Arbeidsrecht samenvatting
Week 2,1)
Kenmerken arbeidsovereenkomst:
- Sociale paraplu
- Ontslagbescherming
- Instructiebevoegdheid werkgever
Soorten rechten:
- Dwingend recht
Afwijking is niet mogelijk of is alleen mogelijk als dit in het voordeel is van de werknemer 7:655 lid
10 BW
- Driekwartdwingend recht
Afwijking mogelijk bij cao 7:672 lid 7 BW
- Semidwingend recht
Afwijking mogelijk bij schriftelijke ovk (en cao) 7:628 BW
- Aanvullend recht
Afwijking is mogelijk (mondeling, schriftelijk en bij cao) 7:622 BW
Bevoegdheid rechter
• Absolute competentie
Welk gerecht is bevoegd? Rechtbank (kantonrechter of civiele rechter), hof, HR?
Artikel 93 aanhef en onder c Rv (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering):
- De kantonrechter (bij “zaken betreffende een arbeidsovereenkomst”).
• Relatieve competentie
Waar moet de procedure worden gevoerd?
Artikel 99 en 100 Rv:
- Hoofdregel: “de rechter van de woonplaats van gedaagde”
- mede bevoegd: “de rechter van de plaats waar de arbeid gewoonlijk wordt of laatstelijk
gewoonlijk werd verricht.”
Arbeid komt voor in 3 typen in de overeenkomst:
1. Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW e.v.)
2. Overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW e.v.)
3. Overeenkomst tot aanneming van werk (art. 7: 750 BW e.v.)
Alle drie typen overeenkomst zijn:
• Benoemde overeenkomsten (te vinden in boek 7 BW)
• Wederkerig (er vloeien voor beide partijen verplichtingen uit voort)
Wanneer is er sprake van een arbeidsovereenkomst:
Art. 7:610 BW
• Persoonlijk arbeid verrichten
• Loon
• Gezagsverhouding
,Het formele en materiële gezagscriterium:
Bij twijfel of er sprake is van een arbeidsovereenkomst kijken naar twee criteria:
1. Het formele gezagscriterium: lijkt de overeenkomst op de arbeidsovereenkomst in de
organisatie?
- Is er een zekere mate van continuïteit?
- Draagt een ander dan degene die het arbeid verricht de eindverantwoordelijkheid?
- Wordt loon betaald/zijn andere arbeidsvwd zoals bij de andere werknemers?
2. Het materiële gezagscriterium: kan de werker eenzijdige instructies krijgen van de
ondernemer bij het uitvoeren van de arbeid?
De antwoorden op deze vragen spelen mee bij beantwoording van de vraag of er sprake is van een
arbeidsovereenkomst.
Bijvoorbeeld:
Als alle vragen met een JA kunnen worden beantwoord, dan is er zeer waarschijnlijk WEL
sprake van een arbeidsovereenkomst. Er is dan voldaan aan het formele en materiële
gezagscriterium.
Als alle vragen met een NEE kunnen worden beantwoord, dan is er zeer waarschijnlijk
GEEN sprake van een arbeidsovereenkomst. Er is dan niet voldaan aan het formele en
materiële gezagscriterium.
Als vragen met een JA en vragen met een NEE worden beantwoord: kijken naar het
totaalplaatje en beoordelen of het voldoende is om te spreken van een
arbeidsovereenkomst.
! Let op: het is geen afvinklijst. Kijk naar het totaalplaatje en houd rekening met de factoren !
Voorbeelden van jurisprudentie arbeidsovereenkomst
Voorbeeld 1:
• Z. is sinds juni 1946 krantenbezorgster bij het Parool, elke ochtend in ongeveer 3 kwartier
voor f 12,10 per week
• 28 januari 1954 “ontslag”
• Parool: het stond Z vrij om iemand anders dit werk te laten doen
Z betwist niet dat het haar vrij stond haar werk door een ander te laten doen, niet voldaan
aan het vereiste “persoonlijk werk verrichten”, dus geen arbeidsovereenkomst
Voorbeeld 2:
• meneer B. verricht sinds 1990 werkzaam-heden voor de IND als tolk in de Arabische en
Armeense talen
• de ovk is mondeling gesloten
• er wordt door de IND een vergoeding betaald per gewerkt uur op declaratiebasis
• tijdens ziekte en vakantie wordt geen vergoeding betaald
• de tolk mag een oproep van de IND weigeren
geen arbeidsovk, want: Krijgt betaald per uur op declaratiebasis, krijgt geen vergoeding
tijdens ziekte en vakantie, mag oproep IND weigeren, mag aanvaarde oproep afzeggen
voorbeeld 3:
• meneer Spruijt verricht werkzaamheden voor het ANP (Stichting Algemeen Nederlands
Persbureau) als fotograaf, deels op basis van opdrachten, deels op basis van vrije
aanlevering
• ook deze fotograaf had foto’s aangeboden aan een concurrent
, • Spruijt beroept zich op vermoeden ex art. 7:610a BW.
• Partijen hebben in het verleden uitdrukkelijk een ovk van opdracht gesloten
• Spruijt heeft nooit vakantietoeslag gehad of loon tijdens ziekte of vakantie, Spruijt werd per
foto betaald en declareerde BTW
• hij stond in de Kamer van Koophandel ingeschreven als eenmanszaak
• Spruijt kon zelf bepalen of hij wel of niet beschikbaar was voor werk en Spruijt leverde aan
meerdere media
o.g.v. 4 laatste punten heeft ANP het rechtsvermoeden weerlegd; er is dus geen sprake van
een arbeidsovk.
Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd:
• Onderscheid:
- arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd (als er niks afgesproken is)
- arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd (het moet duidelijk zijn dat het om een bepaalde
periode gaat, bijvoorbeeld een jaar, kan mondeling)
• Aok voor bepaalde tijd eindigt van rechtswege (automatisch):
- art. 7:667 lid 1 BW
- Tenzij o.g.v. de ‘ketenregeling’ toch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
ontstaat. ! uitzondering !
Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd: ketenregeling
• Art. 7:668a BW
• Bescherming werknemer tegen oneindige reeks van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde
tijd
• Als voldaan is aan de voorwaarden, ontstaat aok voor onbepaalde tijd
Ketenregeling: hoofdregels:
Aok voor onbepaalde tijd als:
• Achtereenvolgens meer dan 3 arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd met tussenpozen
van maximaal 6 maanden.
4e aok is dan automatisch onbepaalde tijd
OF
• Achtereenvolgens meerdere arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd met tussenpozen van
maximaal 6 maanden overschrijden periode van 36 maanden
aok voor onbepaalde tijd zodra 36 maanden overschreden
Uitzonderingen ketenregeling:
Zie art. 7:668a BW
• Lid 3: arbeidsovereenkomst voor maximaal 3 maanden die volgt op arbeidsovereenkomst van
36 maanden
• Lid 10: arbeidsovereenkomst in het kader van beroepsbegeleidende leerweg
• Lid 11: minderjarige werknemer die maximaal 12 uren per week werkt
• Lid 15: werknemer basisschool in bepaalde gevallen
Afwijkingen ketenregeling:
• Bij CAO zijn bepaalde afwijkingen toegestaan:
Zie art. 7:668a lid 5, 6, 8, 9 en 13
Oproepcontracten:
Week 2,1)
Kenmerken arbeidsovereenkomst:
- Sociale paraplu
- Ontslagbescherming
- Instructiebevoegdheid werkgever
Soorten rechten:
- Dwingend recht
Afwijking is niet mogelijk of is alleen mogelijk als dit in het voordeel is van de werknemer 7:655 lid
10 BW
- Driekwartdwingend recht
Afwijking mogelijk bij cao 7:672 lid 7 BW
- Semidwingend recht
Afwijking mogelijk bij schriftelijke ovk (en cao) 7:628 BW
- Aanvullend recht
Afwijking is mogelijk (mondeling, schriftelijk en bij cao) 7:622 BW
Bevoegdheid rechter
• Absolute competentie
Welk gerecht is bevoegd? Rechtbank (kantonrechter of civiele rechter), hof, HR?
Artikel 93 aanhef en onder c Rv (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering):
- De kantonrechter (bij “zaken betreffende een arbeidsovereenkomst”).
• Relatieve competentie
Waar moet de procedure worden gevoerd?
Artikel 99 en 100 Rv:
- Hoofdregel: “de rechter van de woonplaats van gedaagde”
- mede bevoegd: “de rechter van de plaats waar de arbeid gewoonlijk wordt of laatstelijk
gewoonlijk werd verricht.”
Arbeid komt voor in 3 typen in de overeenkomst:
1. Arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW e.v.)
2. Overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW e.v.)
3. Overeenkomst tot aanneming van werk (art. 7: 750 BW e.v.)
Alle drie typen overeenkomst zijn:
• Benoemde overeenkomsten (te vinden in boek 7 BW)
• Wederkerig (er vloeien voor beide partijen verplichtingen uit voort)
Wanneer is er sprake van een arbeidsovereenkomst:
Art. 7:610 BW
• Persoonlijk arbeid verrichten
• Loon
• Gezagsverhouding
,Het formele en materiële gezagscriterium:
Bij twijfel of er sprake is van een arbeidsovereenkomst kijken naar twee criteria:
1. Het formele gezagscriterium: lijkt de overeenkomst op de arbeidsovereenkomst in de
organisatie?
- Is er een zekere mate van continuïteit?
- Draagt een ander dan degene die het arbeid verricht de eindverantwoordelijkheid?
- Wordt loon betaald/zijn andere arbeidsvwd zoals bij de andere werknemers?
2. Het materiële gezagscriterium: kan de werker eenzijdige instructies krijgen van de
ondernemer bij het uitvoeren van de arbeid?
De antwoorden op deze vragen spelen mee bij beantwoording van de vraag of er sprake is van een
arbeidsovereenkomst.
Bijvoorbeeld:
Als alle vragen met een JA kunnen worden beantwoord, dan is er zeer waarschijnlijk WEL
sprake van een arbeidsovereenkomst. Er is dan voldaan aan het formele en materiële
gezagscriterium.
Als alle vragen met een NEE kunnen worden beantwoord, dan is er zeer waarschijnlijk
GEEN sprake van een arbeidsovereenkomst. Er is dan niet voldaan aan het formele en
materiële gezagscriterium.
Als vragen met een JA en vragen met een NEE worden beantwoord: kijken naar het
totaalplaatje en beoordelen of het voldoende is om te spreken van een
arbeidsovereenkomst.
! Let op: het is geen afvinklijst. Kijk naar het totaalplaatje en houd rekening met de factoren !
Voorbeelden van jurisprudentie arbeidsovereenkomst
Voorbeeld 1:
• Z. is sinds juni 1946 krantenbezorgster bij het Parool, elke ochtend in ongeveer 3 kwartier
voor f 12,10 per week
• 28 januari 1954 “ontslag”
• Parool: het stond Z vrij om iemand anders dit werk te laten doen
Z betwist niet dat het haar vrij stond haar werk door een ander te laten doen, niet voldaan
aan het vereiste “persoonlijk werk verrichten”, dus geen arbeidsovereenkomst
Voorbeeld 2:
• meneer B. verricht sinds 1990 werkzaam-heden voor de IND als tolk in de Arabische en
Armeense talen
• de ovk is mondeling gesloten
• er wordt door de IND een vergoeding betaald per gewerkt uur op declaratiebasis
• tijdens ziekte en vakantie wordt geen vergoeding betaald
• de tolk mag een oproep van de IND weigeren
geen arbeidsovk, want: Krijgt betaald per uur op declaratiebasis, krijgt geen vergoeding
tijdens ziekte en vakantie, mag oproep IND weigeren, mag aanvaarde oproep afzeggen
voorbeeld 3:
• meneer Spruijt verricht werkzaamheden voor het ANP (Stichting Algemeen Nederlands
Persbureau) als fotograaf, deels op basis van opdrachten, deels op basis van vrije
aanlevering
• ook deze fotograaf had foto’s aangeboden aan een concurrent
, • Spruijt beroept zich op vermoeden ex art. 7:610a BW.
• Partijen hebben in het verleden uitdrukkelijk een ovk van opdracht gesloten
• Spruijt heeft nooit vakantietoeslag gehad of loon tijdens ziekte of vakantie, Spruijt werd per
foto betaald en declareerde BTW
• hij stond in de Kamer van Koophandel ingeschreven als eenmanszaak
• Spruijt kon zelf bepalen of hij wel of niet beschikbaar was voor werk en Spruijt leverde aan
meerdere media
o.g.v. 4 laatste punten heeft ANP het rechtsvermoeden weerlegd; er is dus geen sprake van
een arbeidsovk.
Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd:
• Onderscheid:
- arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd (als er niks afgesproken is)
- arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd (het moet duidelijk zijn dat het om een bepaalde
periode gaat, bijvoorbeeld een jaar, kan mondeling)
• Aok voor bepaalde tijd eindigt van rechtswege (automatisch):
- art. 7:667 lid 1 BW
- Tenzij o.g.v. de ‘ketenregeling’ toch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
ontstaat. ! uitzondering !
Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd: ketenregeling
• Art. 7:668a BW
• Bescherming werknemer tegen oneindige reeks van arbeidsovereenkomsten voor bepaalde
tijd
• Als voldaan is aan de voorwaarden, ontstaat aok voor onbepaalde tijd
Ketenregeling: hoofdregels:
Aok voor onbepaalde tijd als:
• Achtereenvolgens meer dan 3 arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd met tussenpozen
van maximaal 6 maanden.
4e aok is dan automatisch onbepaalde tijd
OF
• Achtereenvolgens meerdere arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd met tussenpozen van
maximaal 6 maanden overschrijden periode van 36 maanden
aok voor onbepaalde tijd zodra 36 maanden overschreden
Uitzonderingen ketenregeling:
Zie art. 7:668a BW
• Lid 3: arbeidsovereenkomst voor maximaal 3 maanden die volgt op arbeidsovereenkomst van
36 maanden
• Lid 10: arbeidsovereenkomst in het kader van beroepsbegeleidende leerweg
• Lid 11: minderjarige werknemer die maximaal 12 uren per week werkt
• Lid 15: werknemer basisschool in bepaalde gevallen
Afwijkingen ketenregeling:
• Bij CAO zijn bepaalde afwijkingen toegestaan:
Zie art. 7:668a lid 5, 6, 8, 9 en 13
Oproepcontracten:
