Katern 2
hoofdstuk 1 markt en vraag
1.1 De vraag in de markt.
Een markt is het geheel van vraag naar en aanbod van een bepaald product. De vraag is de
hoeveelheid producten die de klanten willen kopen. Het aanbod is de hoeveelheid producten die de
verkopers willen verkopen.
Er zijn twee verschillende soorten markten:
1. Concrete markt; een markt met een zichtbare en vaste ontmoetingsplaats. (Winkel)
2. Abstracte markt; een markt met geen concrete ontmoetingsplaats waar vragers en
aanbieders elkaar ontmoeten. (Huizenmarkt, arbeidsmarkt)
De betalingsbereidheid is het maximale bedrag dat een koper wil betalen voor een product. Dit
verschilt per koper. Voor aanbieders van producten is het erg belangrijk om te weten wat de
betalingsbereidheid voor een product is, want zij willen graag de hoeveelheid weten van het aantal
producten dat verkocht wordt bij verschillende prijzen. Zo kan de verkoper zien bij welke prijs de
omzet het hoogst is (omzet = afzet x verkoopprijs)
De betalingsbereidheid van een consument voor een product bij verschillende prijzen kun je laten
zien met een individuele vraaglijn. Deze geeft het verband aan tussen de prijs en de gevraagde
hoeveelheid van een product van de individuele koper. (Oorzaak op de y-as; veranderende prijs,
gevolg van de veranderende prijs op de x-as; verschillende gevraagde hoeveelheden). De collectieve
vraaglijn geeft het verband aan tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid van een product van de
gezamenlijke kopers. Deze maak je door de vraag van een groep consumenten bij de verschillende
prijzen bij elkaar op te tellen. De collectieve vraaglijn kan worden weergegeven in een formule met
een eerste graadsvergelijking. Deze vergelijking heet de vraagfunctie: Qv = ap + b
- Qv = gevraagde hoeveelheid van een product
- P = prijs van een product
- A en b zijn getallen die per situatie kunnen verschillen
1.2 De vraag veranderd
Factoren die de collectieve vraag bepalen (vraagfactoren)
- Het inkomen van consumenten. Inkomen stijgt -> betalingsbereidheid neemt toe -> vraag
neem toe.
- De prijs van andere goederen zoals substitutiegoederen en complementaire goederen.
Substitutie goederen zijn producten die andere producten kunnen vervangen
(tablet/minilaptop). Complementaire goederen zijn producten die elkaar aanvullen.
(Printer/printerinkt)
- De voorkeuren van consumenten
- Het aantal consumenten.
Als een goed in prijs stijgt dan neemt de gevraagde hoeveelheid af. Als een goed in prijs daalt dan
neemt de gevraagde hoeveelheid toe. De verandering van de prijs van het product heeft een
verschuiving op of langs de vraaglijn tot gevolg. Hierbij nemen we aan dat de andere vraagfactoren
, beïnvloeden, constant blijven (Ceteris paribus). Als niet de prijs, maar een van andere belangrijke
vraagfactoren verandert, zie je een verschuiving van de hele vraaglijn naar links of naar rechts.
1.3 de invloed van de prijs op de vraag
In welke mate een prijsverandering zorgt voor een verandering in de gevraagde hoeveelheid, kun je
uitrekenen met de prijselasticiteit van de gevraagde hoeveelheid: de mate waarin een relatieve
prijsverandering zorgt voor een relatieve verandering van de gevraagde hoeveelheid. Als de prijs
stijgt, dan daalt de gevraagde hoeveelheid (en andersom). De prijselasticiteit van de vraag is in de
meeste gevallen negatief.
Prijselasticiteit van de vraag = verandering van de gevraagde hoeveelheid (%): verandering van de
prijs (%). Als het getal van de elasticiteit zonder minteken kleiner is dan 1, dan spreek je van een
inelastische vraag. De procentuele verandering van de vraag is dan kleiner dan de procentuele
verandering van de prijs. Als het getal groter is dan 1, dan reageert de gevraagde hoeveelheid relatief
sterk op een verandering van de prijs en spreek je van een elastische vraag.
Of de vraag naar goederen wel of niet sterk reageert op een verandering van de prijs, is onder meer
afhankelijk van:
- Het bestaan van substituten. Als er substituten zijn, zullen vragers bij een prijsverhoging
overstappen naar een ander goed.
- Het soort goed. Bij noodzakelijke goederen, zal de vraag inelastisch zijn. Bij luxe goederen
heeft de consument de mogelijkheid om het goed niet te kopen. De vraag zal dan meer
elastisch zijn.
- De termijn die je in beschouwing neemt. Op lange termijn is het mogelijk om een alternatief
te bedenken, op korte termijn is dit vaak moeilijker.
De vraaglijn van inelastische producten heeft een steil verloop. Een prijsverandering heeft relatief
weinig invloed op de gevraagde hoeveelheid. De vraaglijn van luxe producten heeft een vlak verloop.
Een prijsverandering heeft relatief veel invloed op de gevraagde hoeveelheid.
Als je een goed, waarvan de vraag
prijselastisch is, in prijs verhoogt,
dan zal de omzet dalen. Een
prijsstijging leidt dan tot een
sterke daling van de gevraagde
hoeveelheid. Als de hoeveelheid
sterker daalt dan de prijs stijgt,
dan zal de omzet dalen.
Kruislingse prijselasticiteit van de vraag: de invloed van de relatieve prijsverandering van een
product op de vraag naar een ander product.
hoofdstuk 1 markt en vraag
1.1 De vraag in de markt.
Een markt is het geheel van vraag naar en aanbod van een bepaald product. De vraag is de
hoeveelheid producten die de klanten willen kopen. Het aanbod is de hoeveelheid producten die de
verkopers willen verkopen.
Er zijn twee verschillende soorten markten:
1. Concrete markt; een markt met een zichtbare en vaste ontmoetingsplaats. (Winkel)
2. Abstracte markt; een markt met geen concrete ontmoetingsplaats waar vragers en
aanbieders elkaar ontmoeten. (Huizenmarkt, arbeidsmarkt)
De betalingsbereidheid is het maximale bedrag dat een koper wil betalen voor een product. Dit
verschilt per koper. Voor aanbieders van producten is het erg belangrijk om te weten wat de
betalingsbereidheid voor een product is, want zij willen graag de hoeveelheid weten van het aantal
producten dat verkocht wordt bij verschillende prijzen. Zo kan de verkoper zien bij welke prijs de
omzet het hoogst is (omzet = afzet x verkoopprijs)
De betalingsbereidheid van een consument voor een product bij verschillende prijzen kun je laten
zien met een individuele vraaglijn. Deze geeft het verband aan tussen de prijs en de gevraagde
hoeveelheid van een product van de individuele koper. (Oorzaak op de y-as; veranderende prijs,
gevolg van de veranderende prijs op de x-as; verschillende gevraagde hoeveelheden). De collectieve
vraaglijn geeft het verband aan tussen de prijs en de gevraagde hoeveelheid van een product van de
gezamenlijke kopers. Deze maak je door de vraag van een groep consumenten bij de verschillende
prijzen bij elkaar op te tellen. De collectieve vraaglijn kan worden weergegeven in een formule met
een eerste graadsvergelijking. Deze vergelijking heet de vraagfunctie: Qv = ap + b
- Qv = gevraagde hoeveelheid van een product
- P = prijs van een product
- A en b zijn getallen die per situatie kunnen verschillen
1.2 De vraag veranderd
Factoren die de collectieve vraag bepalen (vraagfactoren)
- Het inkomen van consumenten. Inkomen stijgt -> betalingsbereidheid neemt toe -> vraag
neem toe.
- De prijs van andere goederen zoals substitutiegoederen en complementaire goederen.
Substitutie goederen zijn producten die andere producten kunnen vervangen
(tablet/minilaptop). Complementaire goederen zijn producten die elkaar aanvullen.
(Printer/printerinkt)
- De voorkeuren van consumenten
- Het aantal consumenten.
Als een goed in prijs stijgt dan neemt de gevraagde hoeveelheid af. Als een goed in prijs daalt dan
neemt de gevraagde hoeveelheid toe. De verandering van de prijs van het product heeft een
verschuiving op of langs de vraaglijn tot gevolg. Hierbij nemen we aan dat de andere vraagfactoren
, beïnvloeden, constant blijven (Ceteris paribus). Als niet de prijs, maar een van andere belangrijke
vraagfactoren verandert, zie je een verschuiving van de hele vraaglijn naar links of naar rechts.
1.3 de invloed van de prijs op de vraag
In welke mate een prijsverandering zorgt voor een verandering in de gevraagde hoeveelheid, kun je
uitrekenen met de prijselasticiteit van de gevraagde hoeveelheid: de mate waarin een relatieve
prijsverandering zorgt voor een relatieve verandering van de gevraagde hoeveelheid. Als de prijs
stijgt, dan daalt de gevraagde hoeveelheid (en andersom). De prijselasticiteit van de vraag is in de
meeste gevallen negatief.
Prijselasticiteit van de vraag = verandering van de gevraagde hoeveelheid (%): verandering van de
prijs (%). Als het getal van de elasticiteit zonder minteken kleiner is dan 1, dan spreek je van een
inelastische vraag. De procentuele verandering van de vraag is dan kleiner dan de procentuele
verandering van de prijs. Als het getal groter is dan 1, dan reageert de gevraagde hoeveelheid relatief
sterk op een verandering van de prijs en spreek je van een elastische vraag.
Of de vraag naar goederen wel of niet sterk reageert op een verandering van de prijs, is onder meer
afhankelijk van:
- Het bestaan van substituten. Als er substituten zijn, zullen vragers bij een prijsverhoging
overstappen naar een ander goed.
- Het soort goed. Bij noodzakelijke goederen, zal de vraag inelastisch zijn. Bij luxe goederen
heeft de consument de mogelijkheid om het goed niet te kopen. De vraag zal dan meer
elastisch zijn.
- De termijn die je in beschouwing neemt. Op lange termijn is het mogelijk om een alternatief
te bedenken, op korte termijn is dit vaak moeilijker.
De vraaglijn van inelastische producten heeft een steil verloop. Een prijsverandering heeft relatief
weinig invloed op de gevraagde hoeveelheid. De vraaglijn van luxe producten heeft een vlak verloop.
Een prijsverandering heeft relatief veel invloed op de gevraagde hoeveelheid.
Als je een goed, waarvan de vraag
prijselastisch is, in prijs verhoogt,
dan zal de omzet dalen. Een
prijsstijging leidt dan tot een
sterke daling van de gevraagde
hoeveelheid. Als de hoeveelheid
sterker daalt dan de prijs stijgt,
dan zal de omzet dalen.
Kruislingse prijselasticiteit van de vraag: de invloed van de relatieve prijsverandering van een
product op de vraag naar een ander product.
