Samenvatting Alles wat je moet weten over psychologie (1ste semester eerste jaar lager onderwijs)

PSYCHOLOGIE
Inleiding: Bijna alles?
BELANG VAN ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE

In omgang met kinderen rekening houden met typische kenmerken van
elke leeftijd:

 Leerboeken
 Werkvormen
 Straffen & belonen

Elke fase bouwt verder op een voorgaande fase.

Herkennen van “normale” en “abnormale” ontwikkeling + inspelen.

Eigen levensloop en die van anderen beter begrijpen.



WAT IS PSYCHOLOGIE?

= psyché = ziel & logos = gedachte

= de wetenschap die het innerlijke leven en het uiterlijk waarneembaar
gedrag van de mens bestudeert.

WAT IS ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE?

= bestudeert gedrag, denken en beleven van mensen in verschillende
levensfasen.



ZO ACTUEEL MOGELIJK

Replicatiecrisis

= bekende onderzoeken geven andere resultaten.

= bekende onderzoeken blijken vervalst.

Het Stanford gevangenisonderzoek van Zimbardo:

 Zimbardo gaf de opdracht om psychologische controle over de
gevangenen te nemen.
 Deelnemers deden dit om iets bij te dragen aan het experiment.


1

,Milgram:

 Psycholoog Stanley Milgram
 persoon die de stroomstoten geeft (iemand die deelneemt aan het
experiment)
 De persoon die stroomstoten krijgt (acteur)
 Persoon krijgt stroomstoten als ze een rijtje dat ze moeten
onthouden niet juist nazeggen.
 Leek een verklaring te hebben voor het grootste kwaad, tot de
Holocaust toe. (mensen laten de acteurs stroomstoten krijgen tot
het dodelijk is)
 Wetenschappers komen tot een heel andere conclusie.
 Omstandereffect: het uitblijven van hulp in een noodsituatie.



HOE WETEN WE IETS IN DE PSYCHOLOGIE?

Charles Darwin:

 Wetenschappelijk artikel over zoon.
 Gebaseerd op de dagboeken die 37 jaar eerder had bijgehouden.
 Maakte gebruik van observeren.
 Observeren: belangrijkste methode om over ontwikkeling bij te
leren.
 Observeren definitie: niet zomaar kijken, maar gericht en
systematisch waarnemen en gedetailleerd beschrijven wat een kind
doet.
 Darwin nieuwsgierig naar de link tussen onder andere spel en de
ontwikkeling van het al dan niet aangeboren zijn van menselijke
communicatie.



Jean Piaget:

 Observeerde uitgebreid zijn eigen 3 kinderen gaandeweg aangevuld
met andere kinderen.
 Ging al iets verder.
 Bij gewone observatie: zo weinig mogelijk invloed op het
geobserveerde kind.
 Klinische methode: niet alleen observeren, de omgeving af en toe
veranderen om het gedrag van het kind en wat het kind al dan niet
begrijpt, beter te kunnen vatten.

2

,Bij observaties en bij klinische methode 2 grote uitdagingen:

1. Als observeerder: nodige wetenschappelijke afstand houden.
Bij Darwin & Piaget moeilijker eigen kinderen.
2. Te weten komen hoe generaliseerbaar iets is wat je vaststelt.
(generaliseerbaar: iets vaststellen bij kind dat je ook kan toepassen
op anderen)
Mensen verschillen van elkaar: niet alles toepasbaar op anderen.
Dergelijke observaties kunnen bruikbaar zijn voor het vinden van
hypotheses en theorieën: wat kan een kind doen op 8 jarige leeftijd?
Andere methodes nodig om in te schatten of die hypotheses en
theorieën al dan niet kloppen.




Vandaag de dag loopt de wetenschap als volgt:

1. Wetenschappers ontwikkelen een hypothese op basis van
observaties of doordachte theorieën.
2. Vervolgens gedacht hoe men aan de hand van dataverzameling dit
zo goed mogelijk kan onderzoeken.
3. De resultaten van die dataverzameling worden geanalyseerd.
4. De resultaten worden gepubliceerd na anonieme controle door
andere wetenschappers. (peerreview) en eventueel ook op nieuw
gedaan (=replicatie of repliceren).




TESTEN VAN HYPOTHESES VIA ONDERZOEK
Een kind ontwikkelt zich door:

 Rijping
 Opgedane ervaringen
 Leren of eigen beslissingen die meestal worden veroorzaakt door
rijpen, eerdere ervaringen en leren.

CORRELATIE VERSUS CAUSAAL VERBAND
Causaal of oorzakelijk verband: oorzaak van bepaald gedrag.
Vb: De jongen staat elke ochtend aan de overkant van de straat, opeens
komt hij een meisje haar nummer vragen die daar ook elke ochtend
staat.



3

, Correlatie: samenhang van iets.
Vb: De jongen aan de overkant staat er iedere keer om ook de bus te
nemen naar school.



Correlatie door mediërende factor: Door feedback iets goed.



Vb:


Het is vaak een grote uitdaging in onderzoek om oorzakelijke of causale
verbanden aan te tonen, terwijl correlaties makkelijker te vinden zijn. Dit
gaat vaak fout in de media.

 Kinderen die meer op een schermpje zitten lijden vaker aan
overgewicht.
Dit wordt samengebracht als oorzakelijk verband maar kan in veel
onderzoeken een correlatie zijn.
 Onderzoek probeerde schermtijd te verminderen om zo het gewicht
naar beneden te doen maar dit had nauwelijks effect.

0P ZOEK NAAR OORZAKELIJKE VERBANDEN VIA
EXPERIMENTEN EN INSTRUMENTEN
In onderzoek probeert men de invloed van mogelijke verstorende factoren
uit te sluiten door ze vast te zetten of hierop te controleren.

In experimenten:

 Zoveel mogelijk controle proberen te krijgen over de andere
invloeden die een rol zouden kunnen spelen op wat men wil meten.
 Moeilijk: als je verstorende factor niet vindt, uitspraken op basis van
je experiment wellicht fout.

Daarom werkt men al snel met één of meerdere groepen:

 Experimentele groep: medicijn slikken.
 Controle groep: placebo innemen.
 Randomnisatie: personen willekeurig over de 2 of meerdere groepen
verdelen. Op deze manier alle storende variabelen gecontroleerd. Zo
geen systematische verschillen tussen 2 groepen voor al die
mogelijk storende variabelen, behalve voor de gemanipuleerde
variabele.

4