BESCHERMDE MEERDERJARIGEN
Overzicht
Publiekrechtelijke maatregelen houdende
vrijheidsberoving
- gedwongen opname, behandeling en verpleging van
geesteszieken
- internering van personen met een geestesstoornis
Privaatrechtelijke bescherming
- buitengerechtelijke bescherming
- rechterlijke bescherming (onbekwaamheid en bewind)
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 1
Beschermde meerderjarigen = Geestesgestoorden = geesteszieken
1
, GEESTESZIEKEN EN EVRM
Art. 5.1 litt. e EVRM stelt voorwaarden aan de
vrijheidsberoving van geesteszieken
- de persoon moet geestesziek zijn
- vrijheidsberoving langs wettelijke weg
- rechtmatige vrijheidsberoving
verduidelijkt in de rechtspraak van het EHRM
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 2
De oorsprong van de Belgische wetgeving ligt in het EVRM. Artikel
5.1.e EVRM stelt voorwaarden aan de vrijheidsberoving van
geesteszieken:
- Het moet gaan om een geesteszieken
- Als een geesteszieken wordt opgesloten, moet hiervoor in het BE
recht een wettelijke grondslag zijn.
- De vrijheidsberoving moet rechtmatig zijn. Er is daarom in het BE
recht een tussenkomst nodig van de vrederechter.
Wat een geesteszieke nu concreet inhoud, is verduidelijkt in een aantal
belangrijke arresten van het EHRM.
2
, GEESTESZIEKEN EN EVRM
Arrest Winterwerp / Nederland van 24 oktober 1979
- geestesziekte moet worden aangetoond op basis
v/e objectief medisch onderzoek
(behalve in spoedgevallen)
- vrijheidsberoving is slechts gerechtvaardigd
* als de geestesziekte voldoende ernstig is
* zolang de geestesziekte blijft bestaan
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 3
- Arrest Winterwerp → Een princiepsarrest dat gaat over de
interpretatie van artikel 5EVRM. Het is een arrest van 1979. Onze BE
wet dateert van 1990, en is opgesteld obv deze rechtspraak waarin NL
is veroordeeld.
Art 5EVRM zegt dat het moet gaan om een geesteszieke, opdat je
hem van zijn vrijheid kan beroven. Hoe toon je nu aan dat iemand
geestesziek is? → De geestesziekte moet worden aangetoond obv een
objectief medisch onderzoek. In BE is daarom een omstandige
geneeskundige verklaring vereist. Hierop bestaat echter een
uitzondering, namelijk in spoedgevallen. In dringende gevallen moet
het objectief medisch onderzoek niet plaatsvinden. MAAR: die
spoedgevallen komen super veel voor in de praktijk. In BE zijn 90%
van alle gedwongen opnames spoedgevallen. In de praktijk gebeurt het
objectief medisch onderzoek dus niet zo vaak.
De vrijheidsberoving is bovendien maar gerechtvaardigd als de
geestesziekte voldoende ernstig is, en zolang ze blijft bestaan. → Als
de geestesziekte dus verdwijnt, moet de geestesgestoorde vrij worden
gelaten. De geestesziekte moet voldoende ernstig zijn. Het volstaat
dus niet dat iemand een beetje gek is.
3
, GEESTESZIEKEN EN EVRM
Arrest Aerts / België van 30 juli 1998
- vrijheidsberoving moet plaatsvinden in een
hospitaal of in een andere geschikte instelling
(niet: de psychiatrische afdeling van een
gevangenis zonder medisch personeel en
aangepaste therapeutische omgeving)
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 4
- Arrest Aerts van 1998
Vandaag zijn er in BE veel forensische psychiatrische centra (= FPC)
gebouwd, maar de capaciteit van die centra volstaat niet om iedereen
de nodige behandeling te geven. Vroeger bestonden die FPC’s niet. Ze
sloten de geestesgestoorden daarom gwn op in de psychiatrische
afdeling van een gevangenis, zonder medisch personeel en
aangepaste omgeving. Dit overkwam ook meneer Aerts. Hij kreeg niet
de behandeling die hij als geestesgestoorde had moeten krijgen. Ook
vandaag nog wordt BE hier nog soms voor veroordeeld.
4
Overzicht
Publiekrechtelijke maatregelen houdende
vrijheidsberoving
- gedwongen opname, behandeling en verpleging van
geesteszieken
- internering van personen met een geestesstoornis
Privaatrechtelijke bescherming
- buitengerechtelijke bescherming
- rechterlijke bescherming (onbekwaamheid en bewind)
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 1
Beschermde meerderjarigen = Geestesgestoorden = geesteszieken
1
, GEESTESZIEKEN EN EVRM
Art. 5.1 litt. e EVRM stelt voorwaarden aan de
vrijheidsberoving van geesteszieken
- de persoon moet geestesziek zijn
- vrijheidsberoving langs wettelijke weg
- rechtmatige vrijheidsberoving
verduidelijkt in de rechtspraak van het EHRM
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 2
De oorsprong van de Belgische wetgeving ligt in het EVRM. Artikel
5.1.e EVRM stelt voorwaarden aan de vrijheidsberoving van
geesteszieken:
- Het moet gaan om een geesteszieken
- Als een geesteszieken wordt opgesloten, moet hiervoor in het BE
recht een wettelijke grondslag zijn.
- De vrijheidsberoving moet rechtmatig zijn. Er is daarom in het BE
recht een tussenkomst nodig van de vrederechter.
Wat een geesteszieke nu concreet inhoud, is verduidelijkt in een aantal
belangrijke arresten van het EHRM.
2
, GEESTESZIEKEN EN EVRM
Arrest Winterwerp / Nederland van 24 oktober 1979
- geestesziekte moet worden aangetoond op basis
v/e objectief medisch onderzoek
(behalve in spoedgevallen)
- vrijheidsberoving is slechts gerechtvaardigd
* als de geestesziekte voldoende ernstig is
* zolang de geestesziekte blijft bestaan
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 3
- Arrest Winterwerp → Een princiepsarrest dat gaat over de
interpretatie van artikel 5EVRM. Het is een arrest van 1979. Onze BE
wet dateert van 1990, en is opgesteld obv deze rechtspraak waarin NL
is veroordeeld.
Art 5EVRM zegt dat het moet gaan om een geesteszieke, opdat je
hem van zijn vrijheid kan beroven. Hoe toon je nu aan dat iemand
geestesziek is? → De geestesziekte moet worden aangetoond obv een
objectief medisch onderzoek. In BE is daarom een omstandige
geneeskundige verklaring vereist. Hierop bestaat echter een
uitzondering, namelijk in spoedgevallen. In dringende gevallen moet
het objectief medisch onderzoek niet plaatsvinden. MAAR: die
spoedgevallen komen super veel voor in de praktijk. In BE zijn 90%
van alle gedwongen opnames spoedgevallen. In de praktijk gebeurt het
objectief medisch onderzoek dus niet zo vaak.
De vrijheidsberoving is bovendien maar gerechtvaardigd als de
geestesziekte voldoende ernstig is, en zolang ze blijft bestaan. → Als
de geestesziekte dus verdwijnt, moet de geestesgestoorde vrij worden
gelaten. De geestesziekte moet voldoende ernstig zijn. Het volstaat
dus niet dat iemand een beetje gek is.
3
, GEESTESZIEKEN EN EVRM
Arrest Aerts / België van 30 juli 1998
- vrijheidsberoving moet plaatsvinden in een
hospitaal of in een andere geschikte instelling
(niet: de psychiatrische afdeling van een
gevangenis zonder medisch personeel en
aangepaste therapeutische omgeving)
Personen-, familie- en relatievermogensrecht – Prof. dr. Gerd Verschelden 4
- Arrest Aerts van 1998
Vandaag zijn er in BE veel forensische psychiatrische centra (= FPC)
gebouwd, maar de capaciteit van die centra volstaat niet om iedereen
de nodige behandeling te geven. Vroeger bestonden die FPC’s niet. Ze
sloten de geestesgestoorden daarom gwn op in de psychiatrische
afdeling van een gevangenis, zonder medisch personeel en
aangepaste omgeving. Dit overkwam ook meneer Aerts. Hij kreeg niet
de behandeling die hij als geestesgestoorde had moeten krijgen. Ook
vandaag nog wordt BE hier nog soms voor veroordeeld.
4
