BIJZONDERE FARMACOLOGIE
GENEESMIDDELEN VOOR MAAG-EN DARMZIEKTEN
I. Middelen bij maag-en duodenumpathologie
1. Inhibitoren van de maagzuursecretie
1.1. H2-antihistaminica
1.1.1. Indicaties
• Ulcus duodeni en maagulcus
o Opm: bij aanwezigheid van Helicobacter pylori in maag of duodenum opteert
men wel voor poging tot eradicatie van H. pylori met een schema op basis van
een protonpompinhibitor in combinatie met antibiotica zoals amoxicilline en
clarithromycine
• Refluxoesofagitis
• Preventie van stressulcera na bepaalde ingrepen en bij ernstige aandoeningen als
shock en sepsis
• Preventie van gastro-intestinale ulcera door NSAID bij risicopatiënten
• Dyspepsie, gastritis, pyrosis zonder bekende etiologie (als antacida falen)
1
,1.1.2. Werkingsmechanisme
Competitief antagonisme van H2-receptoren op de basolaterale membraan van de pariëtale
cellen → inhibitie van maagzuursecretie uitgelokt door histamine, maar ook door gastrine en
acetylcholine want
• Gastrine en acetylcholine werken deels indirect door vrijstelling van histamine
• Intracellulair mechanisme van transductie van histamine potentialiseert dit van
gastrine en acetylcholine
1.1.3. Effecten
• Inhibitie van de basale en gestimuleerde zuursecretie
1.1.4. Interacties
• Cimetidine bindt via imidazoledeel op cytochroom P450-enzymen in lever
→ enzyminhibitie
→ gereduceerde afbraak van andere geneesmiddelen
→ kan klinisch significant zijn als er nauwe therapeutisch-toxische marge is (vb:
perorale anticoagulans warfarine, anti-epilepticum fenytoïne)
• Sinds maart 2017 geen specialiteiten meer met cimetidine
• Andere H2-antihistaminica vertonen geen klinisch relevante interacties
1.2. H+/K+-ATPase-inhibitoren (protonpompinhibitoren)
1.2.1. Indicaties
• Maag-en duodenumulcus, ook wanneer weerstandig aan H2-antagonisten
(bij aanwezigheid van Helicobacter pylori in maag of duodenum worden
protonpompinhibitoren gebruikt in combinatie met antibiotica ter eradicatie van deze
bacterie)
• Refluxoesofagitis
• Zollinger-Ellison syndroom (gastrinoom in pancreas)
• Preventie van gastro-intestinale ulcera door NSAID bij risicopatiënten
1.2.2. Werkingsmechanisme
2
, Afbraak in zuur milieu → toediening in maagsapresistente farmaceutische toedieningsvorm
Na resorptie in dunne darm worden pariëtale cellen bereikt via bloedbaan.
Als zwakke basen accumulatie in zeer zuur milieu van de secretorische canaliculi door
continue omzetting naar geïoniseerde vorm (ion trapping). Deze wordt omgezet naar het
actieve metaboliet, welke de protonpomp (H+/K+-ATPase) inhibeert.
Inhibitie van de protonpomp → inhibitie van de zuursecretie door elke stimulus
Het betreft irreversibele inhibitie → de novo synthese vereist → lange werkingsduur (>24u)
zelfs na eenmalige toediening.
1.2.3. Effecten
• Zeer krachtige inhibitie van de basale en gestimuleerde zuurstofsecretie
3
GENEESMIDDELEN VOOR MAAG-EN DARMZIEKTEN
I. Middelen bij maag-en duodenumpathologie
1. Inhibitoren van de maagzuursecretie
1.1. H2-antihistaminica
1.1.1. Indicaties
• Ulcus duodeni en maagulcus
o Opm: bij aanwezigheid van Helicobacter pylori in maag of duodenum opteert
men wel voor poging tot eradicatie van H. pylori met een schema op basis van
een protonpompinhibitor in combinatie met antibiotica zoals amoxicilline en
clarithromycine
• Refluxoesofagitis
• Preventie van stressulcera na bepaalde ingrepen en bij ernstige aandoeningen als
shock en sepsis
• Preventie van gastro-intestinale ulcera door NSAID bij risicopatiënten
• Dyspepsie, gastritis, pyrosis zonder bekende etiologie (als antacida falen)
1
,1.1.2. Werkingsmechanisme
Competitief antagonisme van H2-receptoren op de basolaterale membraan van de pariëtale
cellen → inhibitie van maagzuursecretie uitgelokt door histamine, maar ook door gastrine en
acetylcholine want
• Gastrine en acetylcholine werken deels indirect door vrijstelling van histamine
• Intracellulair mechanisme van transductie van histamine potentialiseert dit van
gastrine en acetylcholine
1.1.3. Effecten
• Inhibitie van de basale en gestimuleerde zuursecretie
1.1.4. Interacties
• Cimetidine bindt via imidazoledeel op cytochroom P450-enzymen in lever
→ enzyminhibitie
→ gereduceerde afbraak van andere geneesmiddelen
→ kan klinisch significant zijn als er nauwe therapeutisch-toxische marge is (vb:
perorale anticoagulans warfarine, anti-epilepticum fenytoïne)
• Sinds maart 2017 geen specialiteiten meer met cimetidine
• Andere H2-antihistaminica vertonen geen klinisch relevante interacties
1.2. H+/K+-ATPase-inhibitoren (protonpompinhibitoren)
1.2.1. Indicaties
• Maag-en duodenumulcus, ook wanneer weerstandig aan H2-antagonisten
(bij aanwezigheid van Helicobacter pylori in maag of duodenum worden
protonpompinhibitoren gebruikt in combinatie met antibiotica ter eradicatie van deze
bacterie)
• Refluxoesofagitis
• Zollinger-Ellison syndroom (gastrinoom in pancreas)
• Preventie van gastro-intestinale ulcera door NSAID bij risicopatiënten
1.2.2. Werkingsmechanisme
2
, Afbraak in zuur milieu → toediening in maagsapresistente farmaceutische toedieningsvorm
Na resorptie in dunne darm worden pariëtale cellen bereikt via bloedbaan.
Als zwakke basen accumulatie in zeer zuur milieu van de secretorische canaliculi door
continue omzetting naar geïoniseerde vorm (ion trapping). Deze wordt omgezet naar het
actieve metaboliet, welke de protonpomp (H+/K+-ATPase) inhibeert.
Inhibitie van de protonpomp → inhibitie van de zuursecretie door elke stimulus
Het betreft irreversibele inhibitie → de novo synthese vereist → lange werkingsduur (>24u)
zelfs na eenmalige toediening.
1.2.3. Effecten
• Zeer krachtige inhibitie van de basale en gestimuleerde zuurstofsecretie
3
