Zo zout hebben we het nog nooit
gegeten
Zijn mensen bereid voor minder zoute voeding te kiezen,
als ze weten dat te veel zout een negatief effect heeft op
de gezondheid?
1
,Inhoudsopgave 1
Inleiding 3
Samenvatting 5
Hoofdstuk 1: Zout & zijn functie in het menselijk lichaam 6
Impulsgeleiding 7
Vochtbalans 7
pH van je bloed 7
Hyponatriëmie 8
Hypernatriëmie 9
Hoofdstuk 2: Zout in voeding 10
Onderzoek eigen zoutinname 12
Hoofdstuk 3: Het proeven van zout 13
Hoofdstuk 4: Het hart & de bloeddruk 14
Werking van de nieren 14
Regeling van de bloeddruk 16
Baroreceptoren 16
Antidiuretisch hormoon 17
Renine-angiotensLeerling 2ysteem 17
Hoofdstuk 5: De invloed van te hoge zoutinname op het lichaam 18
Veranderingen in het vaatstelsel 19
Veranderingen in de nierfunctie 20
Veranderingen in het hormoonstelsel. 21
Hoofdstuk 6: Wat zijn hart- en vaatziekten? 22
Atherosclerose 22
Trombose 22
Hartinfarct 23
Herseninfarct 23
Hoofdstuk 7: De invloed van hoge bloeddruk op hart- en vaatziekten 25
Schade aan de arteriën 25
Schade aan het hart 25
Schade aan de hersenen 26
Schade aan de nieren 26
Schade aan de ogen 26
Hoofdstuk 8: De bereidheid om minder zout te consumeren 27
1
Bereidheid in Nederland 28
Hoofdstuk 9: Tips voor minder zout 29
Koop zout bewust 2 30
Ken de feiten 30
, Alternatief zout 30
Onderzoeksplan 31
Onderzoeksvraag 32
Hypothese en verwachting 32
Materiaal en methode 32
Resultaten 34
Betrouwbaarheidsinterval groep A 35
Betrouwbaarheidsinterval groep B 35
Verschil tussen groep A en B 35
Conclusie 36
Discussie 38
Bijlagen 42
Bijlage 1: Eetschema 42
Bijlage 2: Formulier proef 44
Bijlage 3: Informatieblad proef 45
Bijlage 4: Resultaten proef 46
Bijlage 5: Statistiek proef 47
Betrouwbaarheidsinterval groep A 47
Betrouwbaarheidsinterval groep B 47
Verschil tussen groep A en B 47
Literatuurlijst 49
Logboek 52
, Inleiding
Meer dan 85% van de Nederlandse bevolking eet te veel zout. Volwassen
mannen eten gemiddeld 9,9 gram zout per dag en vrouwen gemiddeld 7,5
gram.2 Dit ligt ver boven de maximaal aanbevolen richtlijn van 6 gram per dag.
Toch weet slechts 1 op de 5 Nederlanders dat zij te veel zout consumeren.Te
veel zout is slecht voor de gezondheid. Volgens onderzoek van de Nierstichting
zouden er in Nederland jaarlijks 1.500 minder doden vallen als we minder zout
zouden eten.3 Goede informatie over de gevolgen van te veel zout eten is
daarom van maatschappelijk belang. Wij zijn benieuwd in hoeverre mensen zich
bewust zijn van de schadelijke gevolgen van te veel zout eten en in hoeverre
mensen bereid zijn om minder zout te eten. Daarnaast willen wij weten wat de
precieze schadelijke gevolgen van te veel zout op het menselijk lichaam zijn. De
hoofdvraag van ons onderzoek luidt: ‘Zijn mensen bereid voor minder zoute voeding te
kiezen, als ze weten dat te veel zout een negatief effect heeft op de gezondheid?’
Eerst hebben wij veel informatie over ons onderwerp opgezocht. Hierbij viel ons
op dat wanneer er in de literatuur over het effect van zout wordt gesproken, het
vooral gaat over het effect van natrium: “Algemeen wordt aangenomen dat wanneer
het gaat over de gezondheidseffecten van zout, het vrijwel altijd gaat over de effecten van
het natrium.” 4 Wij zullen deze aanname voor ons onderzoek overnemen.
Verder viel het ons op dat het belangrijkste effect op de gezondheid van het eten
van te veel zout, de verhoging van de bloeddruk en daarmee de verhoogde kans
op hart- en vaatziekten is. Hierop zal onze focus dan ook liggen in ons onderzoek.
Op basis van deze informatie hebben wij een aantal deelvragen opgesteld.
In hoofdstuk 1 t/m 3 leiden wij ons onderwerp in door basisinformatie te geven
over zout. In hoofdstuk 1 vertellen wij over de verschillende soorten zout en de
functie van zout in je lichaam. Hoofdstuk 2 gaat over de verdeling van zout in
voeding. Naast literatuuronderzoek heeft Leerling 1 om deze deelvraag te
beantwoorden een week lang haar dagelijkse zoutinname bijgehouden.
Hoofdstuk 3 gaat over hoe zout geproefd wordt in je lichaam.
Hierna behandelen wij in hoofdstuk 4 t/m 7 de gezondheidseffecten van te veel
zout eten. Hoofdstuk 4 gaat over de werking van het hart en de regulatie van de
bloeddruk. Hoofdstuk 5 gaat over de invloed van een te hoge zoutinname op je
lichaam. Hoofdstuk 6 gaat over hart- en vaatziekten en hoofdstuk 7 gaat over de
invloed van een hoge bloeddruk op hart- en vaatziekten.
2
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (2012). Nederlanders eet ongezond veel zout.
Geraadpleegd op 15 november 2019.
https://www.rivm.nl/nieuws/nederlanders-eten-ongezond-
veel-zout
3
Nierstichting (2018). Nieren en zout. Geraadpleegd op 3 januari 2020.
https://www.nierstichting.nl/media/filer_public/7a/fa/7afaf0fc-4acb-4fd7-a3a3-
25bb33a7731a/factsheet
_9_2018.pdf
4
Voedingscentrum (z.d.). Natrium en zout. Geraadpleegd op 15
november 2019. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-
gegeten
Zijn mensen bereid voor minder zoute voeding te kiezen,
als ze weten dat te veel zout een negatief effect heeft op
de gezondheid?
1
,Inhoudsopgave 1
Inleiding 3
Samenvatting 5
Hoofdstuk 1: Zout & zijn functie in het menselijk lichaam 6
Impulsgeleiding 7
Vochtbalans 7
pH van je bloed 7
Hyponatriëmie 8
Hypernatriëmie 9
Hoofdstuk 2: Zout in voeding 10
Onderzoek eigen zoutinname 12
Hoofdstuk 3: Het proeven van zout 13
Hoofdstuk 4: Het hart & de bloeddruk 14
Werking van de nieren 14
Regeling van de bloeddruk 16
Baroreceptoren 16
Antidiuretisch hormoon 17
Renine-angiotensLeerling 2ysteem 17
Hoofdstuk 5: De invloed van te hoge zoutinname op het lichaam 18
Veranderingen in het vaatstelsel 19
Veranderingen in de nierfunctie 20
Veranderingen in het hormoonstelsel. 21
Hoofdstuk 6: Wat zijn hart- en vaatziekten? 22
Atherosclerose 22
Trombose 22
Hartinfarct 23
Herseninfarct 23
Hoofdstuk 7: De invloed van hoge bloeddruk op hart- en vaatziekten 25
Schade aan de arteriën 25
Schade aan het hart 25
Schade aan de hersenen 26
Schade aan de nieren 26
Schade aan de ogen 26
Hoofdstuk 8: De bereidheid om minder zout te consumeren 27
1
Bereidheid in Nederland 28
Hoofdstuk 9: Tips voor minder zout 29
Koop zout bewust 2 30
Ken de feiten 30
, Alternatief zout 30
Onderzoeksplan 31
Onderzoeksvraag 32
Hypothese en verwachting 32
Materiaal en methode 32
Resultaten 34
Betrouwbaarheidsinterval groep A 35
Betrouwbaarheidsinterval groep B 35
Verschil tussen groep A en B 35
Conclusie 36
Discussie 38
Bijlagen 42
Bijlage 1: Eetschema 42
Bijlage 2: Formulier proef 44
Bijlage 3: Informatieblad proef 45
Bijlage 4: Resultaten proef 46
Bijlage 5: Statistiek proef 47
Betrouwbaarheidsinterval groep A 47
Betrouwbaarheidsinterval groep B 47
Verschil tussen groep A en B 47
Literatuurlijst 49
Logboek 52
, Inleiding
Meer dan 85% van de Nederlandse bevolking eet te veel zout. Volwassen
mannen eten gemiddeld 9,9 gram zout per dag en vrouwen gemiddeld 7,5
gram.2 Dit ligt ver boven de maximaal aanbevolen richtlijn van 6 gram per dag.
Toch weet slechts 1 op de 5 Nederlanders dat zij te veel zout consumeren.Te
veel zout is slecht voor de gezondheid. Volgens onderzoek van de Nierstichting
zouden er in Nederland jaarlijks 1.500 minder doden vallen als we minder zout
zouden eten.3 Goede informatie over de gevolgen van te veel zout eten is
daarom van maatschappelijk belang. Wij zijn benieuwd in hoeverre mensen zich
bewust zijn van de schadelijke gevolgen van te veel zout eten en in hoeverre
mensen bereid zijn om minder zout te eten. Daarnaast willen wij weten wat de
precieze schadelijke gevolgen van te veel zout op het menselijk lichaam zijn. De
hoofdvraag van ons onderzoek luidt: ‘Zijn mensen bereid voor minder zoute voeding te
kiezen, als ze weten dat te veel zout een negatief effect heeft op de gezondheid?’
Eerst hebben wij veel informatie over ons onderwerp opgezocht. Hierbij viel ons
op dat wanneer er in de literatuur over het effect van zout wordt gesproken, het
vooral gaat over het effect van natrium: “Algemeen wordt aangenomen dat wanneer
het gaat over de gezondheidseffecten van zout, het vrijwel altijd gaat over de effecten van
het natrium.” 4 Wij zullen deze aanname voor ons onderzoek overnemen.
Verder viel het ons op dat het belangrijkste effect op de gezondheid van het eten
van te veel zout, de verhoging van de bloeddruk en daarmee de verhoogde kans
op hart- en vaatziekten is. Hierop zal onze focus dan ook liggen in ons onderzoek.
Op basis van deze informatie hebben wij een aantal deelvragen opgesteld.
In hoofdstuk 1 t/m 3 leiden wij ons onderwerp in door basisinformatie te geven
over zout. In hoofdstuk 1 vertellen wij over de verschillende soorten zout en de
functie van zout in je lichaam. Hoofdstuk 2 gaat over de verdeling van zout in
voeding. Naast literatuuronderzoek heeft Leerling 1 om deze deelvraag te
beantwoorden een week lang haar dagelijkse zoutinname bijgehouden.
Hoofdstuk 3 gaat over hoe zout geproefd wordt in je lichaam.
Hierna behandelen wij in hoofdstuk 4 t/m 7 de gezondheidseffecten van te veel
zout eten. Hoofdstuk 4 gaat over de werking van het hart en de regulatie van de
bloeddruk. Hoofdstuk 5 gaat over de invloed van een te hoge zoutinname op je
lichaam. Hoofdstuk 6 gaat over hart- en vaatziekten en hoofdstuk 7 gaat over de
invloed van een hoge bloeddruk op hart- en vaatziekten.
2
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (2012). Nederlanders eet ongezond veel zout.
Geraadpleegd op 15 november 2019.
https://www.rivm.nl/nieuws/nederlanders-eten-ongezond-
veel-zout
3
Nierstichting (2018). Nieren en zout. Geraadpleegd op 3 januari 2020.
https://www.nierstichting.nl/media/filer_public/7a/fa/7afaf0fc-4acb-4fd7-a3a3-
25bb33a7731a/factsheet
_9_2018.pdf
4
Voedingscentrum (z.d.). Natrium en zout. Geraadpleegd op 15
november 2019. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-
