2.1 Transportsystemen
Circulatiesystemen bij dieren
Bij de meeste dieren vindt transport circulair plaats, het vloeistof dat rond stroomt is
voorzien van een pomp (het hart).
Geleedpotigen hebben een open circulatiesysteem en een buisvormig hart dat de
lichaamsvloeistof rond de organen laat bewegen. Andere dieren hebben gesloten
circulatiesystemen, het bloed is gescheiden van andere lichaamsvloeistoffen en wordt
getransporteerd via bloedvaten dankzij het hart, er is een bloedomloop. Bij een gesloten
systeem vindt transport effectiever plaats dan bij een open systeem, er is een grotere druk
waardoor de transport van bloed geschikt is voor grotere dieren.
De bloedsomloop
Vissen hebben een enkelvoudige bloedsomloop; per omloop stroomt het bloed één keer
door het hart. Het hart van een vis bestaat uit de boezem en kamer:
De hart van de mens bestaat uit de linkerharthelft en rechterharthelft.
Vanuit de longen stroomt bloed naar de linkerharthelft (kleine
bloedsomloop), vervolgens wordt het naar de rest van het lichaam
gepompt. Het zuurstofarme bloed stroomt vervolgens naar de
rechterharthelft (grote bloedomloop).
Per omloop stroomt het bloed dus twee keer door het hart (dubbele
bloedsomloop). Bij een dubbele bloedsomloop kan een hogere druk
bereikt worden, omdat het bloed met grotere kracht door het lichaam
wordt gepompt.
Kleine bloedsomloop: het bloed neemt zuurstof op en geeft
koolstofdioxide af.
grote bloedsomloop: zuurstof + voedingstoffen worden afgegeven aan
cellen en koolstofdioxide + afvalstoffen worden opgenomen.
, Bloedsomloop bij gewervelde dieren
De ontwikkeling van een dubbele bloedsomloop gaat samen met het ontstaan van longen.
Amfibieën hebben daarom een eenkamerhart.
Reptielen hebben ook een eenkamerhart, maar het bloed wordt grotendeels gescheiden
door een tussenschot en het rechter deel van het hart trekt iets eerder samen.
Bij organismes met een dubbele bloedsomloop kan er een hogere bloeddruk bereikt worden
dan bij een enkelvoudige bloedsomloop.
Amfibieën en reptielen zijn beide koudbloedig, maar amfibieën leven in water.
Embryonale bloedsomloop
Voor de geboorte bevindt zich tussen de linker- en rechterboezem een opening: het ovale
venster. Ook is er de ductus arteriosis. Hierdoor stroomt uiteindelijk meer bloed door de
aorta. Door deze twee verschillen stroomt er veel bloed door de aorta
Na de geboorte vullen de longen zich met lucht met als gevolg en afname van weerstand in
de longhaarvaten. Bloed stroomt nu makkelijker van het rechterdeel naar de longhaarvaten.
Hierdoor daalt de bloeddruk in de rechter deel van het hart en stijgt de bloeddruk in de
linkerdeel. Hierdoor sluit de ovale ventster. De ductus arteriosis verschrompelt uiteindelijk.
Let op:
Per hartslag pompen de rechter en linkerkamer evenveel bloed weg
Zuurstofrijk bloed is lichtrood en zuurstofarm bloed is donkerrood