Samenvatting MC-toets 1.4. - Literatuur en Aantekeningen college (Complexe en diverse pedagogische praktijk)

Inhoud
College 1 de geschiedenis van Jeugdzorg...............................................................................................2
College 2 (1 mei)...................................................................................................................................10
Jeugdbescherming West...................................................................................................................10
Inspectie gezondheidszorg en jeugd.................................................................................................11
College 3 (4 mei)...................................................................................................................................14
Veilig Thuis.......................................................................................................................................14
De Raad van de Kinderbescherming.................................................................................................16
College 4 – Deel 1: Professionalisering.................................................................................................18
Theorie uit de voorbereiding............................................................................................................21
College 5 (11 mei) – responsiecollege..................................................................................................24
Jeugdrecht............................................................................................................................................25
Recht: introductie (H1).....................................................................................................................25
Juridische ouders (H2)......................................................................................................................27
Het gezag over de jeugdige (H3).......................................................................................................33
Handelingsonbekwaam (H5).............................................................................................................38
Kinderbeschermingsmaatregelen (H7).............................................................................................39
Beëindigen van gezag (H8)...............................................................................................................53
Internationaal Vedrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) (H19)................................................55
De jeugdige en de scheiding van zijn ouders (h4)............................................................................58
Het afwegingskader in meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling..........................................66
Schema’s die we moesten maken........................................................................................................68

, College 1 de geschiedenis van Jeugdzorg
Weeshuizen

 Kraamkamers van de jeugdzorg
 Eerste weeshuis in Nederland in 1491; in de 16 e eeuw in elke stad
 In de meeste steden burgerweeshuizen = alleen wezen van bekende burgers werden opgenomen
 Niet centraal of landelijk georganiseerd, vaak initiatieven van maatschappelijk betrokken
individuen
 Kritiek op weeshuizen in de 19e eeuw:
 Oliver Twist
 Gebrek persoonlijke aandacht
 Harde discipline
 Alternatieven:
 Weendorp Neerbosch Nijmwegen (Kindermishandeling en slechte hygiënische
omstandigheden)
 Maatschappij tot Opvoeding van Wezen in het Huisgezin
 Afname weeshuizen:
 Sinds 1880 steeds minder weeskinderen (door daling sterftekans)
 Omvorming weeshuizen tot kinderbeschermingstehuizen
 Algemene weduwen en wezenwet (1959) = maakte mogelijk om familieleden financieel te
ondersteunen

Pleegzorg

<1850 Vooral weeshuizen
1850-1950 Belang van het kind staat meer voorop

1874 Begin georganiseerde pleegzorg in Nederland
Scheltema = maatschappij tot opvoeding van wezen in huisgezin
1905 Eerste kinderwetten  overheid kan zich bemoeien met de opvoeding (begin
kinderbescherming)
1922 Eerste kinderrechter
1922 Ondertoezichtstelling (OTS)

>1950 Professionalisering pleegzorg

Eerste helft pleegzorg heeft justitieel/permanent karakter -> niet echt begeleiding, het was heel zwart-wit;
van de 20ste niet heel pedagogisch
eeuw
Tweede helft Pleegzorg als hulpverleningsvorm;
van de 20ste 1953 Pleegkinderenwet
eeuw =ook begeleiding/controle voor de ontwikkeling en veiligheid van het kind
Jaren 70 Vrijwillige pleegzorg en Centrales voor pleegzorg
=verantwoordelijkheid van selecteren en verwerven van pleegouders

Jaren 80 Voorkeur voor pleegzorg (Doel: thuis & tijdelijk)
Jaren 90 Professionalisering: Pleegzorg ontwikkelt zich steeds meer tot een vakgebied
Halverwege Pleeggezinbegeleider
jaren 90

2

, Eind jaren 90 functiescheiding bureau jeugdzorg (BJZ) en Voorziening voor Pleegzorg (VvP)
Jeugdzorg en justitie

1809-1811 12-minners geen straf; 12-15 jaar: max 2 manden gevangenisstraf
1811 Code Pénal
 Rechter bepaalt of er is gehandeld met ‘oordeel des onderscheids’
 Gevangenis, vrijuit of naar ‘verbeterhuis’
1833 Eerste jeugdgevangenis in Nederland
 Jongens t/m 16 jaar
 Initiatief van Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke Verbetering der Gevangenen
1836 Eerste meisjesgevangenis
1857 Huis van Verbetering en Opvoeding
Heropvoeding
1905 Kinderwetten
 Gedwongen heropvoeding (Jeugd-tbr)
 Berisping
 Tuchtschool
1965 12 jaar minimumleeftijd voor strafvervolging




Jeugdzorg en onderwijs

Rond 1900 Scholen voor buitengewoon onderwijs
 Criterium voor plaatsing eerder medisch dan pedaogisch
 Particulier initiatief

1855 Idiotenschool (door Van Koetsveld)
= voor jongeren die bij het reguliere onderwijs niet mee konden komen. Vanuit het idee dat
iedereen iets kan leren, zodat de kinderen weer zo normaal mogelijk met de maatschappij kunnen
meedraaien
1919 Herderschee-Binett test
= eerste intelligentietest kwam naar voren; eenvoudige test. Oorsprong vooral medisch
1920 Nieuwe onderwijswet  buitengewoon lager onderwijs.
 Steeds meer differentiatie: explosieve groei leerlingenaantal
1985 Buitengewoon onderwijs wordt speciaal onderwijs


Vraagtekens/kritiek bij de aanpak van jeugdzorg

 Explosieve groei
 Stempel werk stigmatiserend
 Medisch versus pedagogisch
 Overheid en kosten

Initiatieven zodat regulier onderwijs inclusiever wordt

 Weer Samen naar School (1990)
 Rugzakje (1995) / Leerlinggebonden budget (2003)
 Passend onderwijs (2012, 2014)


3

, Misstanden in jeugdhulp

 Commissie Samson (2012)
 Onderzoek naar seksueel misbruik bij uithuisgeplaatse kinderen sinds 1945
 Kinderen in een jeugdhulpinstelling liepen 2,5 keer zoveel kans om misbruikt te worden
 Veel misbruik onder leeftijdsgenoten
 Commissie De Winter (2019)
 Onderzoek naar geweld in onder andere residentiele instellingen, pleeggezinnen, justitiële
jeugdinrichtingen en Jeugd-ggz
 1945-heden
 Conclusie van het onderzoek
= 1 op de 10 personen die ooit in jeugdzorg verbleven kreeg vaak te maken met geweld

Transitie naar nu

Jeugdwet door de jaren heen

Jaren 70 Jeugdzorg niet eenduidig georganiseerd
 Verzuild/verkokerd
1989 Wet op Jeugdhulpverlening
 Provinciaal, zo-zo-zo beleid
2005 Wet op de Jeugdzorg
 BJZ, meer afstemming
 Kritiek (= best wel versnipperd, niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk was voor
welke hulp, hele langen wachtlijsten)
2015 Jeugdwet


Doelen Jeugdwet (2015)

 Transitie
 Transformatie
 Preventie en eigen kracht
 Demedicaliseren, ontzorgen, normaliseren
 Zorg en hulp zo vroeg mogelijk
 Integrale hulp aan gezinnen
 Meer ruimte voor professionals
 Bezuiniging




4