Samenvatting Gerechtelijke geneeskunde en criminalistiek geslaagd eerste zit met 16/20

Gerechtelijke geneeskunde en criminalistiek

1.Inleiding
1.Terminologie
 Sinds eind vorige eeuw: forensische geneeskunde, voordien: “gerechtelijke geneeskunde”
 Vele termen om forensische geneeskunde te duiden (vb. forensische pathologie, forensisch
onderzoek,...)
 “Forensisch” afgeleid van Forum Romanum: verwijst naar plaats en systeem van Romeinse recht wat
toegankelijk was voor iedereen (= Basilica Julia)  nu nog steeds mogelijk om rechtszaken als publiek
mee te volgen (vb. Hof van Assisen)
2.Definitie
 Forensische geneeskunde = geneeskundige specialiteit die gebruik maakt van specifieke
geneeskundige kennis en vaardigheden om deskundig advies te geven aan bevoegde gerechtelijke
instanties op gerezen rechtsvragen, van medische aard, binnen toepassing van strafrecht.
o Beoefent door artsen die geneeskunde hebben gestudeerd
o In België erkende specialiteit
o Binnen toepassing van strafrecht: deskundige aangesteld door magistraat
 In België magistraat vrije keuze: welke deskundige hij zal vorderen/aanstellen om opdracht te
vervullen en hierover advies te geven
o Wel nationaal register van deskundigen (= mensen die als deskundigen wensen op te
treden voor justitie, zullen hierin worden opgenomen, mits voldaan aan aantal criteria)
 Specifieke geneeskundige kennis en vaardigheden:
o Wordt eigen gemaakt tijdens opleiding
o MB27februari2002
o Arts moet extra opleiding van minstens 5j volgen (master-na-master) en erkenning van
commissie als forensisch deskundige in gerechtelijke geneeskunde

3.Complexiteit van medisch forensisch onderzoek




 Interdisciplinair = informatie wordt ingewonnen op diverse gebieden, zoals klinische en politionele
gegevens.
 Alle gegevens moeten worden samengebracht om tot gemotiveerd eindverslag te komen
 Neemt tijd in beslag om alle informatie te verzamelen/verwerken om advies te formuleren

1.Opdrachten forensische geneeskunde
1.Levende personen: slachtoffers

 Bedoeling: aard, oorzaak en gevolgen van verwondingen achterhalen (vb. vechtpartij, ongeval,...)
 Medische fout = iemand is behandeld geweest door een arts waarbij er schade werd ondervonden en is van
mening dat medische fout is gebeurd.
o Klacht mogelijk bij OR met burgerlijke partijstelling

, o Meestal aanstelling van college van deskundigen met wetsdokter/specialist forensische
geneeskunde, aangevuld door specialisten van materie waarover het gaat (vb. gynaecologisch
probleem  gynaecologen)
 Seksueel geweld:
o Vroeger vooral taak van wetsdokter
o Heden: Zorgcentrum na Seksueel Geweld ZSG met aanwezigheid van...
 Medische zorg (vb. arts, meestal gynaecoloog)
 Psychische zorg (vb. psycholoog)
 Sporenonderzoek (vb. verpleegkundige)
 Aangifte bij politie (vb. politieambtenaar)
 Opvolging op medisch/psychologisch vlak

2.Geschiktheid tot aangeven wanneer persoon in staat is om...

 Verhoord te worden
 Opgesloten te worden
 Besturen van voertuig
 Deelname aan jury van Hof van Assisen (vb. mensen met ziektebriefje controleren)
 Getuigen in proces

3.Levende personen: verdachten

 Letselbilan = wat voor letsels zijn dit. (vb. dader van messteken: letsels dieper aan pinkzijde dan duimzijde)
 Causaliteit = verband tussen letsels en feiten.

4.Overleden personen

 Identificatie
 Tijdstip van overlijden
 Aard en oorzaak van verwondingen
 Doodsoorzaak/doodsmechanisme
 Aard van overlijden

5.Onderzoek van lijkdelen, skelet(delen)

 Volledig lichaam niet altijd aanwezig
 Zelfde zaken als bij overleden persoon

6.Varia

 Aanwezigheid bij wedersamenstelling/reconstructie:
o Verdachte en levend slachtoffer zullen tonen wat er op moment van feiten heeft voorgedaan
o Kijken of reconstructie overeenstemt met vaststellingen forensisch onderzoek
 Getuigenis in rechtbank:
o Er kunnen bijkomende vragen worden gesteld door magistraten, advocaten, juryleden,...
o Inzake Hof van Assisen: volledig mondeling rapport meedelen over vaststellingen

2.Wettelijke bronnen forensische geneeskunde
 Forensische geneeskunde wordt beoefend door artsen
 KB 10 november 1967 betreffende uitoefening van geneeskunst, verpleegkunde, paramedische beroepen en
geneeskundige commissies
 Beschikken over medisch beroepsgeheim (Art. 458 Sw.):

, o Artsen hebben medisch beroepsgeheim, gerechtsdeskundige nietg ebonden aan medisch
beroepsgeheim binnen grenzen van opdracht:
 Enkel rapporteren aan opdrachtgever, niet aan derden (vb. pers, magistraten die opdracht
niet gegeven hebben)
 Hebben spreekrecht en geen spreekplicht: recht om te spreken en om te zwijgen
o Enkele uitzonderingen na zaak Dutroux (Art. 458 bis Sw.):
 Vroeger mocht behandelde arts geen gegevens meedelen aan PdK
 Nu mogelijk inzake minderjarigen of kwetsbare personen mits voldaan aan voorwaarden
 Wetgevingen:
o Inzake gerechtskosten in strafzaken (=honorarium): KB 28 december 1950
o Inzake specialiteit van gerechtelijke geneeskunde: MB 27 februari 2002

3.Aanstelling van deskundige in strafzaken




 Deskundige wordt aangesteld tijdens vooronderzoek:
o Vaak opdracht van PdK of OR, minder vaak politie:
 OR inzake gerechtelijk onderzoek GO
 PdK inzake opsporingsonderzoek OO
o Na afronding zaak, doorverwijzing vonnisgerecht mogelijk( vb.HvA) waar onderzoek ter terechtzitting
plaatsvindt:
 Mogelijk nood aan (bijkomende) aanstelling deskundige door middel van tussenvonnis
 OO buiten heterdaad (Art. 22 Sv.): algemeen aangenomen dat PdK advies kan inwinnen van deskundigen
 OO in geval van heterdaad (Art. 43, 44, 44bis, 44quinquies, 44 sexies, 44septies Sv.):
o (Art. 43 Sv.): aanstelling van één/twee personen die wegens kunde/beroep bekwaam geacht worden 
juridische definitie deskundige
o (Art.44Sv.):aanstellingvanéén/tweegeneesherendieverslagzullenuitbrengenover oorzaken van dood en
staat van lijk  lijkschouwing

4.Strafzaken procedure
1.Opdracht

 Vaak eerst telefonisch, opdracht later schriftelijk bevestigd
 Duidelijk omschreven opdracht: hieraan houden (vb. vraag tot uitwendige schouwing, niet overgaan tot
inwendige schouwing)
 Verbod tot weigering, tenzij grondige reden (vb. te onderzoeken persoon nauw familielid)

2.Tegensprekelijkheid

 Vooronderzoek: verloopt gewoonlijk niet tegensprekelijk
 Vonnisgerechten:
o Louter burgerlijk: tegensprekelijk mogelijk
o Strafgebied:rechterbeslistofdittegensprekelijkgebeurd

,  Tegensprekelijkheid:
o Alle partijen uitnodigen op elke zitting: via aangetekend schrijven
o Aanwezigheid van partijen tijdens expertiseverrichtingen
o Verbod op eenzijdige contacten met rechter/partijen
o Nadien voorverslag(=preliminaria) opgesteld
o Na beantwoorden van opmerkingen neerleggen definitief expertiseverslag
o  Neemt veel tijd in beslag


2.Tussenkomst van arts bij overlijden
1.Arts en overlijden
 (Art. 55 Bw.): akte van overlijden wordt door ambtenaar van burgerlijke stand opgesteld, via overlijdensattest
die hem voorgelegd wordt
o Indien iemand overlijdt: arts doet vaststelling en stelt verplicht overlijdensattest op
 Aangifte van overlijden aan ambtenaar van burgerlijke stand: niet wettelijk verplicht door arts
o In praktijk: begrafenisondernemer doet dit

1.Overlijdensattest

 Twee modellen:
o Model III C: indien persoon +/=1 joud
o Model III D: indien persoon -1j oud of dood geboorte
 Verplicht: draagt bij om jaarlijkse statistieken van doodsoorzaken te bepalen
 Niet/gedeeltelijk/slecht invullen  strafbaar

Model III C

 Bundel van aantal stroken die ingevuld wordt:
o Strook C: medisch geheim, wordt anoniem ingevuld, in gesloten enveloppe  opgestuurd naar
provinciale gezondheidsinspecteur die statistieken opmaakt
o Strook A en B: bevat administratieve gegevens (wie, wanneer, waar,... overleden)  opgestuurd naar
ambtenaar van burgerlijke stand die akte van overlijden opmaakt
 Strook A en B bevatten nog bijkomende vragen (vb. Heeft gerechtelijke geneesheer bezwaar tegen begrafenis of
crematie?):
o Indien geen bezwaar:
 Ambtenaar burgerlijke stand neemt hiervan kennis  indien familie wenst te begraven, dan zal
ambtenaar toelating geven om lijk te kisten en te begraven
 Indien iemand in ziekenhuis sterft: klinische autopsie wordt uitgevoerd alvorens persoon wordt
overgebracht naar mortuarium van begrafenisondernemer
 Geen tussenkomst van politie/parket
 Voor/na begraving lichaam: mogelijks opduiken nieuwe elementen  overlijden wordt door justitie onderzocht
o In regel gebeurd dit niet en wordt justitie niet in kennis gesteld

2.Begraven of cremeren

1.Begraven

- Lichamen worden in België begraven op begraafplaats: gewesten zijn bevoegd en wordt geregeld met decreten




2.Cremeren