TAB 3.4 GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG VERWIMP
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
PSYCHIATRIE
= klinisch vak waarin observaties, gedachten en gevoelens lijden tot een bepaalde manier van handelen en
behandelen van mensen
KLINISCHE PYCHOLOGIE
= een tak van de psychologie die zich bezighoudt met de beschrijving, de oorzaak en de behandeling van
psychische stoornissen
STIGMA
= negatieve oordelen die we tegen elkaar uiten op basis van gedevalueerde groepsidentiteiten
- Talrijke onderzoeken tonen aan hoe schadelijk stigma kan zijn voor mensen met psychiatrische
problemen
o Geïnternaliseerd stigma gaat gepaard met ernstigere symptomen, een verminderd gevoel van
eigenwaarden en minder kwaliteit van leven
o Weerhoudt mensen ervan om hulp te zoeken en om de ingestelde behandeling te
continueren
o In gevolg van comorbide lichamelijke klacht zorgt stigma bij zorgverleners voor discriminatie
in de hulpverlening wat een lagere levensverwachting bij mensen met psychische
aandoeningen in de hand werkt
- Reeds voor de start van de studies in het medisch onderwijs is het psychiatrisch stigma al aanwezig
onder studenten
- Contacten met patiënten met een psychische kwetsbaarheid tijdens de opleiding maakt dit soms nog
erger
o Weinig comfortabel gevoel in de interactie
o Overweldigd door de input
o Mentaal uitgeput
- Onderliggende (hardnekkige) gedachten
o Prognose = erg matig
o Patiënten met een ernstige psychische aandoening zullen nooit voldoende kunnen herstellen
om een kwaliteitsvol leven te leiden
FRAMES
- Cultureel gedeeld schema’s van waaruit mensen een betekenis geven aan een specifieke situatie
o Bvb. Manier waarop de media mensen met psychische klachten neerzet of hoe men
informatie over psychiatrische stoornissen construeert, houdt allemaal een zekere framing in
- Stigma = resultaat van het toepassen van een specifiek frame om de oorzaken, gevolgen en oplossing
van een psychische stoornis in kaart te brengen
1
,ANALYSE BELGISCHE MEDIA
STIGMA KANTTEKENINGEN
- Stigma fluctueert afhankelijk van de aard van de aandoening
o Doorgaans negatiever tov mensen met een middelenproblematiek schizofrenie of BPS dan
tegen mensen met een depressie of angststoornis
- Voorgaande frames werden getoetst in een onderzoek met 88 Vlaamse laatstejaarsstudenten
GeneesK
o Patiënt met de depressieve stoornis = minst onvoorspelbaar
o Patiënt met een BPS = veruit meest onvoorspelbaar
o Alcoholverslaving en BPS werden ervaren als een gebrek aan zelfcontrole
o Depressie werd meer beschouwd als een gevolg van onze stressvolle samenleving
o Alcoholverslaving werd al ‘een monster’ ervaren
2
,STIGMA, WAT KUNNEN WIJ ERAAN DOEN
- Gezondheidszorg & onderwijs = voorbeeldfuncties
o Essentieel dat wij correct een onbevooroordeeld communiceren over geestelijke
gezondheidsproblemen
o Slechts 1,3% heeft echter rond dit thema nooit iets gehoord in de les
- Stage in de GGZ
o Stijging kennis van psychiatrie
o Stijging vertrouwen in het werk met deze kwetsbare groep
o Stijging bejegening in het contact
o Ook voor vele een aangename verrassing
NORMALITEIT
- Mensen voelen, denken, doen soms dingen die afwijken van wat wij als ‘normaal’ beschouwen
HAMVRAAG
- Wat is normaal
ABNORMALITEIT
ONZE CRITERIA
- Uitzonderlijk
o Dingen zien of horen, wereldrecordhouder
- Sociaal afwijkend
o Cultureel, generatieverschillen
§ Homoseksualiteit in de 70’s = geklasseerd als psychiatrische stoornis
- Foute perceptie van de realiteit
o Hallucinaties in sommige culturen ≠ symptoom van ziekte
- Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
o Kan normaal zijn
§ Na overlijden
o Afhankelijk van duur en intensiteit
- Ongepast of contraproductief gedrag
o Zwaar ethylprobleem
- Gevaar
o In oorlogstijden waren ‘suïcide Missions’ heldhaftig, nu wordt suïcide beken als het teken van
zwakte door sommige
3
, THE CHALLANGE
- De uitdaging voor ons = objectief zijn én blijven
o Zonder te gaan vergelijken met onze eigen normen en mening
KADER WAARIN WE WERKEN
- Holistische of totale mensbenadering
o Psychiatrie is bij uitstek een vak waar gen en omgeving bij elkaar komen
o Dat wat iemand denkt, ervaart en voelt wordt mede beïnvloed door de contacten die hij/zij
heeft, de mogelijkheden van zijn lichaam en de zingeving die hij ervaart en aan zijn leven wil
geven
HULPLMIDDELEN
- Diagnostische criteria à classificatie
- Beiden zijn compatibel en (deels) gericht op symptomen
- Spraken van een psychische stoornis als
o Emotioneel lijden
o Ernstige belemmering in het functioneren
o Gedrag kan lijden tot persoonlijk lijden, pij, invaliditeit, dood
o Langere tijd aanhoudend, past niet meer in de normale reactie
4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
PSYCHIATRIE
= klinisch vak waarin observaties, gedachten en gevoelens lijden tot een bepaalde manier van handelen en
behandelen van mensen
KLINISCHE PYCHOLOGIE
= een tak van de psychologie die zich bezighoudt met de beschrijving, de oorzaak en de behandeling van
psychische stoornissen
STIGMA
= negatieve oordelen die we tegen elkaar uiten op basis van gedevalueerde groepsidentiteiten
- Talrijke onderzoeken tonen aan hoe schadelijk stigma kan zijn voor mensen met psychiatrische
problemen
o Geïnternaliseerd stigma gaat gepaard met ernstigere symptomen, een verminderd gevoel van
eigenwaarden en minder kwaliteit van leven
o Weerhoudt mensen ervan om hulp te zoeken en om de ingestelde behandeling te
continueren
o In gevolg van comorbide lichamelijke klacht zorgt stigma bij zorgverleners voor discriminatie
in de hulpverlening wat een lagere levensverwachting bij mensen met psychische
aandoeningen in de hand werkt
- Reeds voor de start van de studies in het medisch onderwijs is het psychiatrisch stigma al aanwezig
onder studenten
- Contacten met patiënten met een psychische kwetsbaarheid tijdens de opleiding maakt dit soms nog
erger
o Weinig comfortabel gevoel in de interactie
o Overweldigd door de input
o Mentaal uitgeput
- Onderliggende (hardnekkige) gedachten
o Prognose = erg matig
o Patiënten met een ernstige psychische aandoening zullen nooit voldoende kunnen herstellen
om een kwaliteitsvol leven te leiden
FRAMES
- Cultureel gedeeld schema’s van waaruit mensen een betekenis geven aan een specifieke situatie
o Bvb. Manier waarop de media mensen met psychische klachten neerzet of hoe men
informatie over psychiatrische stoornissen construeert, houdt allemaal een zekere framing in
- Stigma = resultaat van het toepassen van een specifiek frame om de oorzaken, gevolgen en oplossing
van een psychische stoornis in kaart te brengen
1
,ANALYSE BELGISCHE MEDIA
STIGMA KANTTEKENINGEN
- Stigma fluctueert afhankelijk van de aard van de aandoening
o Doorgaans negatiever tov mensen met een middelenproblematiek schizofrenie of BPS dan
tegen mensen met een depressie of angststoornis
- Voorgaande frames werden getoetst in een onderzoek met 88 Vlaamse laatstejaarsstudenten
GeneesK
o Patiënt met de depressieve stoornis = minst onvoorspelbaar
o Patiënt met een BPS = veruit meest onvoorspelbaar
o Alcoholverslaving en BPS werden ervaren als een gebrek aan zelfcontrole
o Depressie werd meer beschouwd als een gevolg van onze stressvolle samenleving
o Alcoholverslaving werd al ‘een monster’ ervaren
2
,STIGMA, WAT KUNNEN WIJ ERAAN DOEN
- Gezondheidszorg & onderwijs = voorbeeldfuncties
o Essentieel dat wij correct een onbevooroordeeld communiceren over geestelijke
gezondheidsproblemen
o Slechts 1,3% heeft echter rond dit thema nooit iets gehoord in de les
- Stage in de GGZ
o Stijging kennis van psychiatrie
o Stijging vertrouwen in het werk met deze kwetsbare groep
o Stijging bejegening in het contact
o Ook voor vele een aangename verrassing
NORMALITEIT
- Mensen voelen, denken, doen soms dingen die afwijken van wat wij als ‘normaal’ beschouwen
HAMVRAAG
- Wat is normaal
ABNORMALITEIT
ONZE CRITERIA
- Uitzonderlijk
o Dingen zien of horen, wereldrecordhouder
- Sociaal afwijkend
o Cultureel, generatieverschillen
§ Homoseksualiteit in de 70’s = geklasseerd als psychiatrische stoornis
- Foute perceptie van de realiteit
o Hallucinaties in sommige culturen ≠ symptoom van ziekte
- Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
o Kan normaal zijn
§ Na overlijden
o Afhankelijk van duur en intensiteit
- Ongepast of contraproductief gedrag
o Zwaar ethylprobleem
- Gevaar
o In oorlogstijden waren ‘suïcide Missions’ heldhaftig, nu wordt suïcide beken als het teken van
zwakte door sommige
3
, THE CHALLANGE
- De uitdaging voor ons = objectief zijn én blijven
o Zonder te gaan vergelijken met onze eigen normen en mening
KADER WAARIN WE WERKEN
- Holistische of totale mensbenadering
o Psychiatrie is bij uitstek een vak waar gen en omgeving bij elkaar komen
o Dat wat iemand denkt, ervaart en voelt wordt mede beïnvloed door de contacten die hij/zij
heeft, de mogelijkheden van zijn lichaam en de zingeving die hij ervaart en aan zijn leven wil
geven
HULPLMIDDELEN
- Diagnostische criteria à classificatie
- Beiden zijn compatibel en (deels) gericht op symptomen
- Spraken van een psychische stoornis als
o Emotioneel lijden
o Ernstige belemmering in het functioneren
o Gedrag kan lijden tot persoonlijk lijden, pij, invaliditeit, dood
o Langere tijd aanhoudend, past niet meer in de normale reactie
4
