Inhoudsopgave
College 1 | introductie................................................................................................................................... 3
Pedagogiek als opvoeding....................................................................................................................................3
College 2| opvoeding en onderwijs................................................................................................................ 5
Waarom voeden we eigenlijk op?........................................................................................................................5
Opvoeding en opvoeden.......................................................................................................................................5
Wat is onderwijs?.................................................................................................................................................6
Duurzaamheidsvraagstukken in het onderwijs?..................................................................................................7
Afronding..............................................................................................................................................................8
College 3 | pedagogische relatie.................................................................................................................... 9
De pedagogische relatie volgens Langeveld........................................................................................................9
Ouderschap en opvoeding..................................................................................................................................10
Samenvattend....................................................................................................................................................11
College 4 |kritische theorie.......................................................................................................................... 12
Introductie..........................................................................................................................................................12
Verwetenschappelijking van de opvoeding........................................................................................................12
Dominantie en deconstructie.............................................................................................................................12
Verwetenschappelijking.....................................................................................................................................13
Ouders als professionals of niet?.......................................................................................................................13
College 5 | onderwijs: functie en doelen...................................................................................................... 15
Introductie:.........................................................................................................................................................15
Onderwijs: waartoe?..........................................................................................................................................15
De drieslag van Biesta........................................................................................................................................16
De zwakke kracht van onderwijs........................................................................................................................18
College 6 | Taal en communicatie................................................................................................................. 19
Introductie..........................................................................................................................................................19
Inspirator van Biesta:.........................................................................................................................................19
Kernbegrippen van Dewey.................................................................................................................................19
Kritische reflectie................................................................................................................................................21
College 7 | leren, wat is dat eigenlijk?.......................................................................................................... 22
Vorige keer: Dewey............................................................................................................................................22
Wat is leren?......................................................................................................................................................22
Leren als ‘initiatie’..............................................................................................................................................22
, Het probleem met leren.....................................................................................................................................23
Onderdrukking of emancipatie?.........................................................................................................................24
College 8 & 9| opvoeding en onderwijs en het publieke domein...................................................................26
Introductie..........................................................................................................................................................26
Verwevenheid van opvoeding en cultuur...........................................................................................................26
Imbedding......................................................................................................................................................26
Inhoud............................................................................................................................................................27
Koppeling............................................................................................................................................................27
Onderwijs en democratie...................................................................................................................................28
Overeenkomsten................................................................................................................................................29
College 10 | virtuositeit en onzekerheid....................................................................................................... 30
Intro....................................................................................................................................................................30
Ouders als amateurs..........................................................................................................................................30
Knopen doorhakken...........................................................................................................................................31
Theoretisch-pedagogische reflectie...................................................................................................................31
Artikelen...................................................................................................................................................... 33
Artikel Bakhurst | Teaching, telling and Technology.........................................................................................33
Teaching.........................................................................................................................................................33
Technology.....................................................................................................................................................33
Testimony......................................................................................................................................................33
Trusting for the truth, speaking as the science.............................................................................................34
Face to face vs. Online...................................................................................................................................34
Conclusion......................................................................................................................................................34
Artikel Sleutel & de Ruyter | wat is opvoeding?................................................................................................35
Opvoeding en opvoeden: twee begrippen....................................................................................................35
Opvoeden......................................................................................................................................................35
Opvoeding......................................................................................................................................................37
Opvoeding en opvoeden: een vergelijking.........................................................................................................38
Ramaekers & Suissa..................................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 1 | taal van de psychologie en verwetenschappelijking van de opvoeding.....................................39
Wetenschappelijke taal in de opvoeding......................................................................................................39
Wetenschappelijke taal in de opvoeding en de opvoedingsrelatie: normatieve veronderstellingen..........39
Behoefte aan expertise in het gebied van opvoeding: professionalisering van ouders...............................40
Ouder zijn: professionele status versus ervaring..........................................................................................41
,Theoretische pedagogiek
College 1 | introductie
Pedagogiek als opvoeding
Herbart: focus op onderwijs
- Leerlingen activeren
- Leerstof moet uitgaan van wat kinderen al weten en kennen systematisch
uitbouwen
- Doel: deugdzaamheid, de wil om het goede te doen samengaan van kennen,
willen en handelen
Visie over doel & richting, gebaseerd op mensbeeld, kindbeeld en kennis over leren en
didaktiek
Vanaf 18de/19de eeuw tot nu: verschillende invalshoeken in het nadenken over leren,
opvoeden, etc.
(Bijv. Rousseau reformpedagogiek praktijk)
Vooral beschrijvend en voorschrijvend
Stromingen in de wetenschappelijke pedagogiek, o.a.:
- Fenomenologie
o Martinus Langeveld
o ‘Om opvoeding te kunnen definiëren, moeten we uitgaan van de ervaring van
wat opvoeding is.’
o Ervaringen en intenties: gaat om het ‘lezen’ van de wereld om je heen.
- Conceptueel analytische stroming
o Kritisch t.a.v. fenomenologie, juist op zoek naar zuiverheid van begrippen
o Wittgenstein: eerst helderheid over wat we bedoelen voordat we verder gaan
met invullen of oordelen
o Dus: wanneer gebruiken we een begrip op de juiste manier?
o Voorbeeld: artikel Sleutel & De Ruyter
- Kritische theorie
o Fenomenologie gaat voorbij aan machtsverschillen in de samenleving en
wetenschap:
Wiens ervaring en intuïtie gelden?
Welke wetenschappelijke methode wordt gezien als meest geschikt?
Welke opvatting over wetenschap telt?
o Processen/verschijnselen kunnen alleen goed begrepen worden vanuit hun
sociale context
o Belang van kritische reflectie op relatie wetenschap – praktijk – beleid
Verschillende manieren om opvoeding re bestuderen dus: wetenschappelijk onderzoek doen
Theoretische pedagogiek is gericht op:
, - Het begrijpen van opvoeding en onderwijs als bijzondere interpersoonlijke processen
die zich afspelen op het snijvlak van
o Ervaringen en betekenissen
o Keuzes (steeds opnieuw)
- Vanuit het perspectief van de opvoeder in een specifieke setting
Opvoeding gebeurt altijd en overal ter wereld, dus heel vanzelfsprekend en normaal
Maar ook: kind geeft z’n eigen draai aan wat je het meegeeft, dus het eindresultaat van
opvoeding is altijd onzeker.
Wat de ouder doet en kiest en overweegt leidt niet automatisch tot een bepaald
eindresultaat
Onzekerheid = fundamenteel
College 1 | introductie................................................................................................................................... 3
Pedagogiek als opvoeding....................................................................................................................................3
College 2| opvoeding en onderwijs................................................................................................................ 5
Waarom voeden we eigenlijk op?........................................................................................................................5
Opvoeding en opvoeden.......................................................................................................................................5
Wat is onderwijs?.................................................................................................................................................6
Duurzaamheidsvraagstukken in het onderwijs?..................................................................................................7
Afronding..............................................................................................................................................................8
College 3 | pedagogische relatie.................................................................................................................... 9
De pedagogische relatie volgens Langeveld........................................................................................................9
Ouderschap en opvoeding..................................................................................................................................10
Samenvattend....................................................................................................................................................11
College 4 |kritische theorie.......................................................................................................................... 12
Introductie..........................................................................................................................................................12
Verwetenschappelijking van de opvoeding........................................................................................................12
Dominantie en deconstructie.............................................................................................................................12
Verwetenschappelijking.....................................................................................................................................13
Ouders als professionals of niet?.......................................................................................................................13
College 5 | onderwijs: functie en doelen...................................................................................................... 15
Introductie:.........................................................................................................................................................15
Onderwijs: waartoe?..........................................................................................................................................15
De drieslag van Biesta........................................................................................................................................16
De zwakke kracht van onderwijs........................................................................................................................18
College 6 | Taal en communicatie................................................................................................................. 19
Introductie..........................................................................................................................................................19
Inspirator van Biesta:.........................................................................................................................................19
Kernbegrippen van Dewey.................................................................................................................................19
Kritische reflectie................................................................................................................................................21
College 7 | leren, wat is dat eigenlijk?.......................................................................................................... 22
Vorige keer: Dewey............................................................................................................................................22
Wat is leren?......................................................................................................................................................22
Leren als ‘initiatie’..............................................................................................................................................22
, Het probleem met leren.....................................................................................................................................23
Onderdrukking of emancipatie?.........................................................................................................................24
College 8 & 9| opvoeding en onderwijs en het publieke domein...................................................................26
Introductie..........................................................................................................................................................26
Verwevenheid van opvoeding en cultuur...........................................................................................................26
Imbedding......................................................................................................................................................26
Inhoud............................................................................................................................................................27
Koppeling............................................................................................................................................................27
Onderwijs en democratie...................................................................................................................................28
Overeenkomsten................................................................................................................................................29
College 10 | virtuositeit en onzekerheid....................................................................................................... 30
Intro....................................................................................................................................................................30
Ouders als amateurs..........................................................................................................................................30
Knopen doorhakken...........................................................................................................................................31
Theoretisch-pedagogische reflectie...................................................................................................................31
Artikelen...................................................................................................................................................... 33
Artikel Bakhurst | Teaching, telling and Technology.........................................................................................33
Teaching.........................................................................................................................................................33
Technology.....................................................................................................................................................33
Testimony......................................................................................................................................................33
Trusting for the truth, speaking as the science.............................................................................................34
Face to face vs. Online...................................................................................................................................34
Conclusion......................................................................................................................................................34
Artikel Sleutel & de Ruyter | wat is opvoeding?................................................................................................35
Opvoeding en opvoeden: twee begrippen....................................................................................................35
Opvoeden......................................................................................................................................................35
Opvoeding......................................................................................................................................................37
Opvoeding en opvoeden: een vergelijking.........................................................................................................38
Ramaekers & Suissa..................................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 1 | taal van de psychologie en verwetenschappelijking van de opvoeding.....................................39
Wetenschappelijke taal in de opvoeding......................................................................................................39
Wetenschappelijke taal in de opvoeding en de opvoedingsrelatie: normatieve veronderstellingen..........39
Behoefte aan expertise in het gebied van opvoeding: professionalisering van ouders...............................40
Ouder zijn: professionele status versus ervaring..........................................................................................41
,Theoretische pedagogiek
College 1 | introductie
Pedagogiek als opvoeding
Herbart: focus op onderwijs
- Leerlingen activeren
- Leerstof moet uitgaan van wat kinderen al weten en kennen systematisch
uitbouwen
- Doel: deugdzaamheid, de wil om het goede te doen samengaan van kennen,
willen en handelen
Visie over doel & richting, gebaseerd op mensbeeld, kindbeeld en kennis over leren en
didaktiek
Vanaf 18de/19de eeuw tot nu: verschillende invalshoeken in het nadenken over leren,
opvoeden, etc.
(Bijv. Rousseau reformpedagogiek praktijk)
Vooral beschrijvend en voorschrijvend
Stromingen in de wetenschappelijke pedagogiek, o.a.:
- Fenomenologie
o Martinus Langeveld
o ‘Om opvoeding te kunnen definiëren, moeten we uitgaan van de ervaring van
wat opvoeding is.’
o Ervaringen en intenties: gaat om het ‘lezen’ van de wereld om je heen.
- Conceptueel analytische stroming
o Kritisch t.a.v. fenomenologie, juist op zoek naar zuiverheid van begrippen
o Wittgenstein: eerst helderheid over wat we bedoelen voordat we verder gaan
met invullen of oordelen
o Dus: wanneer gebruiken we een begrip op de juiste manier?
o Voorbeeld: artikel Sleutel & De Ruyter
- Kritische theorie
o Fenomenologie gaat voorbij aan machtsverschillen in de samenleving en
wetenschap:
Wiens ervaring en intuïtie gelden?
Welke wetenschappelijke methode wordt gezien als meest geschikt?
Welke opvatting over wetenschap telt?
o Processen/verschijnselen kunnen alleen goed begrepen worden vanuit hun
sociale context
o Belang van kritische reflectie op relatie wetenschap – praktijk – beleid
Verschillende manieren om opvoeding re bestuderen dus: wetenschappelijk onderzoek doen
Theoretische pedagogiek is gericht op:
, - Het begrijpen van opvoeding en onderwijs als bijzondere interpersoonlijke processen
die zich afspelen op het snijvlak van
o Ervaringen en betekenissen
o Keuzes (steeds opnieuw)
- Vanuit het perspectief van de opvoeder in een specifieke setting
Opvoeding gebeurt altijd en overal ter wereld, dus heel vanzelfsprekend en normaal
Maar ook: kind geeft z’n eigen draai aan wat je het meegeeft, dus het eindresultaat van
opvoeding is altijd onzeker.
Wat de ouder doet en kiest en overweegt leidt niet automatisch tot een bepaald
eindresultaat
Onzekerheid = fundamenteel
