Literatuur dag 13, Basiscursus Cognitieve Gedragstherapie Kind &
Jeugd
Inhoudsopgave
Boek: Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Handboek voor theorie en praktijk (Korrelboom &
Ten Broeke, 2014)...................................................................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 13, Aangrijpingspunt van de behandeling (II); interventies die direct of indirect de
emotionele betekenis van de US/UR-representatie herevalueren....................................................................................2
13.2. Generieke interventies die de betekenis van de US/UR-representatie rechtstreeks
herevalueren...................................................................................................................................................................................................2
13.4. Indirecte strategieën om de US/UR-representatie te herevalueren............................................................5
Boek: Protocollaire behandeling voor kinderen en adolescenten met psychische klachten. Deel I
(Braet & Bögels, 2020).......................................................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3, Competitive Memory Training. Behandelprotocol voor negatief zelfbeeld en
adolescenten (Kuin, Maric, Peters & Van Steensel, 2020)....................................................................................................8
3.1. Inleiding.....................................................................................................................................................................................................8
3.2. Onderzoeksbevindingen...............................................................................................................................................................9
3.3. Assessment.............................................................................................................................................................................................9
3.4. Rationale..................................................................................................................................................................................................9
3.5. Behandelprotocol..............................................................................................................................................................................9
3.6. Rol van ouders, leerkracht en omgeving.........................................................................................................................12
3.7. Evaluatie..................................................................................................................................................................................................13
3.8. Discussie.................................................................................................................................................................................................13
Bijlage 3a: Valkuilen.................................................................................................................................................................................13
Boek: Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Handboek voor theorie en
praktijk (Korrelboom & Ten Broeke, 2014)
1
, Hoofdstuk 13, Aangrijpingspunt van de behandeling (II); interventies die direct
of indirect de emotionele betekenis van de US/UR-representatie herevalueren
13.2. Generieke interventies die de betekenis van de US/UR-representatie rechtstreeks
herevalueren
13.2.1. Het gedachterapport (opnieuw)
Gedachterapport toepassen:
Bij problematiek die primair wordt gekenmerkt door disfunctionele verwachtingen.
Bij referentiële problematiek. Men inventariseert de disfunctionele opvattingen van de
patiënt, vraagt naar de argumenten die de disfunctionele opvatting tegenspreken en tracht
op basis van alle verzamelde argumenten, tot een functionele opvatting te komen.
Gedachterapport kan gebruik worden bij het in kaart brengen, verder verkennen en corrigeren van
opvattingen die primair een referentiële associatie onderhouden met de prikkels waardoor zij
worden geactiveerd. Bij referentiële problematiek wordt juist naar de intrinsieke disfunctionele
opvattingen gevraagd, in plaats van naar verwachtingen.
13.2.2. Meerdimensionaal evalueren
Meerdimensionaal evalueren is een variant op het gedachterapport, toegespitst op specifieke
disfunctionele cognitieve patronen. Het is een methode om de patiënt te helpen zijn eenzijdige
manier van interpreteren te doorbreken door juist meer aandacht te geven aan de
multidimensionaliteit van door hem als problematisch ervaren situaties en gebeurtenissen. Het
wordt vaak toegepast bij patiënten die de neiging hebben om zichzelf of hun prestaties
voortdurend (negatief) te beoordelen op basis van slechts 1 of enkele dimensie(s)(=zwart/wit,
dichotoom, alles of niets-denken). Vaak patiënten met dwangmatige of een borderline
persoonlijkheidsstoornis vertonen dit. Maar ook mensen met een stoornis in de lichaamsbeleving.
Stappenplan:
Stap 1: Bepaal de inhoud van de te onderzoeken globale dimensie
- Het oordeel dat de patiënt ergens aan hangt moet kort, krachtig en absoluut worden
geformuleerd. Op basis daarvan wordt een tegengestelde evaluatie vastgesteld. Deze
laatste uitspraak is het onderwerp van de verdere stappen (bijv. negatieve zelfevaluatie is
‘ik ben een slechte leraar’ en de tegengestelde zelfevaluatie is ‘ik ben een goede leraar’.
Stap 2: Bepaal de ‘score’ van de patiënt op die dimensie.
- Beide uitspraken worden als eindpunten van een dimensie op een schaal gezet en de
patiënt geeft aan waar op die schaal hij zichzelf ziet (lijn met links geheel onjuist en
rechts geheel juist). Gebruik hierbij percentages en geen cijfers.
Stap 3: Bepaal de ‘onderliggende dimensies’.
- Inventariseer samen met de patiënt eigenschappen, kenmerken, feiten en gedragingen
die relevant zijn voor de onderzochte rol of eigenschap (bijv. wat maakt iemand tot een
goede leraar?)
Stap 4: Bepaal de ‘scores’ op de ‘onderliggende dimensies’.
- De dimensies uit stap 3 worden onder elkaar gezet en aan iedere dimensie wordt een
aparte evaluatieschaal gekoppeld. Er wordt begonnen met de dimensie waarop de
patiënt zich, naar verwachting, niet al te negatief evalueert. Goede vuistregel is om te
streven naar ten minste 6 dimensies.
Stap 5: Bepaal opnieuw de ‘score’ op de te onderzoeken globale dimensie.
2
Jeugd
Inhoudsopgave
Boek: Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Handboek voor theorie en praktijk (Korrelboom &
Ten Broeke, 2014)...................................................................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 13, Aangrijpingspunt van de behandeling (II); interventies die direct of indirect de
emotionele betekenis van de US/UR-representatie herevalueren....................................................................................2
13.2. Generieke interventies die de betekenis van de US/UR-representatie rechtstreeks
herevalueren...................................................................................................................................................................................................2
13.4. Indirecte strategieën om de US/UR-representatie te herevalueren............................................................5
Boek: Protocollaire behandeling voor kinderen en adolescenten met psychische klachten. Deel I
(Braet & Bögels, 2020).......................................................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3, Competitive Memory Training. Behandelprotocol voor negatief zelfbeeld en
adolescenten (Kuin, Maric, Peters & Van Steensel, 2020)....................................................................................................8
3.1. Inleiding.....................................................................................................................................................................................................8
3.2. Onderzoeksbevindingen...............................................................................................................................................................9
3.3. Assessment.............................................................................................................................................................................................9
3.4. Rationale..................................................................................................................................................................................................9
3.5. Behandelprotocol..............................................................................................................................................................................9
3.6. Rol van ouders, leerkracht en omgeving.........................................................................................................................12
3.7. Evaluatie..................................................................................................................................................................................................13
3.8. Discussie.................................................................................................................................................................................................13
Bijlage 3a: Valkuilen.................................................................................................................................................................................13
Boek: Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Handboek voor theorie en
praktijk (Korrelboom & Ten Broeke, 2014)
1
, Hoofdstuk 13, Aangrijpingspunt van de behandeling (II); interventies die direct
of indirect de emotionele betekenis van de US/UR-representatie herevalueren
13.2. Generieke interventies die de betekenis van de US/UR-representatie rechtstreeks
herevalueren
13.2.1. Het gedachterapport (opnieuw)
Gedachterapport toepassen:
Bij problematiek die primair wordt gekenmerkt door disfunctionele verwachtingen.
Bij referentiële problematiek. Men inventariseert de disfunctionele opvattingen van de
patiënt, vraagt naar de argumenten die de disfunctionele opvatting tegenspreken en tracht
op basis van alle verzamelde argumenten, tot een functionele opvatting te komen.
Gedachterapport kan gebruik worden bij het in kaart brengen, verder verkennen en corrigeren van
opvattingen die primair een referentiële associatie onderhouden met de prikkels waardoor zij
worden geactiveerd. Bij referentiële problematiek wordt juist naar de intrinsieke disfunctionele
opvattingen gevraagd, in plaats van naar verwachtingen.
13.2.2. Meerdimensionaal evalueren
Meerdimensionaal evalueren is een variant op het gedachterapport, toegespitst op specifieke
disfunctionele cognitieve patronen. Het is een methode om de patiënt te helpen zijn eenzijdige
manier van interpreteren te doorbreken door juist meer aandacht te geven aan de
multidimensionaliteit van door hem als problematisch ervaren situaties en gebeurtenissen. Het
wordt vaak toegepast bij patiënten die de neiging hebben om zichzelf of hun prestaties
voortdurend (negatief) te beoordelen op basis van slechts 1 of enkele dimensie(s)(=zwart/wit,
dichotoom, alles of niets-denken). Vaak patiënten met dwangmatige of een borderline
persoonlijkheidsstoornis vertonen dit. Maar ook mensen met een stoornis in de lichaamsbeleving.
Stappenplan:
Stap 1: Bepaal de inhoud van de te onderzoeken globale dimensie
- Het oordeel dat de patiënt ergens aan hangt moet kort, krachtig en absoluut worden
geformuleerd. Op basis daarvan wordt een tegengestelde evaluatie vastgesteld. Deze
laatste uitspraak is het onderwerp van de verdere stappen (bijv. negatieve zelfevaluatie is
‘ik ben een slechte leraar’ en de tegengestelde zelfevaluatie is ‘ik ben een goede leraar’.
Stap 2: Bepaal de ‘score’ van de patiënt op die dimensie.
- Beide uitspraken worden als eindpunten van een dimensie op een schaal gezet en de
patiënt geeft aan waar op die schaal hij zichzelf ziet (lijn met links geheel onjuist en
rechts geheel juist). Gebruik hierbij percentages en geen cijfers.
Stap 3: Bepaal de ‘onderliggende dimensies’.
- Inventariseer samen met de patiënt eigenschappen, kenmerken, feiten en gedragingen
die relevant zijn voor de onderzochte rol of eigenschap (bijv. wat maakt iemand tot een
goede leraar?)
Stap 4: Bepaal de ‘scores’ op de ‘onderliggende dimensies’.
- De dimensies uit stap 3 worden onder elkaar gezet en aan iedere dimensie wordt een
aparte evaluatieschaal gekoppeld. Er wordt begonnen met de dimensie waarop de
patiënt zich, naar verwachting, niet al te negatief evalueert. Goede vuistregel is om te
streven naar ten minste 6 dimensies.
Stap 5: Bepaal opnieuw de ‘score’ op de te onderzoeken globale dimensie.
2
