Samenvatni Bleijenbe缮i
H1 Kwalitatief onde缮zoef in o缮ianiaatiea
In alle gevallen begin je het onderzoek met een algemeen idee over het onderwerp en de organisate
die je wilt onderzoeken. Dat algemene idee zul je tjdens het onderzoeken en schrijven steeds verder
verfjnen en inperken.
De onde缮zoefacyclua
Het uitgangspunt van dit boek is dat een onderzoek een cyclisch proces is, dat bestaat uit
verschillende fasen die je achtereenvolgens, maar soms ook gelijktjdig, doorloopt. Het onderzoek
omvat de volgende fasen:
formuleren van een doelstelling en vraagstelling
het verkrijgen van toegang tot een organisate
het meetbaar maken van de begrippen die je wilt onderzoeken (het plan voor
dataverzameling)
het verzamelen van data
het analyseren daarvan
beantwoorden van een conclusie en discussie.
Kwalitatief onde缮zoef
Kwalitatef onderzoek betref alle vormen van onderzoek die zijn gericht op het verzamelen en
interpreteren van talig materiaal om op basis daarvan uitspraken te doen over een (sociaal)
verschijnsel in de werkelijkheid.
Iemand die kwalitatef onderzoek doet, kan in dezelfde tjdsperiode minder waarnemingseenheden
onderzoeken dan iemand die arbeidsextensiever kwanttatef onderzoek doet. Een kwalitatef
onderzoek kent daarom relatef minder waarnemingseenheden dan een kwanttatef onderzoek. De
intensiteit van de dataverzameling kost weliswaar relatef veel tjd, maar levert ook rijk materiaal op.
De rijkheid van het materiaal zorgt ervoor dat je binnen een kwalitatef onderzoek op basis van een
relatef klein aantal waarnemingseenheden uitspraken kunt doen over een specifek verschijnsel in
de sociale werkelijkheid.
Onde缮zoef binnen o缮ianiaatiea
Onder een organisate verstaan we in dit boek een min of meer formeel samenwerkingsverband
tussen groepen mensen gericht op een gemeenschappelijk doel.
Kwalitatef onderzoek levert een heel specifek soort informate op over organisates. Het is via deze
vorm van onderzoek goed mogelijk om uitspraken te doen over processen in de tjd. Ook
betekenisgeving is een onderwerp dat bij uitstek geschikt is voor kwalitatef onderzoek. Doordat
mensen in eigen woorden antwoord geven op een vraag of doordat je hun gedrag in hun omgeving
van de organisate observeert, leer je hun specifeke verwoording en interpretate van het
verschijnsel kennen.
Kwalitatef onderzoek is tevens geschikt om onderzoek te doen naar organisateculturen. lls laatste
is kwalitatef onderzoek heel geschikt om uitspraken te doen over de context van een bepaald
verschijnsel. Het gaat dan niet alleen om wat dat verschijnsel inhoudt, maar ook om de
omstandigheden waaronder een verschijnsel zich voordoet. Daarom kunnen we zeggen dat
kwalitatef onderzoek geschikt is voor het onderzoeken van meervoudige causaliteit (aagin, 1989),
,ofwel het beschrijven van de wijze waarop meerdere oorzaken van een verschijnsel met elkaar
samenhangen.
Terwijl kwanttatef onderzoek geschikt is om precieze uitspraken te doen over de relate tussen een
beperkt aantal variabelen, is kwalitatef onderzoek juist geschikt om algemene uitspraken te doen
over de samenhang tussen een groter aantal variabelen. We noemen dit analytsche generalisate in
plaats van statstsche generalisate. Het grote aantal causale relates dat in een kwalitatef onderzoek
kan worden bestudeerd, is dus omgekeerd evenredig aan het kleine aantal waarnemingseenheden.
Er zijn weinig waarnemingseenheden te onderzoeken, maar er kunnen veel relates tussen variabelen
in beeld komen.
Mixed-methodaonde缮zoef
Veel onderzoek in organisates omvat een mengvorm van kwanttateve en kwalitateve
dataverzamelingsmethoden. Beide vormen van onderzoek vragen om zeer verschillende methoden
van analyse en interpretate. De teksten waaruit het kwalitateve materiaal bestaat, worden
onderworpen aan diverse vormen van kwalitateve inhoudsanalyse.
Theo缮etiache of p缮aftiache doelatellini
De doelstelling van een kwalitatef onderzoek in een organisate kan zowel theoretsch als praktsch
van aard zijn. Een praktsche doelstelling ligt op het terrein van het beschrijven, verklaren, evalueren
of veranderen van de situate in een concrete organisate.
H2 De doelatellini en v缮aaiatellini
Het formuleren van een goede doelstelling is van essenteel belang om je onderzoek tot een goed
einde te brengen. Door duidelijk op papier te zeten wat je met het onderzoek wilt bereiken, stuur je
het onderzoeksproces in een goede richtng en leg je de basis voor de verschillende stappen in het
onderzoeksproces. De doelstelling vormt bijvoorbeeld de basis voor je vraagstelling, maar helpt ook
bij het bepalen van de keuze voor je organisate, je onderzoeksstrategie en het soort data dat je gaat
verzamelen.
De doelatellini
Een doelstelling is een methodologisch hulpmiddel dat beknopt en kernachtg vastlegt welke bijdrage
het onderzoek beoogt te leveren. Door deze bijdrage zorgvuldig te formuleren breng je duidelijke
sturing en richtng aan in je onderzoek. De belangrijkste functe die de doelstelling vervult, is dat deze
de basis legt voor de centrale vraagstelling van je onderzoek. De doelstelling bestaat daarbij uit een
verbinding tussen een extern en een intern doel. Het externe doel verwijst naar de theoretsche of
praktsche bijdrage die het onderzoek beoogt te leveren, het is daarnaast noodzakelijk om aan te
geven door middel van welke specifeke kennis je deze bijdrage wilt gaan leveren, het zogenoemde
interne doel. Dit interne doel vormt de basis van je vraagstelling. Waar de doelstelling aangeef
welke bijdrage het onderzoek beoogt te leveren, laat de vraagstelling zien welke kennis hiervoor
nodig is. De vraagstelling zet dus het externe doel van het onderzoek om in een intern doel.
Theo缮ieie缮icht onde缮zoef
Theoriegericht onderzoek beoogt vooral bij te dragen aan de wetenschappelijke kennis over een
verschijnsel in een organisate. Het belangrijkste kenmerk van theoriegericht onderzoek is dat het
doen van algemeen geldige uitspraken over een sociaal verschijnsel vooropstaat en dat de
toepasbaarheid van deze kennis van secundair belang is.
Theoriegericht onderzoek bestaat uit het toetsen aan een bestaande theorie of het ontwikkelen van
een nieuwe theorie. In het geval van toetsend onderzoek zal het onderzoeksproces vertrekken vanuit
, bestaande theorie om van daaruit waarnemingen te verrichten die erop zijn gericht deze te toetsen
en eventueel te ontkrachten. We noemen dit deductef onderzoek. Onderzoek dat gericht is op
theorievorming zal eerder vertrekken vanuit empirische waarnemingen en door middel van
systematsche vergelijking van waarnemingen abstraheren om tot algemeen geldige uitspraken
(hypothesen) te komen, die de basis kunnen vormen voor nieuwe theorieën. Deze vorm heet
inductef onderzoek.
Theo缮ie toetaen
Toetsend onderzoek kan wanneer je als onderzoeken gericht bent op het falsifceren ofwel
weerleggen van de theorie. lls onderzoeker dien je dan tevoren vast te legen hoe het sociale
verschijnsel zich volgens de theorie zou moeten voordoen in een organisate.
Het is belangrijk om te besefen dat een kwalitatef onderzoek in organisates minder geschikt is om
een theorie te bevestgen. Voor het falsifceren van algemeen geldige uitspraken heb je immers maar
een of enkele voorbeelden nodig waarin deze uitspraken niet opgaan. Maar voor het bevestgen van
een algemeen geldige uitspraak zou je een oneindig aantal voorbeelden nodig hebben waarin het
sociale verschijnsel zich inderdaad zo gedraagt als de theorie voorspelt (Vennix, 2008).
Theorievorming
Kwalitatef onderzoek in organisates kan heel geschikt zijn voor het ontwikkelen van nieuwe theorie
over een sociaal verschijnsel.
lnalytsche generalisate = niet de details, maar de algemene patronen die aan een verschijnsel ten
grondslag liggen, worden gegeneraliseerd.
George en Bennet (2004) spreken van theorievorming volgens de 'building block' procedure: door
een verklaring te leveren voor een verschijnsel binnen een beperkt domein kan daaruit in een latere
fase een meer algemene theorie worden afgeleid.
Door de resultaten van organisates die juist veel verschillen of dicht bij elkaar liggen is het mogelijk
te generaliseren. De grondslag voor deze methode van vergelijking is gelegd door de Engelse flosoof
Joh Stuart Mill. De methode van overeenstemming verwijst naar het selecteren en onderzoeken van
organisates die zo veel mogelijk verschillen, maar waarin toch hetzelfde sociale verschijnsel
optreedt.
De methode van verschil verwijst juist naar het selecteren van organisates die heel sterk op elkaar
lijken, maar waar in het ene geval een sociaal verschijnsel wel optreedt en in het andere geval niet.
Praktijkgericht konderzoek
H1 Kwalitatief onde缮zoef in o缮ianiaatiea
In alle gevallen begin je het onderzoek met een algemeen idee over het onderwerp en de organisate
die je wilt onderzoeken. Dat algemene idee zul je tjdens het onderzoeken en schrijven steeds verder
verfjnen en inperken.
De onde缮zoefacyclua
Het uitgangspunt van dit boek is dat een onderzoek een cyclisch proces is, dat bestaat uit
verschillende fasen die je achtereenvolgens, maar soms ook gelijktjdig, doorloopt. Het onderzoek
omvat de volgende fasen:
formuleren van een doelstelling en vraagstelling
het verkrijgen van toegang tot een organisate
het meetbaar maken van de begrippen die je wilt onderzoeken (het plan voor
dataverzameling)
het verzamelen van data
het analyseren daarvan
beantwoorden van een conclusie en discussie.
Kwalitatief onde缮zoef
Kwalitatef onderzoek betref alle vormen van onderzoek die zijn gericht op het verzamelen en
interpreteren van talig materiaal om op basis daarvan uitspraken te doen over een (sociaal)
verschijnsel in de werkelijkheid.
Iemand die kwalitatef onderzoek doet, kan in dezelfde tjdsperiode minder waarnemingseenheden
onderzoeken dan iemand die arbeidsextensiever kwanttatef onderzoek doet. Een kwalitatef
onderzoek kent daarom relatef minder waarnemingseenheden dan een kwanttatef onderzoek. De
intensiteit van de dataverzameling kost weliswaar relatef veel tjd, maar levert ook rijk materiaal op.
De rijkheid van het materiaal zorgt ervoor dat je binnen een kwalitatef onderzoek op basis van een
relatef klein aantal waarnemingseenheden uitspraken kunt doen over een specifek verschijnsel in
de sociale werkelijkheid.
Onde缮zoef binnen o缮ianiaatiea
Onder een organisate verstaan we in dit boek een min of meer formeel samenwerkingsverband
tussen groepen mensen gericht op een gemeenschappelijk doel.
Kwalitatef onderzoek levert een heel specifek soort informate op over organisates. Het is via deze
vorm van onderzoek goed mogelijk om uitspraken te doen over processen in de tjd. Ook
betekenisgeving is een onderwerp dat bij uitstek geschikt is voor kwalitatef onderzoek. Doordat
mensen in eigen woorden antwoord geven op een vraag of doordat je hun gedrag in hun omgeving
van de organisate observeert, leer je hun specifeke verwoording en interpretate van het
verschijnsel kennen.
Kwalitatef onderzoek is tevens geschikt om onderzoek te doen naar organisateculturen. lls laatste
is kwalitatef onderzoek heel geschikt om uitspraken te doen over de context van een bepaald
verschijnsel. Het gaat dan niet alleen om wat dat verschijnsel inhoudt, maar ook om de
omstandigheden waaronder een verschijnsel zich voordoet. Daarom kunnen we zeggen dat
kwalitatef onderzoek geschikt is voor het onderzoeken van meervoudige causaliteit (aagin, 1989),
,ofwel het beschrijven van de wijze waarop meerdere oorzaken van een verschijnsel met elkaar
samenhangen.
Terwijl kwanttatef onderzoek geschikt is om precieze uitspraken te doen over de relate tussen een
beperkt aantal variabelen, is kwalitatef onderzoek juist geschikt om algemene uitspraken te doen
over de samenhang tussen een groter aantal variabelen. We noemen dit analytsche generalisate in
plaats van statstsche generalisate. Het grote aantal causale relates dat in een kwalitatef onderzoek
kan worden bestudeerd, is dus omgekeerd evenredig aan het kleine aantal waarnemingseenheden.
Er zijn weinig waarnemingseenheden te onderzoeken, maar er kunnen veel relates tussen variabelen
in beeld komen.
Mixed-methodaonde缮zoef
Veel onderzoek in organisates omvat een mengvorm van kwanttateve en kwalitateve
dataverzamelingsmethoden. Beide vormen van onderzoek vragen om zeer verschillende methoden
van analyse en interpretate. De teksten waaruit het kwalitateve materiaal bestaat, worden
onderworpen aan diverse vormen van kwalitateve inhoudsanalyse.
Theo缮etiache of p缮aftiache doelatellini
De doelstelling van een kwalitatef onderzoek in een organisate kan zowel theoretsch als praktsch
van aard zijn. Een praktsche doelstelling ligt op het terrein van het beschrijven, verklaren, evalueren
of veranderen van de situate in een concrete organisate.
H2 De doelatellini en v缮aaiatellini
Het formuleren van een goede doelstelling is van essenteel belang om je onderzoek tot een goed
einde te brengen. Door duidelijk op papier te zeten wat je met het onderzoek wilt bereiken, stuur je
het onderzoeksproces in een goede richtng en leg je de basis voor de verschillende stappen in het
onderzoeksproces. De doelstelling vormt bijvoorbeeld de basis voor je vraagstelling, maar helpt ook
bij het bepalen van de keuze voor je organisate, je onderzoeksstrategie en het soort data dat je gaat
verzamelen.
De doelatellini
Een doelstelling is een methodologisch hulpmiddel dat beknopt en kernachtg vastlegt welke bijdrage
het onderzoek beoogt te leveren. Door deze bijdrage zorgvuldig te formuleren breng je duidelijke
sturing en richtng aan in je onderzoek. De belangrijkste functe die de doelstelling vervult, is dat deze
de basis legt voor de centrale vraagstelling van je onderzoek. De doelstelling bestaat daarbij uit een
verbinding tussen een extern en een intern doel. Het externe doel verwijst naar de theoretsche of
praktsche bijdrage die het onderzoek beoogt te leveren, het is daarnaast noodzakelijk om aan te
geven door middel van welke specifeke kennis je deze bijdrage wilt gaan leveren, het zogenoemde
interne doel. Dit interne doel vormt de basis van je vraagstelling. Waar de doelstelling aangeef
welke bijdrage het onderzoek beoogt te leveren, laat de vraagstelling zien welke kennis hiervoor
nodig is. De vraagstelling zet dus het externe doel van het onderzoek om in een intern doel.
Theo缮ieie缮icht onde缮zoef
Theoriegericht onderzoek beoogt vooral bij te dragen aan de wetenschappelijke kennis over een
verschijnsel in een organisate. Het belangrijkste kenmerk van theoriegericht onderzoek is dat het
doen van algemeen geldige uitspraken over een sociaal verschijnsel vooropstaat en dat de
toepasbaarheid van deze kennis van secundair belang is.
Theoriegericht onderzoek bestaat uit het toetsen aan een bestaande theorie of het ontwikkelen van
een nieuwe theorie. In het geval van toetsend onderzoek zal het onderzoeksproces vertrekken vanuit
, bestaande theorie om van daaruit waarnemingen te verrichten die erop zijn gericht deze te toetsen
en eventueel te ontkrachten. We noemen dit deductef onderzoek. Onderzoek dat gericht is op
theorievorming zal eerder vertrekken vanuit empirische waarnemingen en door middel van
systematsche vergelijking van waarnemingen abstraheren om tot algemeen geldige uitspraken
(hypothesen) te komen, die de basis kunnen vormen voor nieuwe theorieën. Deze vorm heet
inductef onderzoek.
Theo缮ie toetaen
Toetsend onderzoek kan wanneer je als onderzoeken gericht bent op het falsifceren ofwel
weerleggen van de theorie. lls onderzoeker dien je dan tevoren vast te legen hoe het sociale
verschijnsel zich volgens de theorie zou moeten voordoen in een organisate.
Het is belangrijk om te besefen dat een kwalitatef onderzoek in organisates minder geschikt is om
een theorie te bevestgen. Voor het falsifceren van algemeen geldige uitspraken heb je immers maar
een of enkele voorbeelden nodig waarin deze uitspraken niet opgaan. Maar voor het bevestgen van
een algemeen geldige uitspraak zou je een oneindig aantal voorbeelden nodig hebben waarin het
sociale verschijnsel zich inderdaad zo gedraagt als de theorie voorspelt (Vennix, 2008).
Theorievorming
Kwalitatef onderzoek in organisates kan heel geschikt zijn voor het ontwikkelen van nieuwe theorie
over een sociaal verschijnsel.
lnalytsche generalisate = niet de details, maar de algemene patronen die aan een verschijnsel ten
grondslag liggen, worden gegeneraliseerd.
George en Bennet (2004) spreken van theorievorming volgens de 'building block' procedure: door
een verklaring te leveren voor een verschijnsel binnen een beperkt domein kan daaruit in een latere
fase een meer algemene theorie worden afgeleid.
Door de resultaten van organisates die juist veel verschillen of dicht bij elkaar liggen is het mogelijk
te generaliseren. De grondslag voor deze methode van vergelijking is gelegd door de Engelse flosoof
Joh Stuart Mill. De methode van overeenstemming verwijst naar het selecteren en onderzoeken van
organisates die zo veel mogelijk verschillen, maar waarin toch hetzelfde sociale verschijnsel
optreedt.
De methode van verschil verwijst juist naar het selecteren van organisates die heel sterk op elkaar
lijken, maar waar in het ene geval een sociaal verschijnsel wel optreedt en in het andere geval niet.
Praktijkgericht konderzoek
