Evidence-based practice voor verpleegkundigen
Hoofdstuk 2 De methodiek van evidence-based practice
Het toepassen van de methodiek van EBP maakt deel uit van een besluitvormingsproces
waarbij beslissingen over zorg worden genomen op basis van de professionele kennis en
ervaring van de zorgvrager, extern bewijsmateriaal vanuit systematisch onderzoek en de
waarde(n) en voorkeur van de cliënt. EBP maakt daarbij gebruik van kennis uit
wetenschappelijk onderzoek (bestaande propositionele kennis) en past deze kennis in de
praktijk toe. De methodiek draagt bij aan het invoeren van veranderingen van bewezen
waarde door het zoeken, beoordelen en – indien valide en toepasbaar – in de praktijk toe
passen van resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het doel is de kwaliteit van de
zorgverlening te verbeteren en te verantwoorden, en beslissingen met het huidige beste
(wetenschappelijke) bewijs te onderbouwen.
5 stappen van EBP:
- Het (gezondheids)probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
o Achtergrondvragen zijn meer algemeen van aard, ze zijn relevant voor de
behandeling maar niet specifiek voor de cliënt die aanleiding geeft tot de
vraag
o Voorgrondvragen zijn meer gedetailleerd en specifiek voor de huidige cliënt.
Deze hebben een grotere invloed op de zorg.
o PICO voor concrete en beantwoordbare vragen:
Patiënt of probleem (wie)
Interventie (wat)
Comparison of controle-interventie
Outcome of resultaat (waarom)
- Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
o Er wordt gezocht naar het best beschikbare bewijs, hiervoor is een algemene
hiërarchie van bewijs:
Systematische reviews (SR) en Meta-analyses (MA) van
gerandomiseerde gecontroleerde studies; of systematische
samenvatting, synopsis, synthese of richtlijn waarin beschikbaar bewijs
is samengevoegd en geïntegreerd
Gecontroleerde studies
Gerandomiseerde gecontroleerde studies (randomized
controlled trial of RCT)
Gecontroleerde studies met gelijktijdige controlegroep
(controlled clinical trial of CCT)
Niet-gecontroleerde studies of observationeel onderzoek
(cohortstudies, patiëntcontrolestudies (case control), dwarsdoorsnede
(crosssectioneel) onderzoek, case-serieonderzoek, kwalitatief
onderzoek)
Mening van experts of deskundigen (expert opinion)
o Zoekstrategie:
Relevante zoektermen opstellen
Deze zoektermen op de juiste wijze combineren
De zoekactie beperken door criteria als taal, publicatiedatum en
eventueel het soort onderzoek
, - Het beoordelen van het gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en
toepasbaarheid
o Een beoordeling of critical appraisal van een onderzoek stelt de
verpleegkundige in staat de waarde en validiteit van een onderzoek vast te
stellen in relatie tot de praktijk. Het gebruik van een beoordelingslijst biedt
structuur bij het beoordelen van een artikel en zorgt ervoor dat er geen
belangrijke onderdelen worden overgeslagen.
Stap 1: Validiteit van het onderzoek
Stap 2: Resultaten
Stap 3: Toepasbaarheid
- Het toepassen van het resultaat in de praktijk, waarbij bewijs vanuit onderzoek wordt
geïntegreerd met expertise van de behandelaar en de waarden van de cliënt in
gezamenlijke besluitvorming
o Het toepassen van EBP impliceert het integreren van de individuele klinische
expertise van de behandelaar, met het beste externe beschikbare
bewijsmateriaal en de waarde(n) en voorkeuren van de cliënt ten aanzien van
een (mogelijke) behandeling. Deze 3 factoren worden ten opzichte van elkaar
afgewogen en leiden tot een gezamenlijke beslissing over de behandeling die
beloop verbetert in de door de cliënt gewenste zin.
- Het regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
o Evaluatie is een essentieel onderdeel van EBP. Bij de evaluatie moet zowel
het proces als het product worden beschouwd. Op basis van evaluatie kan
worden beoordeeld of de toepassing goed verloopt, binnen de mogelijkheden
van de zorgverleners en de organisatie past en of op bepaalde punten
verbeteringen mogelijk zijn.
Hoofdstuk 7 Systematische reviews
4 belangrijkste en meest systematische uitgevoerde typen reviews in de gezondheidszorg:
- De scoping review
- De meta-synthese van kwalitatief onderzoek
- De mixed-method review
- De systematic review, met eventueel een statistische meta-analyse van kwalitatieve
data
o Het gaat om een gestandaardiseerde en geobjectiveerde analyse van al het
oorspronkelijke onderzoek dat over een onderwerp is gedaan.
o Het moet aan strikte eisen voldoen en voor de lezer controleerbaar zijn
voordat de conclusies betrouwbaar kunnen worden geacht.
o Ook speelt het type review een rol bij de mate waarin de resultaten kunnen
worden toegepast in andere contexten (generalisatie).
o Algemeen geldt dat de methode voor het maken van een systematic review
transparant en reproduceerbaar moet zijn. Er wordt gewerkt met een:
Expliciete vraagstelling
Een uitgebreide zoekstrategie
Een ondubbelzinnige procedure voor de selectie van studies
Een beoordeling van de kwaliteit van de onderzoeken
Een heldere presentatie van de resultaten
o Goed uitgevoerde systematische reviews vormen het krachtigste
bewijsmateriaal, omdat ze een samenvatting geven van al het beschikbare
primaire onderzoek.
Hoofdstuk 2 De methodiek van evidence-based practice
Het toepassen van de methodiek van EBP maakt deel uit van een besluitvormingsproces
waarbij beslissingen over zorg worden genomen op basis van de professionele kennis en
ervaring van de zorgvrager, extern bewijsmateriaal vanuit systematisch onderzoek en de
waarde(n) en voorkeur van de cliënt. EBP maakt daarbij gebruik van kennis uit
wetenschappelijk onderzoek (bestaande propositionele kennis) en past deze kennis in de
praktijk toe. De methodiek draagt bij aan het invoeren van veranderingen van bewezen
waarde door het zoeken, beoordelen en – indien valide en toepasbaar – in de praktijk toe
passen van resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het doel is de kwaliteit van de
zorgverlening te verbeteren en te verantwoorden, en beslissingen met het huidige beste
(wetenschappelijke) bewijs te onderbouwen.
5 stappen van EBP:
- Het (gezondheids)probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
o Achtergrondvragen zijn meer algemeen van aard, ze zijn relevant voor de
behandeling maar niet specifiek voor de cliënt die aanleiding geeft tot de
vraag
o Voorgrondvragen zijn meer gedetailleerd en specifiek voor de huidige cliënt.
Deze hebben een grotere invloed op de zorg.
o PICO voor concrete en beantwoordbare vragen:
Patiënt of probleem (wie)
Interventie (wat)
Comparison of controle-interventie
Outcome of resultaat (waarom)
- Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
o Er wordt gezocht naar het best beschikbare bewijs, hiervoor is een algemene
hiërarchie van bewijs:
Systematische reviews (SR) en Meta-analyses (MA) van
gerandomiseerde gecontroleerde studies; of systematische
samenvatting, synopsis, synthese of richtlijn waarin beschikbaar bewijs
is samengevoegd en geïntegreerd
Gecontroleerde studies
Gerandomiseerde gecontroleerde studies (randomized
controlled trial of RCT)
Gecontroleerde studies met gelijktijdige controlegroep
(controlled clinical trial of CCT)
Niet-gecontroleerde studies of observationeel onderzoek
(cohortstudies, patiëntcontrolestudies (case control), dwarsdoorsnede
(crosssectioneel) onderzoek, case-serieonderzoek, kwalitatief
onderzoek)
Mening van experts of deskundigen (expert opinion)
o Zoekstrategie:
Relevante zoektermen opstellen
Deze zoektermen op de juiste wijze combineren
De zoekactie beperken door criteria als taal, publicatiedatum en
eventueel het soort onderzoek
, - Het beoordelen van het gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en
toepasbaarheid
o Een beoordeling of critical appraisal van een onderzoek stelt de
verpleegkundige in staat de waarde en validiteit van een onderzoek vast te
stellen in relatie tot de praktijk. Het gebruik van een beoordelingslijst biedt
structuur bij het beoordelen van een artikel en zorgt ervoor dat er geen
belangrijke onderdelen worden overgeslagen.
Stap 1: Validiteit van het onderzoek
Stap 2: Resultaten
Stap 3: Toepasbaarheid
- Het toepassen van het resultaat in de praktijk, waarbij bewijs vanuit onderzoek wordt
geïntegreerd met expertise van de behandelaar en de waarden van de cliënt in
gezamenlijke besluitvorming
o Het toepassen van EBP impliceert het integreren van de individuele klinische
expertise van de behandelaar, met het beste externe beschikbare
bewijsmateriaal en de waarde(n) en voorkeuren van de cliënt ten aanzien van
een (mogelijke) behandeling. Deze 3 factoren worden ten opzichte van elkaar
afgewogen en leiden tot een gezamenlijke beslissing over de behandeling die
beloop verbetert in de door de cliënt gewenste zin.
- Het regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
o Evaluatie is een essentieel onderdeel van EBP. Bij de evaluatie moet zowel
het proces als het product worden beschouwd. Op basis van evaluatie kan
worden beoordeeld of de toepassing goed verloopt, binnen de mogelijkheden
van de zorgverleners en de organisatie past en of op bepaalde punten
verbeteringen mogelijk zijn.
Hoofdstuk 7 Systematische reviews
4 belangrijkste en meest systematische uitgevoerde typen reviews in de gezondheidszorg:
- De scoping review
- De meta-synthese van kwalitatief onderzoek
- De mixed-method review
- De systematic review, met eventueel een statistische meta-analyse van kwalitatieve
data
o Het gaat om een gestandaardiseerde en geobjectiveerde analyse van al het
oorspronkelijke onderzoek dat over een onderwerp is gedaan.
o Het moet aan strikte eisen voldoen en voor de lezer controleerbaar zijn
voordat de conclusies betrouwbaar kunnen worden geacht.
o Ook speelt het type review een rol bij de mate waarin de resultaten kunnen
worden toegepast in andere contexten (generalisatie).
o Algemeen geldt dat de methode voor het maken van een systematic review
transparant en reproduceerbaar moet zijn. Er wordt gewerkt met een:
Expliciete vraagstelling
Een uitgebreide zoekstrategie
Een ondubbelzinnige procedure voor de selectie van studies
Een beoordeling van de kwaliteit van de onderzoeken
Een heldere presentatie van de resultaten
o Goed uitgevoerde systematische reviews vormen het krachtigste
bewijsmateriaal, omdat ze een samenvatting geven van al het beschikbare
primaire onderzoek.
