Samenvatting - hoofdstuk 3 : genetica - VWO 4 - Biologie voor jou

FENOTYPE EN CHROMOSOMEN INVLOED VAN MILIEUFACTOREN EN
GENOTYPE MODIFICATIES
 Chromosomen zijn langgerekte dunne
 Fenotype = alle draden in de celkern  Het fenotype wordt bepaald door
waarneembare  Karyotype = rangschikking van het genotype en door
eigenschappen van chromosomen in een cel, ook wel milieufactoren
een individu chromosomenportret of karyogram  Modificatie = verandering in
 Informatie voor  Chromosomenparen noem je ook wel fenotype die niet veroorzaakt wordt
erfelijke autosomen (22 paren) door een verandering van de
eigenschappen ligt  Homologe chromosomen = ieder informatie in de chromosomen
op de chromosomen chromosoom van een chromosomenpaar is  Aangeboren afwijking = als een
 Genotype = de gelijk in lengte afwijking, aandoening of ziekte als
informatie voor alle  Het 23e chromosomenpaar bepaald het in de baarmoeder ontstaat
erfelijke geslacht van een individu en wordt daarom  Erfelijke ziekte = als de ziekte
eigenschappen van de geslachtschromosomen genoemd genetisch via de ouders wordt
een individu doorgegeven




FENOTYPE EN
GENEN

GENOTYPE
Gen of erffactor = deel van een chromosoom dat de informatie bevat voor een of meer erfelijke eigenschappen
 Vaak is bij een bepaalde eigenschap meer dan één gen betrokken
 DNA is opgebouwd uit vier verschillende bouwstenen  de nucleotiden
 Een nucleotide bestaat uit een fosfaatgroep, desoxyribose en een stikstofbase
 In cellen van schimmels, planten en dieren bevindt het DNA zich in de kern en mitochondriën
 Genoom = alle DNA-moleculen in een cel
 In een DNA-molecuul komen vier stikstofbasen voor : adenine, thymine, cytosine en guanine
 Basenparing = de stikstofbasen die een vast paar met elkaar vormen (A-T & C-G)
 DNA-sequentie = specifieke volgorde van stikstofbasen in een gen
 In de DNA-sequentie kunnen variaties voorkomen
 Allel = variatie in volgorde stikstofbasen
 Genexpressie = als genen worden aangezet en ze tot uiting komen
 Inactivatie = als de genen uit staan

, HOMOZYGOOT EN DOMINANT EN RECESSIEF GENEN WEERGEVEN
HETEROZYGOOT
 Dominante allel = het allel dat  In de genetica geef je genen aan met letters
 Locus = plaats van een gen tot uiting komt in het fenotype  Dominant allel krijgt een hoofdletter
in een chromosoom  Recessieve allel = het allel  Recessief allel krijg een kleine letter
 Homologe chromosomen komt alleen tot uiting in het
hebben dezelfde lengte, fenotype als er geen dominant TWEELINGEN
vorm en plaats in het allel aanwezig is
chromosoom en bevat  Onvolledig dominant = als het  Eeneiige tweeling ontstaat uit versmelting van één
genen voor dezelfde recessieve allel toch een zaad en één eicel
erfelijke eigenschappen beetje tot uiting komt in het  Eeneiige tweeling heeft een gelijk genotype
 Homozygoot = als beide fenotype  Twee-eiige tweeling ontstaat uit twee zaad en twee
allelen voor een bepaalde  Intermediair = als het fenotype eicellen
erfelijke eigenschap gelijk een mengvorm van beide  Beide leden van een twee-eiige tweeling hebben
zijn allelen is niet hetzelfde genotype
 Heterozygoot = als de  Codominantie = als beide
allelen voor een bepaalde allelen volledig tot uiting
erfelijke eigenschap komen in het fenotype
ongelijk zijn



GENENPARE
RECOMBINATIE EN MUTATIE
 Recombinatie = het herverdelen van erfelijke eigenschappen
 Door recombinatie hebben nakomelingen een andere combinatie van allelen dan beide ouders
 Recombinatie vindt plaats door meiose en geslachtelijke voortplanting
 Bij meiose I gaan de chromosomen van een chromosomenpaar uit elkaar
 Door recombinatie ontstaat een grote verscheidenheid in genotypen binnen een soort (=genetische variatie)
 Door genetische variatie heeft de soort een grote overlevingskans
 Mutatie = verandering in erfelijke eigenschappen