BIOLOGIE
KORTE INHOUD
1. Het ontstaan van leven op aarde
1.1 Koolstof als basisatoom van biomolecules
1.2 Biomolecules
1.2.1 Koolhydraten
1.2.2 Nucleïnezuren
1.2.3 Eiwitten
1.2.4 Lipiden
1.3 Hoe zijn de biomolecules ooit kunnen ontstaan?
1.4 De cel als basiseenheid
1.4.1 Lipiden en membranen en het ontstaan van de eerste “cellen”
1.4.2 Diversiteit aan primitieve cellen
1.4.3 Van prokaryoot naar eukaryoot
1.4.4 Micro-organismen
2. Het ontstaan van meercellig georganiseerde dieren
2.1 Het ontstaan van multicellulariteit
2.1.1 Hoe wordt een multicellulair organisme opgebouwd?
2.1.2 Multicellulariteit vereist adhesie
2.1.3 Complexe multicellulariteit vereist communicatie tussen cellen
2.1.4 Hoe is multicellulariteit ontstaan?
2.2 Het ontstaan van verschillende types van cellen in één organisme
2.2.1 Differentiatie van cellen
2.2.2 Mechanisme van cell differentiatie
2.2.3 Mechanismes van morfogenese
2.3 Vroege ontwikkeling van het embryo: van eicel tot neurula
2.3.1 Klieving
2.3.2 Gastrulatie
2.3.3 Neurulatie
2.4 De neurale lijst
2.5 Ontwikkeling van de tand: inleiding
2.6 Differentiatiefinaliteiten en weefseltypen bij vertebraten
3. Stamcellen
3.1 Inleiding: Wat zijn stamcellen?
3.2 Unieke eigenschappen van stamcellen
3.3 Adulte stamcellen
3.4 Embryonale stamcellen
3.5 Differentiatie en epigenetische wijzigingen
3.6 Reprogrammering
3.7 Toepassing van pluripotente stamcellen
3.7.1 Testen van pluripotentie
3.7.2 Genetisch gewijzigde muizen voor genfunctieonderzoek
3.7.3 Gentherapie en genome editing
, 3.7.4 Pluripotente stamcellen in de regeneratieve tandheelkunde
4. Het zenuwstelsel
4.1 Cellen van het zenuwstelsel
4.1.1 Neuronen
4.1.2 Gliale cellen
4.2 Mechanisme van de zenuwimpulsen
4.2.1 Rustpotentiaal
4.2.2 Actiepotentiaal
4.2.3 Impulsgeleiding
4.3 Signaaloverdracht in de synapsen
4.3.1 Elektrische synapsen
4.3.2 Chemische synapsen
4.4 Habituatie en verslaving
4.5 De kniestrekreflex
4.6 Centraal zenuwstelsel bij vertebraten
4.6.1 Basisindeling van de hersenen
4.6.2 Toenemende dominantie van de voorhersenen
4.6.3 De cerebrale cortex
4.6.4 Ruggenmerg
4.7 Perifeer zenuwstelsel bij vertebraten
4.7.1 Somatisch en vegetatief zenuwstelsel
4.7.2 Sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel
5. De zintuigen
5.1 Overzicht van de sensorische receptoren
5.2 Mechanoperceptie: tast en druk
5.3 Chemoreceptie: smaak, geur, pH
5.3.1 Smaakzin
5.3.2 Geurzin
5.3.3 pH homeostase
5.4 Structuur en werking van het oog bij Vertebrata
5.4.1 Bouw van het oog bij Vertebrata
5.4.2 Structuur van de retina
5.4.3 Monoculair en binoculair zicht
6. Het endocrien stelsel
6.1 Signalisatie via chemische boodschappers
6.1.1 Neurale signalisatie
6.1.2 Endocriene signalisatie
6.1.3 Paracriene signalisatie
6.1.4 Feromonen
6.2 Soorten hormonen
6.2.1 Peptiden en (glyco)proteïnen
6.2.2 Amines
6.2.3 Steroïden
6.3 Cellulair werkingsmechanisme van hormonen
6.3.1 Steroïden en schildklierhormonen
, 6.3.2 Wateroplosbare hormonen
6.4 Hypofyse en hypothalamus
6.4.1 Neurohypofyse
6.4.2 Adenohypofyse
6.4.3 Hypothalamus
6.5 Perifere endocriene klieren
6.5.1 Schildklier en bijschildklieren
6.5.2 Bijnieren
6.5.3 Pancreas
6.5.4 Pijnappelklier en het circadiaan ritme
7. Excretie en osmoregulatie
7.1 Excretie van stikstofhoudende afvalproducten
7.2 Osmoregulatie
7.3 Evolutie vd nier bij vertebraten
7.3.1 Vissen
7.3.2 Amfibieën en reptielen
7.3.3 Vogels en zoogdieren
7.4 Werkingsmechanisme van de nier bij zoogdieren
7.4.1 Elk deel van het nefron heeft zijn eigen functie
7.4.2 Hormonale controle van de osmoregulatoire functie
7.4.3 Klaring
8. Het ademhalingsstelsel
8.1 Principes van gasuitwisseling
8.2 Kieuwademhaling
8.2.1 Kieuwademhaling bij beenvissen
8.3 Luchtademhaling
8.4 Ventilatiemechanismen en controle van de ademhaling
8.5 Transport van zuurstof
8.6 Transport van CO2 en CO
9. Het circulatiestelsel
9.1 Open en gesloten circulatiestelsel
9.2 Circulatiestelsel bij vertebraten
9.2.1 Evolutie van de bouw van het hart
9.2.2 Structuur en werking van de bloedvaten
9.2.3 Cardiovasculaire ziektes
9.2.4 Bloedstroom en bloeddruk
10. Bloed en immuniteit
10.1 Samenstelling van het bloed
10.2 Aangeboren immuniteit
10.2.1 Cellen die tussenkomen in de aangeboren immuniteit
10.2.2 De inflammatoire respons
10.2.3 Het complement systeem
10.3 Verworven immuniteit
10.3.1 Antigenen stimuleren een specifieke immuunrespons
10.3.2 Cellen van de verworven immuniteit: lymfocten
, 10.3.3 Cel-gemedieerde immuniteit
10.3.4 Humorale immuniteit en antilichaam productie
10.4 Auto-immuniteit en overgevoeligheid
10.5 Medische toepassingen van antilichamen
10.5.1 Bloedgroepen
10.5.2 Rhesusfactor
10.5.3 Monoclonale antilichamen als diagnostica
11. Het spijsverteringsstelsel
11.1 Spijsverteringsstelsel bij vertebraten
11.1.1 Mond- en keelholte
11.1.2 Slokdarm en maag
11.1.3 Dunne darm: duodenum en geassocieerde klieren
11.1.4 Dunne darm: jejenum en ileum
11.1.5 Dikke darm
11.2 Regulatie van de spijsvertering
11.3 Bijkomende functies van de geassocieerde organen
11.4 De neuro-endocriene controle van voedselgedrag
11.5 Voedselenergie en essentiële voedingsstoffen
11.5.1 De basale stofwisselingssnelheid
11.5.2 Essentiële voedingsstoffen
KORTE INHOUD
1. Het ontstaan van leven op aarde
1.1 Koolstof als basisatoom van biomolecules
1.2 Biomolecules
1.2.1 Koolhydraten
1.2.2 Nucleïnezuren
1.2.3 Eiwitten
1.2.4 Lipiden
1.3 Hoe zijn de biomolecules ooit kunnen ontstaan?
1.4 De cel als basiseenheid
1.4.1 Lipiden en membranen en het ontstaan van de eerste “cellen”
1.4.2 Diversiteit aan primitieve cellen
1.4.3 Van prokaryoot naar eukaryoot
1.4.4 Micro-organismen
2. Het ontstaan van meercellig georganiseerde dieren
2.1 Het ontstaan van multicellulariteit
2.1.1 Hoe wordt een multicellulair organisme opgebouwd?
2.1.2 Multicellulariteit vereist adhesie
2.1.3 Complexe multicellulariteit vereist communicatie tussen cellen
2.1.4 Hoe is multicellulariteit ontstaan?
2.2 Het ontstaan van verschillende types van cellen in één organisme
2.2.1 Differentiatie van cellen
2.2.2 Mechanisme van cell differentiatie
2.2.3 Mechanismes van morfogenese
2.3 Vroege ontwikkeling van het embryo: van eicel tot neurula
2.3.1 Klieving
2.3.2 Gastrulatie
2.3.3 Neurulatie
2.4 De neurale lijst
2.5 Ontwikkeling van de tand: inleiding
2.6 Differentiatiefinaliteiten en weefseltypen bij vertebraten
3. Stamcellen
3.1 Inleiding: Wat zijn stamcellen?
3.2 Unieke eigenschappen van stamcellen
3.3 Adulte stamcellen
3.4 Embryonale stamcellen
3.5 Differentiatie en epigenetische wijzigingen
3.6 Reprogrammering
3.7 Toepassing van pluripotente stamcellen
3.7.1 Testen van pluripotentie
3.7.2 Genetisch gewijzigde muizen voor genfunctieonderzoek
3.7.3 Gentherapie en genome editing
, 3.7.4 Pluripotente stamcellen in de regeneratieve tandheelkunde
4. Het zenuwstelsel
4.1 Cellen van het zenuwstelsel
4.1.1 Neuronen
4.1.2 Gliale cellen
4.2 Mechanisme van de zenuwimpulsen
4.2.1 Rustpotentiaal
4.2.2 Actiepotentiaal
4.2.3 Impulsgeleiding
4.3 Signaaloverdracht in de synapsen
4.3.1 Elektrische synapsen
4.3.2 Chemische synapsen
4.4 Habituatie en verslaving
4.5 De kniestrekreflex
4.6 Centraal zenuwstelsel bij vertebraten
4.6.1 Basisindeling van de hersenen
4.6.2 Toenemende dominantie van de voorhersenen
4.6.3 De cerebrale cortex
4.6.4 Ruggenmerg
4.7 Perifeer zenuwstelsel bij vertebraten
4.7.1 Somatisch en vegetatief zenuwstelsel
4.7.2 Sympatisch en parasympatisch zenuwstelsel
5. De zintuigen
5.1 Overzicht van de sensorische receptoren
5.2 Mechanoperceptie: tast en druk
5.3 Chemoreceptie: smaak, geur, pH
5.3.1 Smaakzin
5.3.2 Geurzin
5.3.3 pH homeostase
5.4 Structuur en werking van het oog bij Vertebrata
5.4.1 Bouw van het oog bij Vertebrata
5.4.2 Structuur van de retina
5.4.3 Monoculair en binoculair zicht
6. Het endocrien stelsel
6.1 Signalisatie via chemische boodschappers
6.1.1 Neurale signalisatie
6.1.2 Endocriene signalisatie
6.1.3 Paracriene signalisatie
6.1.4 Feromonen
6.2 Soorten hormonen
6.2.1 Peptiden en (glyco)proteïnen
6.2.2 Amines
6.2.3 Steroïden
6.3 Cellulair werkingsmechanisme van hormonen
6.3.1 Steroïden en schildklierhormonen
, 6.3.2 Wateroplosbare hormonen
6.4 Hypofyse en hypothalamus
6.4.1 Neurohypofyse
6.4.2 Adenohypofyse
6.4.3 Hypothalamus
6.5 Perifere endocriene klieren
6.5.1 Schildklier en bijschildklieren
6.5.2 Bijnieren
6.5.3 Pancreas
6.5.4 Pijnappelklier en het circadiaan ritme
7. Excretie en osmoregulatie
7.1 Excretie van stikstofhoudende afvalproducten
7.2 Osmoregulatie
7.3 Evolutie vd nier bij vertebraten
7.3.1 Vissen
7.3.2 Amfibieën en reptielen
7.3.3 Vogels en zoogdieren
7.4 Werkingsmechanisme van de nier bij zoogdieren
7.4.1 Elk deel van het nefron heeft zijn eigen functie
7.4.2 Hormonale controle van de osmoregulatoire functie
7.4.3 Klaring
8. Het ademhalingsstelsel
8.1 Principes van gasuitwisseling
8.2 Kieuwademhaling
8.2.1 Kieuwademhaling bij beenvissen
8.3 Luchtademhaling
8.4 Ventilatiemechanismen en controle van de ademhaling
8.5 Transport van zuurstof
8.6 Transport van CO2 en CO
9. Het circulatiestelsel
9.1 Open en gesloten circulatiestelsel
9.2 Circulatiestelsel bij vertebraten
9.2.1 Evolutie van de bouw van het hart
9.2.2 Structuur en werking van de bloedvaten
9.2.3 Cardiovasculaire ziektes
9.2.4 Bloedstroom en bloeddruk
10. Bloed en immuniteit
10.1 Samenstelling van het bloed
10.2 Aangeboren immuniteit
10.2.1 Cellen die tussenkomen in de aangeboren immuniteit
10.2.2 De inflammatoire respons
10.2.3 Het complement systeem
10.3 Verworven immuniteit
10.3.1 Antigenen stimuleren een specifieke immuunrespons
10.3.2 Cellen van de verworven immuniteit: lymfocten
, 10.3.3 Cel-gemedieerde immuniteit
10.3.4 Humorale immuniteit en antilichaam productie
10.4 Auto-immuniteit en overgevoeligheid
10.5 Medische toepassingen van antilichamen
10.5.1 Bloedgroepen
10.5.2 Rhesusfactor
10.5.3 Monoclonale antilichamen als diagnostica
11. Het spijsverteringsstelsel
11.1 Spijsverteringsstelsel bij vertebraten
11.1.1 Mond- en keelholte
11.1.2 Slokdarm en maag
11.1.3 Dunne darm: duodenum en geassocieerde klieren
11.1.4 Dunne darm: jejenum en ileum
11.1.5 Dikke darm
11.2 Regulatie van de spijsvertering
11.3 Bijkomende functies van de geassocieerde organen
11.4 De neuro-endocriene controle van voedselgedrag
11.5 Voedselenergie en essentiële voedingsstoffen
11.5.1 De basale stofwisselingssnelheid
11.5.2 Essentiële voedingsstoffen
