdealers? Wat
levert dat ons op?...............................................................................................................................................59
Probleem 6: Foucault................................................................................................................................... 62
Leerdoel 1: Wat is het uitgangspunt Foucault’s denken? Hoe draagt het bij aan onze sociologische
verbeelding?.......................................................................................................................................................62
Leerdoel 2: Welke theoretische concepten zijn belangrijk in het werk van Foucault?.......................................65
Macht.......................................................................................................................................................... 65
Waarheid..................................................................................................................................................... 65
Archeologie van kennis................................................................................................................................ 66
Genealogie van macht.................................................................................................................................. 67
Epistemes.................................................................................................................................................... 67
Discours....................................................................................................................................................... 68
Sciëntisme................................................................................................................................................... 69
Microphysics/regimes of power................................................................................................................... 69
Panopticon.................................................................................................................................................. 70
Leerdoel 3: Hoe kan het werk van Foucault toegepast worden op veiligheidsvraagstukken in steden? Wat
levert dit ons op?................................................................................................................................................71
Psychomacht verwijst naar het vermogen om het menselijk gedrag automatisch te sturen door het
bewustzijn te beïnvloeden. In het geval van slimme steden (smart cities) worden data en algoritmen (=reeks
instructies of regels die worden gevolgd om een probleem op te lossen of een taak uit te voeren) gebruikt om
psychomacht uit te oefenen door middel van verschillende veiligheidstechnieken...........................................71
Een belangrijk aspect van psychomacht in smart cities is het gebruik van gepersonaliseerde technologieën,
zoals apps en slimme objecten, die burgers subtiel beïnvloeden om bepaalde keuzes te maken die als veiliger
worden beschouwd. Denk aan navigatie-apps die mensen adviseren om bepaalde routes te vermijden
vanwege een verhoogd criminaliteitsrisico, of aan slimme afvalcontainers die beloningen bieden voor het
juist weggooien van afval. Deze technologieën sturen het gedrag van mensen zonder dat ze zich er altijd
bewust van zijn, waardoor ze effectief zijn in het bevorderen van bepaalde normen en gedragingen in de
stad. link met microphysics/regimes of power..................................................................................................71
Een ander aspect van psychomacht in smart cities is het gebruik van surveillance- en predictieve
analysesystemen om verdacht gedrag te identificeren en te voorspellen. Deze systemen kunnen bijvoorbeeld
worden ingezet door de politie om criminaliteit te voorspellen op basis van historische gegevens en
vervolgens patrouilles (=team van politieagenten dat regelmatig een bepaald gebied doorgaat om de
3
, veiligheid te handhaven, criminaliteit te voorkomen en te reageren op noodsituaties) te plannen op locaties
met een verhoogd risico. Door het gedrag van burgers te controleren en te analyseren, kunnen deze
systemen een gevoel van constante observatie en mogelijke interventie (=ingreep) creëren, wat op zijn beurt
het gedrag van mensen kan beïnvloeden om binnen bepaalde normen te blijven (zelfdiscipline). link met
panopticon..........................................................................................................................................................71
Het is belangrijk om deze vormen van psychomacht kritisch te analyseren, aangezien ze kunnen leiden tot
vragen over privacy, vrijheid en sociale rechtvaardigheid. Door het gebruik van data en algoritmen kunnen
bepaalde groepen mogelijk worden gestigmatiseerd (=het proces waarbij individuen of groepen worden
gemarkeerd, uitgesloten of negatief beoordeeld vanwege afwijkende kenmerken, gedragingen of
eigenschappen volgens sociale normen) (stigma= sterk negatief label dat mensen ‘opgeplakt’ krijgen doordat
ze afwijken, beïnvloedt de manier waarop wij elkaar en onszelf zien) of gediscrimineerd, en kan er een gevoel
van ongelijkheid ontstaan in de manier waarop veiligheid wordt ervaren en toegepast in de stad. Daarom is
het noodzakelijk om een evenwicht te vinden tussen het gebruik van technologie voor het verbeteren van
veiligheid en het waarborgen van individuele rechten en vrijheden..................................................................71
............................................................................................................................................................................71
Probleem 7: Essed en Bonilla-Silva............................................................................................................... 72
Leerdoel 1: Wat is ras, wat is racisme?..............................................................................................................72
Leerdoel 2: Leg de theoretische concepten van Essed en Bonilla-Silva uit in relatie tot elkaar.........................74
Assimilatie: het ‘melting pot’ idee; een smeltkroes (=plaats waar zeer verschillende dingen zich vermengen
tot een geheel) van rassen en culturen. De samenleving is een cultureel homogene eenheid, waar
immigranten in geabsorbeerd moeten worden. Vanuit het gezichtspunt van immigranten betekent
assimilatie het moet opgeven van veel eigen normen, waarden en gebruiken om hiertussen te passen........80
Leerdoel 3: Wat voegt een meer sociologische benadering van racisme toe?.................................................80
Actor-Netwerk Theorie (ANT)....................................................................................................................... 84
Actanten...................................................................................................................................................... 85
Mediatie en translatie.................................................................................................................................. 85
Parlement van de dingen............................................................................................................................. 86
Antropoceen............................................................................................................................................... 86
4
