Gedragsleer
Kwartiel 1
Les 1 en 2
Filosoferen betekent diep nadenken, doordenken of overdenken, een wijsgerige bespiegeling
houden. De filosofie wordt vanuit de oudheid (o.a. door Plato) in drie grote afdelingen
gesplitst:
- De metafysica: de kennis van het mest wezenlijke van alles wat bestaat. Het gaat niet
zozeer om datgene wat je ziet, want dat zijn slechts onderdelen van het totaal, maar
het gaat om het allesomvattende weten.
o De metafysica zal uitspraken proberen te doen over zaken als ‘het leven en
het mens zijn’ en deze uitspraken zijn doorgaans van een hoog
abstractieniveau en niet direct te koppelen aan een bepaalde bewering maar
meer aan overstijgende visies op het ‘leven en zijn in deze wereld’.
- De praktisch normatieve filosofie: de waardeleer met de ethiek als kern, die iets zegt
over wat goed en slecht, mooi en lelijk, juist en onjuist is.
o De waardeleer zal de ethische of normatieve kant van een bewering
onderzoeken. Dat betekent dat zij uitspraken zal proberen te doen over wat
men van kwaliteit van leven vindt en of daarin voor verschillende
leeftijdsgroepen andere en voor die groep algemeen geldige opvattingen of
normen zijn te benoemen.
- De logica, kennisleer en methodologie: de kritische instantie binnen de filosofie,
waarbinnen men onderzoekt of iets wat men beweert ook daadwerkelijk geldig is.
o De logica zal nagaan of renederingen kloppen.
De antropologie is het wetenschapsgebied dat de herkomst, het wezen en de toekomst van
de mens bestudeert. Antropologie is de studie van de natuurhistorische ontwikkeling van de
mens. De wetenschappen zoals de menselijke biologie, anatomie en de fysiologie
bestuderen of beschrijven aspecten van het menselijk functioneren. De antropologie moeten
we juist zien als een studie van de menselijke biologische verschijnselen die zich in de tijd en
ruimte afspelen op het niveau van de bevolking. Ze bestudeert de variabiliteit tussen
populaties en niet tussen individuen (psychologie) of maatschappelijke groeperingen
(sociologie)
Antropologie: populaties
Psychologie: individuen
Sociologie: maatschappelijke groeperingen
Culturele antropologie richt haar aandacht op de mens als cultuurdrager. Iedereen wordt
binnen een bestaande cultuur geboren en moet leren zich daarbinnen te ontwikkelen.
iedereen doorleeft een dynamisch proces waarin men leert omgaan met de culturele
aspecten van het leven.
De filosofie is de wetenschap die bijdraagt aan de zorgvuldigheid waarmee we iets beweren
en de logica van wat we beweren.
De culturele antropologie is van direct belang. Zij reikt kennis en inzichten aan die iets
zeggen over de culturele aspecten en invalshoeken van het verplegen. Tegelijkertijd probeert
de culturele antropologie via onderzoek inzicht te geven in de manier waarop de culturele
invloeden zich ontwikkelen en welke processen in welke mate van invloed zijn op de
culturele verworvenheden en waarden.
Hoofdstuk 1 misschien nog eens doorlezen.
,Psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met menselijk gedrag en de
achtergronden hiervan. Anders gezegd kunnen we stellen dat de psychologie zich
bezighoudt met wat mensen doen en waardoor ze doen wat ze doen. Je gaat dus bekijken
welke factoren het gedrag van een mens kunnen beïnvloeden.
Afbeelding 2.1 – Voorbeelden van factoren die het gedrag van iemand kunnen beïnvloeden
Psychologie is een wetenschap. Wetenschap houdt in: voordat een bepaalde uitspraak of
theorie tot de wetenschappelijke kennis gerekend wordt, moet die uitspraak of theorie
wetenschappelijk onderzocht en bewezen zijn.
De methodeleer houdt zich onder andere bezig met de vraag in hoeverre het trekken van
dergelijke conclusies op basis van de beschikbare gegevens gerechtvaardigd is. de
methodologie levert de regels en technieken om wetenschappelijk verantwoord onderzoek te
doen, zodat dit leidt tot kennis die zo algemeen mogelijk is en in overeenstemming is met de
werkelijkheid. Kenmerkend voor de wetenschapsbeoefening is dus het streven naar
waarheid; je probeert de werkelijkheid te beschrijven zoals hij is zonder dat hierin een
vertekening zit.
Voor alle wetenschappen geldt dat de methodeleer de basis vormt voor het doen van
wetenschappelijk onderzoek.
Aan iedere onderzoeker worden de volgende eisen gesteld:
- Bekwaamheid: uiteraard moet de onderzoeker technisch bekwaam zijn in het
uitvoeren van deugdelijk wetenschappelijk onderzoek.
- Objectiviteit: resultaten van het onderzoek niet alten beïnvloeden door persoonlijke
opvattingen, meningen en ervaringen die je als onderzoeker hebt.
- Eerlijkheid: met onderzoek gaan geld, status, erkenning en macht gemoeid. Voor een
geweldige ontdekking kun je zelfs de Nobelprijs krijgen. Wetenschappers zijn ook
maar mensen en komen dus soms in de verleiding om halve waarheden te
publiceren, relevante informatie achter te houden, hun onderzoeksopzet zo te
manipuleren dat het onderzoek door hen gewenste gegevens oplevert of soms zelfs
om gegevens te verzinnen.
- Publicatieplicht: om te kunnen controleren of onderzoekers zich aan de regels van
het spel van het doen van wetenschappelijk onderzoek houden, dienen
wetenschappelijke onderzoeken gepubliceerd te worden.
- Ethisch verantwoord werken: dit betekent dat een onderzoeker zijn proefpersonen
geen schade mag berokkenen door bijv. hun privacy niet te waarborgen.
Binnen de psychologie worden verschillende methoden gebruikt om meer over menselijk
gedrag en de achtergronden hiervan te weten te komen. We zullen hier achtereenvolgens de
methode van observatie, de correlationele methode en de experimentele methode
bespreken.
- Observatie: je kunt al veel over menselijk gedrag in kaart brengen door heel gericht
en op een systematische manier naar dit gedrag te gaan kijken (directe observatie).
Je kunt ook veel over het menselijk gedrag te weten komen door middel van
vraaggesprekken, (schriftelijke) enquêtes of het in kaart brengen van iemands
voorgeschiedenis (indirecte observatie).
- Correlationele methode: een correlatie is de in meerdere of mindere mate bestaande
samenhang tussen twee reeksen van verschijnselen. Het wil dus zeggen dat er een
verband bestaat tussen twee zaken (variabelen). Alleen het verband; zegt niets over
oorzaak en gevolg (een verband is geen causaal verband(
o Positieve correlatie: beide variabelen stijgen of dalen gezamenlijk
o Negatieve correlatie: de ene variabele stijgt, terwijl de andere daalt
, o 0 = geen correlatie; 1 = perfecte correlatie. Meestal ligt het tussen 0 en 1
- Experimentele methode: hiermee kun je vaststellen of er sprake is van een
oorzakelijk (causaal) verband tussen twee variabelen. Er is sprake van een
onafhankelijke variabele (die door de onderzoeker gemanipuleerd wordt) en een
afhankelijke variabele (die -mogelijk- door de onafhankelijke variabele beïnvloed
wordt). Ceteris paribus conditie: al het overige moet gelijk zijn.
Vijf fasen van het wetenschappelijk onderzoek:
- Observatie
- Opstellen van de hypothese
- Afleiden van toetsbare uitspraken uit de hypothese
- Toetsen van de hypothese aan de werkelijkheid
- Evaluatie
Vijf hoofdstromingen in de psychologie:
- Psychoanalyse
- Behaviorisme
- Humanistische psychologie
- Cognitieve psychologie
- Biologische psychologie
- Multicausale model
Hoofdstuk 2 misschien nog eens doorlezen.
Kwartiel 1
Les 1 en 2
Filosoferen betekent diep nadenken, doordenken of overdenken, een wijsgerige bespiegeling
houden. De filosofie wordt vanuit de oudheid (o.a. door Plato) in drie grote afdelingen
gesplitst:
- De metafysica: de kennis van het mest wezenlijke van alles wat bestaat. Het gaat niet
zozeer om datgene wat je ziet, want dat zijn slechts onderdelen van het totaal, maar
het gaat om het allesomvattende weten.
o De metafysica zal uitspraken proberen te doen over zaken als ‘het leven en
het mens zijn’ en deze uitspraken zijn doorgaans van een hoog
abstractieniveau en niet direct te koppelen aan een bepaalde bewering maar
meer aan overstijgende visies op het ‘leven en zijn in deze wereld’.
- De praktisch normatieve filosofie: de waardeleer met de ethiek als kern, die iets zegt
over wat goed en slecht, mooi en lelijk, juist en onjuist is.
o De waardeleer zal de ethische of normatieve kant van een bewering
onderzoeken. Dat betekent dat zij uitspraken zal proberen te doen over wat
men van kwaliteit van leven vindt en of daarin voor verschillende
leeftijdsgroepen andere en voor die groep algemeen geldige opvattingen of
normen zijn te benoemen.
- De logica, kennisleer en methodologie: de kritische instantie binnen de filosofie,
waarbinnen men onderzoekt of iets wat men beweert ook daadwerkelijk geldig is.
o De logica zal nagaan of renederingen kloppen.
De antropologie is het wetenschapsgebied dat de herkomst, het wezen en de toekomst van
de mens bestudeert. Antropologie is de studie van de natuurhistorische ontwikkeling van de
mens. De wetenschappen zoals de menselijke biologie, anatomie en de fysiologie
bestuderen of beschrijven aspecten van het menselijk functioneren. De antropologie moeten
we juist zien als een studie van de menselijke biologische verschijnselen die zich in de tijd en
ruimte afspelen op het niveau van de bevolking. Ze bestudeert de variabiliteit tussen
populaties en niet tussen individuen (psychologie) of maatschappelijke groeperingen
(sociologie)
Antropologie: populaties
Psychologie: individuen
Sociologie: maatschappelijke groeperingen
Culturele antropologie richt haar aandacht op de mens als cultuurdrager. Iedereen wordt
binnen een bestaande cultuur geboren en moet leren zich daarbinnen te ontwikkelen.
iedereen doorleeft een dynamisch proces waarin men leert omgaan met de culturele
aspecten van het leven.
De filosofie is de wetenschap die bijdraagt aan de zorgvuldigheid waarmee we iets beweren
en de logica van wat we beweren.
De culturele antropologie is van direct belang. Zij reikt kennis en inzichten aan die iets
zeggen over de culturele aspecten en invalshoeken van het verplegen. Tegelijkertijd probeert
de culturele antropologie via onderzoek inzicht te geven in de manier waarop de culturele
invloeden zich ontwikkelen en welke processen in welke mate van invloed zijn op de
culturele verworvenheden en waarden.
Hoofdstuk 1 misschien nog eens doorlezen.
,Psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met menselijk gedrag en de
achtergronden hiervan. Anders gezegd kunnen we stellen dat de psychologie zich
bezighoudt met wat mensen doen en waardoor ze doen wat ze doen. Je gaat dus bekijken
welke factoren het gedrag van een mens kunnen beïnvloeden.
Afbeelding 2.1 – Voorbeelden van factoren die het gedrag van iemand kunnen beïnvloeden
Psychologie is een wetenschap. Wetenschap houdt in: voordat een bepaalde uitspraak of
theorie tot de wetenschappelijke kennis gerekend wordt, moet die uitspraak of theorie
wetenschappelijk onderzocht en bewezen zijn.
De methodeleer houdt zich onder andere bezig met de vraag in hoeverre het trekken van
dergelijke conclusies op basis van de beschikbare gegevens gerechtvaardigd is. de
methodologie levert de regels en technieken om wetenschappelijk verantwoord onderzoek te
doen, zodat dit leidt tot kennis die zo algemeen mogelijk is en in overeenstemming is met de
werkelijkheid. Kenmerkend voor de wetenschapsbeoefening is dus het streven naar
waarheid; je probeert de werkelijkheid te beschrijven zoals hij is zonder dat hierin een
vertekening zit.
Voor alle wetenschappen geldt dat de methodeleer de basis vormt voor het doen van
wetenschappelijk onderzoek.
Aan iedere onderzoeker worden de volgende eisen gesteld:
- Bekwaamheid: uiteraard moet de onderzoeker technisch bekwaam zijn in het
uitvoeren van deugdelijk wetenschappelijk onderzoek.
- Objectiviteit: resultaten van het onderzoek niet alten beïnvloeden door persoonlijke
opvattingen, meningen en ervaringen die je als onderzoeker hebt.
- Eerlijkheid: met onderzoek gaan geld, status, erkenning en macht gemoeid. Voor een
geweldige ontdekking kun je zelfs de Nobelprijs krijgen. Wetenschappers zijn ook
maar mensen en komen dus soms in de verleiding om halve waarheden te
publiceren, relevante informatie achter te houden, hun onderzoeksopzet zo te
manipuleren dat het onderzoek door hen gewenste gegevens oplevert of soms zelfs
om gegevens te verzinnen.
- Publicatieplicht: om te kunnen controleren of onderzoekers zich aan de regels van
het spel van het doen van wetenschappelijk onderzoek houden, dienen
wetenschappelijke onderzoeken gepubliceerd te worden.
- Ethisch verantwoord werken: dit betekent dat een onderzoeker zijn proefpersonen
geen schade mag berokkenen door bijv. hun privacy niet te waarborgen.
Binnen de psychologie worden verschillende methoden gebruikt om meer over menselijk
gedrag en de achtergronden hiervan te weten te komen. We zullen hier achtereenvolgens de
methode van observatie, de correlationele methode en de experimentele methode
bespreken.
- Observatie: je kunt al veel over menselijk gedrag in kaart brengen door heel gericht
en op een systematische manier naar dit gedrag te gaan kijken (directe observatie).
Je kunt ook veel over het menselijk gedrag te weten komen door middel van
vraaggesprekken, (schriftelijke) enquêtes of het in kaart brengen van iemands
voorgeschiedenis (indirecte observatie).
- Correlationele methode: een correlatie is de in meerdere of mindere mate bestaande
samenhang tussen twee reeksen van verschijnselen. Het wil dus zeggen dat er een
verband bestaat tussen twee zaken (variabelen). Alleen het verband; zegt niets over
oorzaak en gevolg (een verband is geen causaal verband(
o Positieve correlatie: beide variabelen stijgen of dalen gezamenlijk
o Negatieve correlatie: de ene variabele stijgt, terwijl de andere daalt
, o 0 = geen correlatie; 1 = perfecte correlatie. Meestal ligt het tussen 0 en 1
- Experimentele methode: hiermee kun je vaststellen of er sprake is van een
oorzakelijk (causaal) verband tussen twee variabelen. Er is sprake van een
onafhankelijke variabele (die door de onderzoeker gemanipuleerd wordt) en een
afhankelijke variabele (die -mogelijk- door de onafhankelijke variabele beïnvloed
wordt). Ceteris paribus conditie: al het overige moet gelijk zijn.
Vijf fasen van het wetenschappelijk onderzoek:
- Observatie
- Opstellen van de hypothese
- Afleiden van toetsbare uitspraken uit de hypothese
- Toetsen van de hypothese aan de werkelijkheid
- Evaluatie
Vijf hoofdstromingen in de psychologie:
- Psychoanalyse
- Behaviorisme
- Humanistische psychologie
- Cognitieve psychologie
- Biologische psychologie
- Multicausale model
Hoofdstuk 2 misschien nog eens doorlezen.
