Mens en recht, strafrecht en sociaal recht. Hoofdstuk 1: Recht en regels
Mens en recht
Hoofdstuk 1: Recht en regels
Het recht is een heel ruim begrip dat nadere toelichting nodig heeft. Het recht omvat
een heel stelsel van regels waaraan zowel de overheid als de burger zich moet
houden. Die regels zijn bedoeld om de samenleving te ordenen en conflicten te
voorkomen of op te lossen.
Waarom is er recht?
In de Nederlandse samenleving leven en handelen mensen en organisaties met
dikwijls verschillende belangen. Om te voorkomen dat er conflicten ontstaan kunnen
er duidelijke afspraken gemaakt worden. Het gaat daarbij om de rechten en plichten
voor de overheid en individuen die voortkomen uit de normen en waarden die
algemeen gelden in de maatschappij. Door dit in de zogenoemde rechtsregels vast
te leggen, met de wijze waarop die regels gehandhaafd kunnen worden, krijgt het
recht vorm.
Dit recht brengt een doelmatige ordening aan in de samenleving. Verkeersregels
zorgen ervoor dat er geen chaos op de weg ontstaat en door het eigendomsrecht
kan de eigenaar doorgaans ongestoord zijn bezittingen gebruiken. Tevens geeft het
recht spelregels voor gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen
door de overheid. Ook stuurt het recht daarin het handelen van het individuele
gedrag van burgers. Recht en rechtvaardigheid zijn daarin geen synoniemen van
elkaar, maar het recht is in beginsel wel gericht op rechtvaardigheid.
Vindplaatsen van het recht
Recht is er niet zomaar, het wordt door mensen gemaakt. Pas als regels algemeen
als rechtsregels zijn aanvaard en vastgesteld, behoren ze tot het recht. De
samenleving verandert en daarmee ook de inhoud van het recht, maar de
vindplaatsen van het recht, de zogenoemde rechtsbronnen, zijn nog steeds dezelfde.
Dit zijn er vier:
- De wet- en regelgeving
- De jurisprudentie
- De gewoonte
- Verdragen
Wet- en regelgeving
Wetten bevatten rechtsregels die zijn vastgelegd door de overheid. Een wet komt tot
strand als de regering (koning en ministers) en de Staten-Generaal met een
wetvoorstel zullen instemmen. Zo zullen alleen wetten die afkomstig zijn van de
hoogste wetgever met de wet kunnen worden aangeduid. De bepalingen in deze
wetten zijn allemaal genummerd en worden wetsartikelen genoemd. Een wetsartikel
kan bestaan uit meerdere leden. Een wetbundel daarin is een verzameling officiële
wetboeken die door een uitgever zijn geselecteerd en samen in een boek zijn
opgenomen.
De hoogste wet in Nederland is de Grondwet, hierin staan onder andere de
grondrechten.
Mens en recht
Hoofdstuk 1: Recht en regels
Het recht is een heel ruim begrip dat nadere toelichting nodig heeft. Het recht omvat
een heel stelsel van regels waaraan zowel de overheid als de burger zich moet
houden. Die regels zijn bedoeld om de samenleving te ordenen en conflicten te
voorkomen of op te lossen.
Waarom is er recht?
In de Nederlandse samenleving leven en handelen mensen en organisaties met
dikwijls verschillende belangen. Om te voorkomen dat er conflicten ontstaan kunnen
er duidelijke afspraken gemaakt worden. Het gaat daarbij om de rechten en plichten
voor de overheid en individuen die voortkomen uit de normen en waarden die
algemeen gelden in de maatschappij. Door dit in de zogenoemde rechtsregels vast
te leggen, met de wijze waarop die regels gehandhaafd kunnen worden, krijgt het
recht vorm.
Dit recht brengt een doelmatige ordening aan in de samenleving. Verkeersregels
zorgen ervoor dat er geen chaos op de weg ontstaat en door het eigendomsrecht
kan de eigenaar doorgaans ongestoord zijn bezittingen gebruiken. Tevens geeft het
recht spelregels voor gedragingen tussen individuen onderling en voor het handelen
door de overheid. Ook stuurt het recht daarin het handelen van het individuele
gedrag van burgers. Recht en rechtvaardigheid zijn daarin geen synoniemen van
elkaar, maar het recht is in beginsel wel gericht op rechtvaardigheid.
Vindplaatsen van het recht
Recht is er niet zomaar, het wordt door mensen gemaakt. Pas als regels algemeen
als rechtsregels zijn aanvaard en vastgesteld, behoren ze tot het recht. De
samenleving verandert en daarmee ook de inhoud van het recht, maar de
vindplaatsen van het recht, de zogenoemde rechtsbronnen, zijn nog steeds dezelfde.
Dit zijn er vier:
- De wet- en regelgeving
- De jurisprudentie
- De gewoonte
- Verdragen
Wet- en regelgeving
Wetten bevatten rechtsregels die zijn vastgelegd door de overheid. Een wet komt tot
strand als de regering (koning en ministers) en de Staten-Generaal met een
wetvoorstel zullen instemmen. Zo zullen alleen wetten die afkomstig zijn van de
hoogste wetgever met de wet kunnen worden aangeduid. De bepalingen in deze
wetten zijn allemaal genummerd en worden wetsartikelen genoemd. Een wetsartikel
kan bestaan uit meerdere leden. Een wetbundel daarin is een verzameling officiële
wetboeken die door een uitgever zijn geselecteerd en samen in een boek zijn
opgenomen.
De hoogste wet in Nederland is de Grondwet, hierin staan onder andere de
grondrechten.
