DEEL III: ROME
12: de vroege Romeinse geschiedenis
Tussen 800-500 vc ontstonden rond de westelijke bekken van de Middellandse Zee
beschavingen die de vergelijking met het oosten konden doorstaan:
- Etrusken (Midden-Italië)
- Carthagers (Noord-Afrika (Tunesië))
- Griekse cultuur in de Griekse kolonies in Zuid-Italië, Sicilië en Zuid-Gallië
● Volgens de legende werd Rome in 753 vc gesticht door Romulus, die de eerste koning
van Rome werd
→ uit archeologische vondsten blijkt dat er toen al enige tijd dorpen waren op de Palatijn en
enige andere heuvels aan de Tiber.
Staat en maatschappij in het vroegste Rome
- Aristocratische bovenlaag met veel grondgebied
- Gezeten boerenstand
- Kleine boeren
- In de stad Rome woonden en werkten ambachtslieden
Veel boeren (cliëntes / plebejers) waren afhankelijk van de aristocraten (patroni / patriciërs) (of
stonden onder hun bescherming).
● De koning (legeraanvoerder, rechtspreken, plechtigheden voor de staatsgoden leiden)
● De Senaat → aanzienlijke familiehoofden. Stonden de koningen bij met advies.
● Volksvergadering = comitica curiata. Kon de Senaat bijeen roepen.
De Comitica Curiata
- 30 curiae
= een bundeling van een aantal gentes = groepen families die dezelfde stamvader
meenden te hebben
, → Een gens was een bundeling van een aantal familiae. Een Familia was vergelijkbaar
met een Griekse huishouding uit de homerische tijd (man, vrouw, kinderen, slaven,
cliëntes)
Pater familias = stamvader, een absoluut gezag, macht over leven en dood van zijn kinderen en
slaven.
De vroege republiek: staat en maatschappij
509-265 vc: de vroege republiek → volgens de legende verjoegen de Romeinen de laatste
koning.
● De Romeinse aristocratie verjoeg de Etruskische koning Tarquinius Superbus en
oriënteerde zich steeds minder op Etrurië en steeds meer op de stamverwante Latijnen.
Rome werd een belangrijk lid van de band van de Latijnse stadstaten.
● Het koningschap werd in Rome afgeschaft en er kwam een nieuwe regering:
- 2 jaarlijks wisselende magistraten: de consuls (macht werd beperkt doordat ze elkaar
beslissingen met een veto tegen konden houden en waren slechts 1 jaar in functie)
- De consuls werden bijgestaan door 2 schatmeesters (quaestoren) die zich ook lieten
adviseren door de Senaat.
- De religieuze taken van de koning ging over op de rex sacrorum en de pontifex
maximus.
- Soms in een noodsituatie konden de magistraten een dictator aanstellen die gedurende
6 maanden alle macht in handen kreeg.
De Romeinse expansie in Italië
Dit duurde van 509-265 vc.
● 509-338: in Midden-Italië heerste voortdurend de strijd tussen Rome, de Latijnen, de
bergstammen rondom Latium en de Zuid-Etruskische steden in wisselende coalities.
→ in het begin van de 4e eeuw vc wist Rome het Zuidelijkste stuk van Etrurië in de
lijven, wat Rome een beslissend overwicht over de andere Latijnse stadstaten gaf in
gebied en mankracht.
, Na 326 vloeiden er allerlei plaatselijke en regionale conflicten in heel Italië samen tt enige
langdurige coalitieoorlogen waarbij alle volken in Italië betrokken raakten. Rome trok aan het
langste eind en verwierf de heerschappij over de italiaanse laars.
De verovering van Italië ging gepaard met het stichten van kolonies.
→ Rome nam een deel van de grond van overwonnen tegenstanders in beslag en deze grond
werd Romeins staatsland. Rome vestigde daarop Romeinse en Latijnse boeren met militaire
ervaring en bezitloze Romeinen en Latijnen. De lagen verspreid en op strategische punten. Ze
hadden wel zelfbestuur.
Slag bij actium (31 vc)= marcus antionus tegen octavianus
12: de vroege Romeinse geschiedenis
Tussen 800-500 vc ontstonden rond de westelijke bekken van de Middellandse Zee
beschavingen die de vergelijking met het oosten konden doorstaan:
- Etrusken (Midden-Italië)
- Carthagers (Noord-Afrika (Tunesië))
- Griekse cultuur in de Griekse kolonies in Zuid-Italië, Sicilië en Zuid-Gallië
● Volgens de legende werd Rome in 753 vc gesticht door Romulus, die de eerste koning
van Rome werd
→ uit archeologische vondsten blijkt dat er toen al enige tijd dorpen waren op de Palatijn en
enige andere heuvels aan de Tiber.
Staat en maatschappij in het vroegste Rome
- Aristocratische bovenlaag met veel grondgebied
- Gezeten boerenstand
- Kleine boeren
- In de stad Rome woonden en werkten ambachtslieden
Veel boeren (cliëntes / plebejers) waren afhankelijk van de aristocraten (patroni / patriciërs) (of
stonden onder hun bescherming).
● De koning (legeraanvoerder, rechtspreken, plechtigheden voor de staatsgoden leiden)
● De Senaat → aanzienlijke familiehoofden. Stonden de koningen bij met advies.
● Volksvergadering = comitica curiata. Kon de Senaat bijeen roepen.
De Comitica Curiata
- 30 curiae
= een bundeling van een aantal gentes = groepen families die dezelfde stamvader
meenden te hebben
, → Een gens was een bundeling van een aantal familiae. Een Familia was vergelijkbaar
met een Griekse huishouding uit de homerische tijd (man, vrouw, kinderen, slaven,
cliëntes)
Pater familias = stamvader, een absoluut gezag, macht over leven en dood van zijn kinderen en
slaven.
De vroege republiek: staat en maatschappij
509-265 vc: de vroege republiek → volgens de legende verjoegen de Romeinen de laatste
koning.
● De Romeinse aristocratie verjoeg de Etruskische koning Tarquinius Superbus en
oriënteerde zich steeds minder op Etrurië en steeds meer op de stamverwante Latijnen.
Rome werd een belangrijk lid van de band van de Latijnse stadstaten.
● Het koningschap werd in Rome afgeschaft en er kwam een nieuwe regering:
- 2 jaarlijks wisselende magistraten: de consuls (macht werd beperkt doordat ze elkaar
beslissingen met een veto tegen konden houden en waren slechts 1 jaar in functie)
- De consuls werden bijgestaan door 2 schatmeesters (quaestoren) die zich ook lieten
adviseren door de Senaat.
- De religieuze taken van de koning ging over op de rex sacrorum en de pontifex
maximus.
- Soms in een noodsituatie konden de magistraten een dictator aanstellen die gedurende
6 maanden alle macht in handen kreeg.
De Romeinse expansie in Italië
Dit duurde van 509-265 vc.
● 509-338: in Midden-Italië heerste voortdurend de strijd tussen Rome, de Latijnen, de
bergstammen rondom Latium en de Zuid-Etruskische steden in wisselende coalities.
→ in het begin van de 4e eeuw vc wist Rome het Zuidelijkste stuk van Etrurië in de
lijven, wat Rome een beslissend overwicht over de andere Latijnse stadstaten gaf in
gebied en mankracht.
, Na 326 vloeiden er allerlei plaatselijke en regionale conflicten in heel Italië samen tt enige
langdurige coalitieoorlogen waarbij alle volken in Italië betrokken raakten. Rome trok aan het
langste eind en verwierf de heerschappij over de italiaanse laars.
De verovering van Italië ging gepaard met het stichten van kolonies.
→ Rome nam een deel van de grond van overwonnen tegenstanders in beslag en deze grond
werd Romeins staatsland. Rome vestigde daarop Romeinse en Latijnse boeren met militaire
ervaring en bezitloze Romeinen en Latijnen. De lagen verspreid en op strategische punten. Ze
hadden wel zelfbestuur.
Slag bij actium (31 vc)= marcus antionus tegen octavianus
